II SA/Bk 593/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 18 lutego 2025 r. nr WOP.7722.6.2025.MM w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji projektu architektoniczno-budowlanego oddala skargę. Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z dnia 18 lutego 2025r. nr WOP.7722.6.2025.MM Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej w skrócie: "PWINB") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem (dalej: "PINB") z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SI0.0550-17/23/24 odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji projektu architektoniczno-budowlanego, zatwierdzonego ostateczną decyzją Starosty Wysokomazowieckiego nr 302/2021 z dnia 12 października 2021 r. udzielającą pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., z projektem budynku, który istniał na tej działce wcześniej - przed pożarem. Rozstrzygniecie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r. M. K. (dalej powoływana jak: "Skarżąca") wystąpiła do PINB w Wysokiem Mazowieckiem o weryfikację "nowego projektu architektoniczno - budowlanego nieruchomości w zabudowie bliźniaczej w S. przy ul. [...] z pierwotnym projektem tej nieruchomości na działce o nr ewid. [...]. PINB w piśmie z dnia 18 września 2024 r. poinformował Skarżącą, że nie posiada uprawnień i kompetencji do weryfikacji projektu istniejącego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. gr. [...] w S. z projektem budynku, który istniał na tej działce wcześniej i spalił się w wyniku pożaru. W dniu 24 września 2024 r. Skarżąca ponownie zwróciła się z wnioskiem o rozstrzygnięcie w/w zagadnienia w drodze decyzji. PINB w Wysokiem Mazowieckiem, po ponownym rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z dnia 23 października 2024r. nr SI0.0550-17/23/24 umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji ww. projektu architektoniczno-budowlanego uzasadniając szczegółowo na czym polega bezprzedmiotowość wszczętego postępowania. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca i wniosła od niej odwołanie. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z dnia 20 listopada 2024 r. nr WOP.7721.135.2024.MW uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie wszczął formalnie postępowania, zatem nie było podstaw prawnych do jego umorzenia. Rozpatrując ponownie sprawę PINB w Wysokiem Mazowieckiem, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SIO.0550-17/23/24 odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji projektu architektoniczno-budowlanego zatwierdzonego ostateczną decyzją Starosty Wysokomazowieckiego nr 302/2021 z dnia 12 października 2021 r. udzielającą pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na działce o nr [...] położonej w S. przy ul. [...], z projektem budynku, który istniał na tej działce wcześniej - przed pożarem. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nie jest możliwe z przyczyn przedmiotowych, gdyż inwestorzy R. i R. S. uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę po pożarze budynku. Ponadto wyjaśnił że odbudowa budynku mieszkalnego po pożarze może odbywać się bez pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z dnia 11 sierpnia 2011 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz. U. z 2024 r. poz. 1190) przez "odbudowę" rozumie się odtworzenie obiektu budowlanego w całości łub w części, o wymiarach obiektu zniszczonego lub uszkodzonego w dotychczasowym miejscu o kubaturze mniejszej niż 1000 m2 i nie wyższych niż 12 m nad poziomem terenu i takie odtworzenie - zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 tej ustawy - wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej. W ocenie organu I instancji, gdyby Inwestorzy przystąpili do odbudowy w rozumieniu w/w ustawy to wtedy byliby zobligowani do odtworzenia stanu pierwotnego i tylko w takim przypadku mogłaby być potrzebna czynność organu nadzoru budowlanego polegająca na sprawdzeniu prawidłowości odtworzenia stanu pierwotnego. Natomiast Inwestorzy uzyskali nową ostateczną decyzję Starosty Wysokomazowieckiego nr 302/2021 z dnia 12 października 2021 r. udzielającą im pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S. przy ul. [...]. Dlatego też nie mieli obowiązku odtworzenia obiektu w wersji pierwotnej. W tych okolicznościach prośba Skarżącej o weryfikację projektu ze stanem pierwotnym jest bezcelowa, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w tej sprawie. Końcowo PINB wyjaśnił, że przed organem nadzoru budowlanego toczy się już postępowanie w sprawie sprawdzenia zgodności z pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia 12 października 2021 r. realizacji nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. gr. [...], stanowiącej własność R. i R. S. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca i we wniesionym zażaleniu podniosła, że skoro decyzja z dnia 12 października 2021r. nie była decyzją udzielająca nowego pozwolenia na budowę, a jedynie na nadbudowę i rozbudowę istniejącego budynku, który poddany został działaniom ognia w wyniku pożaru i uległ częściowemu zniszczeniu, to zasadny jest wniosek o jego weryfikację. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku nie podzielił argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SI0.0550-17/23/24 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sprawa zainicjowana wystąpieniami Skarżącej na obecnym jej etapie powinna być zakończona postanowieniem wydanym w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. albowiem Inwestorzy legitymują się pozostającym w obiegu prawnym - pozwoleniem na budowę, uzyskanym po pożarze budynku, którego zgodność z prawem została zbadana przez Wojewodę Podlaskiego i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w trybie stwierdzenia nieważności. Decyzją z dnia 13 lutego 2024r. Wojewoda Podlaski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 12 października 2021r. nr 302/2021 Starosty Wysokomazowieckiego, udzielającej pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S.. W trybie odwoławczym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją ostateczną z dnia 10 czerwca 2024r. utrzymał tą decyzję w mocy. Z kolei PINB w Wysokiem Mazowieckiem przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia zgodności realizacji robót budowlanych z udzielonym pozwoleniem. Organ II instancji wyjaśnił dodatkowo Skarżącej, że Inwestorzy nie mieli obowiązku odtworzenia budynku w stanie sprzed pożaru. Reasumując PWINB stwierdził, że wszczęcie postępowania zgodnie z żądaniem Skarżącej nie jest możliwe z przyczyn przedmiotowych, gdyż inwestycją na działce o nr ewid. [...] zajęły się już organy właściwe, zgodnie z posiadanymi kompetencjami ustawowymi. