II SA/Bk 59/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmawiającą przyznania L. W. specjalnego zasiłku celowego na zwrot kosztów poniesionych z tytułu przejazdu do P. w celu pobrania miary butów ortopedycznych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia 9 listopada 2010 r. L. W. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z prośbą o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Organ I instancji ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest renta inwalidzka oraz dodatek pielęgnacyjny. Łączny miesięczny dochód we wrześniu 2010 r. wynosił 797,82 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego. Jednocześnie organ przytoczył treść art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, przewidującą że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie lub rodzinie, których dochody przekraczają ustawowe kryteria może być przyznane wsparcie finansowe. Organ podniósł, przy tym, że świadczenie to ma charakter fakultatywny, a szczególne przypadki uzasadniające przyznanie tego świadczenia muszą być wyraziste i odbiegać od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy na zasadach ogólnych. W ocenie organu w sprawie niniejszej nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, gdyż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu oraz pozostaje pod stałą opieką ośrodka pomocy z którego otrzymuje pomoc pieniężną – w październiku 2009 r. został mu przyznany specjalny zasiłek celowy na pokrycie części kosztów związanych z zakupem opału i pokrycie kosztów związanych z przejazdem do P. po odbiór butów ortopedycznych, w listopadzie 2009 r. specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztu remontu mieszkania i zasiłek celowy na zakup żywności z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w listopadzie i w grudniu 2009 r. – zasiłek celowy na zakup żywności dla 2 osób z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w lutym i w marcu 2010 r. – zasiłek celowy na zakup żywności dla 2 osób z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w marcu 2010 r. specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie potrzeb związanych z zakupem opału, w listopadzie 2010 r. specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie potrzeb związanych z zakupem opału. Organ wskazał przy tym, że pod opieką ośrodka pozostaje wiele rodzin, w tym mających na utrzymaniu kilkoro dzieci, posiadających zbliżony dochód do dochodu wnioskodawcy. Posiadane środki finansowe sprawiają, że muszą być tak przyznawane aby wystarczyło ich dla jak największej liczby oczekujących pomocy na zaspokojenie priorytetowych potrzeb. Mając powyższe na uwadze Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy pieniężnej w formie specjalnego zasiłku celowego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. W. i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że buty ortopedyczne są konieczne do codziennego funkcjonowania, trzeba się wiele natrudzić i ponieść koszta, żeby wystąpić z wnioskiem do NFZ o dofinansowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, warunkujący przyznanie specjalnego zasiłku celowego. L. W. ma stałe źródło utrzymania w związku z czym ma stabilną sytuację materialną i może zaspokoić wnioskowane potrzeby we własnym zakresie. Tym bardziej, że podróż w celu pobrania miary butów się odbyła a wniosek dotyczy zwrotu poniesionych z tego tytułu kosztów w kwocie 66,05 zł. Nie można zatem uznać, że w tym przypadku występuje niezbędna potrzeba, której osoba potrzebująca nie jest w stanie zaspokoić samodzielnie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez L. W. do sądu administracyjnego. Skarżący podał, że do MOPS – u w K. zwrócił się o węgiel – 500 kg i zwrot kosztów za przejazd do P. w wysokości 66,05. Węgiel otrzymał a zwrotu kosztów przejazdu nie, przy takim samym dochodzie. W 2009 r. otrzymał 145 zł zwrotu kosztów przejazdu i w tym roku też powinien otrzymać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 r. jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] listopada 2010 r. nie można przypisać naruszeń prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w sprawie będącej przedmiotem osądu wszczęte zostało wnioskiem strony z dnia 9 listopada 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego specjalnego na zwrot kosztów poniesionych z tytułu przejazdu do P. w celu pobrania miary butów ortopedycznych. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 ustawy. Pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria a mianowicie kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy między innymi ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. W odniesieniu do osób samotnie gospodarujących od dnia 1 października 2006 r., kwota dochodu skorygowana przepisem §1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135, poz. 950), wynosi 477 zł. W stanie faktycznym sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, gdyż ma on na swoje utrzymanie kwotę 797,82 zł z tytułu renty inwalidzkiej i zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zasadach ogólnych, zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy przyznanie tego świadczenia, uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, o czym stanowi art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego zapada w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany w/w przepis art. 41 ustawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Orzekając w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy – art. 3 ust. 3 ustawy ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej – art. 3 ust. 4 ustawy. Ponadto udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego, uzależnione jest również od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest niewątpliwie z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom, o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Jednocześnie dla jej określenia posłużył się pojęciem nieostrym, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w przepisie ogólnej normy i nadania jej treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygniecie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów rozpoznawanej sprawy, sąd administracyjny stwierdza, że organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i dokonały prawidłowej wykładni użytego przez ustawodawcę w art. 41 pkt 1 ustawy pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek". Organy administracji publicznej dokonały bowiem analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego i słusznie przyjęły, że oceniając możliwość udzielenia L. W. zasiłku specjalnego celowego należy mieć na względzie fakt, że nie tylko uzyskuje on stały dochód przekraczający obowiązujące kryterium dochodowe, ale jednocześnie wielokrotnie był obejmowany świadczeniami z pomocy społecznej na miarę możliwości organu pomocy. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy na przestrzeni 2009 i 2010 r. skarżący otrzymywał wsparcie finansowe w formie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup opału, pokrycie kosztów związanych z przejazdem do Poznania po odbiór butów ortopedycznych, remontu mieszkania. W tym miejscu podkreślić należy, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych na finansowanie dowolnych celów w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy, a nie na podnoszenie standardów ich codziennego funkcjonowania. Zdaniem Sądu przyznanie pomocy pieniężnej w zakresie zwrotu kosztów podróży, która faktycznie już się odbyła i została sfinansowana przez wnioskodawcę, nie mieści się w ramach celów pomocy społecznej, gdyż strona tę potrzebę była w stanie zaspokoić samodzielnie. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).