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła Skarżąca wnioskując o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci kopii nieprawomocnej decyzji PINB w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 4 marca 2025 r. wydanej w sprawie SIO.5141-1/24/25 dotyczącej sprawdzenia zgodności wykonanych robót z pozwoleniem na budowę nr 302/2021 z dnia 12 października 2021 r., na okoliczność, że przedmiotem prowadzonego przed PINB postępowania w sprawie SIO 5141-1/24/25 nie była objęta weryfikacja projektu architektoniczno-budowlanego, zatwierdzonego ostateczną decyzją Starosty Wysokomazowieckiego nr 302/2021 z dnia 12 października 2021 r. udzielająca pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w S. zrealizowaną po pożarze, z projektem budynku, który istniał na tej działce przed rozbudową i nadbudową oraz który zrealizowany byłby w oparciu o pozwolenie na budowę, a jedynie zgodność zrealizowanej nadbudowy i rozbudowy z decyzją tego dotyczącą i opartą o projekt architektoniczny tego dotyczący. Zdaniem Skarżącej zabudowa przed pożarem była w części samowolą budowlaną dlatego żeby stwierdzić, że nowy projekt przewidywał jedynie nadbudowę i rozbudowę (tego dotyczyło udzielone pozwolenie budowlane), a nie stanowił w części projektu de facto prowadzącego do" legalizacji" samowoli budowlanej trzeba to zweryfikować z poprzednim projektem i pozwoleniem na budowę. Końcowo Skarżąca oświadczyła, że informację o konieczności spełnienia wymogu zgodności projektu na nadbudowę i rozbudowę budynku z pierwotnym projektem i pozwoleniem na budowę uzyskała w Głównym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego, po której to informacji złożyła wniosek zmierzający do zainicjowania niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio powołaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest bowiem dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), a które to wady przemawiałyby za jego uchyleniem. Na wstępie podkreślić należy, że samo złożenie przez Skarżącą wniosku o weryfikację "nowego projektu" architektoniczno – budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Wysokomazowieckiego z dnia 12 października 2021 r. udzielającą Inwestorom pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S., z "pierwotnym projektem" zabudowy tej nieruchomości, nie uruchomiło postępowania administracyjnego w tej sprawie. Wprawdzie, jak stanowi art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, ale stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powyższego wynika, że w przypadku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, organ albo wszczyna to postępowanie albo, w sytuacjach określonych w art. 61a § 1 k.p.a., wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaś stanowią inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania w trybie administracyjnym. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie albowiem nie ulga wątpliwości, że poza kompetencją organów nadzoru budowlanego jest żądana przez Skarżącą we wniosku z dnia 20 sierpnia 20204r. - weryfikacja "nowego" projektu architektoniczno – budowlanego nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S. z "pierwotnym projektem" zabudowy tej nieruchomości, w sytuacji gdy Inwestorzy legitymują się pozostającą w obiegu prawnym – ostateczną decyzją Starosty Wysokomazowieckiego z dnia 12 października 2021 r. nr [...] zatwierdzającą ów "nowy" projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej, zlokalizowanego na działce o nr [...] w S. Jak wyjaśnił bowiem PWINB ww. decyzja została zweryfikowana w trybie nadzwyczajnym i decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. znak: AB-III.7840.8.5.2023.RC Wojewoda Podlaski odmówił stwierdzenia nieważności tejże decyzji ostatecznej, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 czerwca 2024r. utrzymał w mocy przywołaną decyzję Wojewody. W tych okolicznościach bezsporne jest, że decyzja Starosty Wysokomazowieckiego z dnia 12 października 2021r. nr 302/2021 pozostaje w obrocie prawnym i jej kolejna "weryfikacja" pozostaje poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zadania i kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego określone zostały w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Z treści powołanego przepisu nie wynika jednak, aby do właściwości w/w organu należało badanie zgodności z prawem udzielonego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego, wbrew oczekiwaniom Skarżącej, nie miały też kompetencji do wszczęcia postępowania w przedmiocie zbadania jakie roboty budowlane powinny być objęte wydanym pozwoleniem na budowę ww. budynku po pożarze, a mianowicie czy powinna to być nadbudowa, czy odbudowa. Bezsporne jest bowiem, że kwestia ta należy do właściwości organów administracji architektoniczno - budowlanej, które podjęły stosowne działania w niniejszej sprawie – wydając ostateczną decyzję z dnia 12 października 2021r. nr 302/2021. Dodatkowo wyjaśnić należy Skarżącej, że organy nadzoru budowlanego mają oczywiście kompetencje do oceny legalności realizacji obiektów budowlanych. Jak stanowi art. 53a ust.1 ustawy Prawo budowlane, postępowanie związane ze zgodnością z prawem robót budowlanych, wszczyna się z urzędu. Z akt administracyjnych wynika, że takie właśnie postępowanie w przedmiocie sprawdzenia zgodności realizacji przez Inwestorów nadbudowy i rozbudowy ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przywołaną wyżej decyzją z dnia 12 października 2021 r. jest prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem od dnia 17 kwietnia 2024 r. Bezsporne jest także to, że Skarżąca jest stroną tego postępowania. Zatem wszelkie wątpliwości i uwagi wyrażone w skardze, a dotyczące zgodności wykonywanych przez Inwestorów robót budowlanych z przepisami prawa i warunkami udzielonego pozwolenia, powinny być wyjaśnione w ramach prowadzonego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, nie stwierdzając wad prawnych zaskarżonego postanowienia, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz innych naruszeń stanowiących podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego kontrolowanego aktu, oddalił w całości skargę, w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. jako nieuzasadnioną. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.