II SA/Bk 595/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 października 2007 roku sprzeciwu M. G. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 września 2007 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2007 roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych,- Postanowieniem z dnia 18 września 2007 roku referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącemu pana M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od tego postanowienia wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Pan M. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W swoim wniosku wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną W. C. G. oraz dwojgiem dzieci, posiada dom o powierzchni [...] m² i z tytułu dostawy mleka (osiem krów) uzyskuje dochód w wysokości 3.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu M. G. oświadczył także, że jego miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny i prowadzonego gospodarstwa rolnego wynoszą: telefon – 60 zł, woda – 220 zł za I kwartał, składka KRUS – 750 zł kwartalnie, olej napędowy – 2200 zł za pół roku, ubezpieczenie budynków i ciągników – 1500 zł rocznie, środki myjąco– czyszczące –300 zł za pół roku, usługi weterynaryjne – 500 zł za pół roku, nawozy – 4500 zł rocznie. Wnioskodawca posiada dwa ciągniki rok prod. [...] i [...], siewnik do zboża i nawozów, kopaczkę do ziemniaków, sadzarkę do ziemniaków, pługi, bronę, kultywator. Skarżący posiada także grunty rolne o pow. [...] ha, dom mieszkalny o pow. ok. [...] m², stodołę o pow. ok. [...] m², oborę o pow. [...] m², budynki gospodarcze o pow. [...] m² i garaż o pow. [...] m². Wnioskodawca w grudniu 2006 r. otrzymał dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w wysokości 10.000 zł. M. G. podał także daty urodzenia członków jego rodziny oświadczając, że nie uzyskują oni dochodów. Do pisma dołączono fakturę za sprzedaż mleka za miesiąc czerwiec 2007r. W swoim sprzeciwie dodatkowo także podniósł, iż źle wyliczył wydatki albowiem należałoby je rozliczyć na cały rok. Ponadto wskazał, że w ubiegłym roku była susza i zabrakło zboża, siana i słomy, a uzyskane dopłaty zostały przeznaczone na ten cel. Jako poniesione wydatki wskazał również: remont ciągników – 2500 zł, koszenie zbóż (kombajn) – 3000 zł, belowanie trawy 2450 zł, prasowanie słomy i siana – 2000 zł, koszty nauki i wynajęcia mieszkania oraz wyżywienia córki – 250 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W ocenie Sądu, pan M. G. spełnił ustawowe przesłanki, do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie częściowym, a mianowicie w odniesieniu do zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja materialna wnioskodawcy ustalona w oparciu o złożone oświadczenie i dokumenty uzasadnia stwierdzenie, że M. G. spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest prowadzone gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. Poza gruntami rolnymi M. G. posiada także: dom mieszkalny o pow. ok. [...] m², stodołę o pow. ok. [...] m², oborę o pow. [...] m², budynki gospodarcze o pow. [...] m² i garaż o pow. [...] m², a także maszyny rolnicze: dwa ciągniki rok prod. [...] i [...], siewnik do zboża i nawozów, kopaczkę do ziemniaków, sadzarkę do ziemniaków, pługi, bronę, kultywator oraz osiem krów. M. G. uzyskuje dochód ze sprzedaży mleka w wysokości około 3000 zł miesięcznie, ponadto otrzymał w grudniu 2006 r. dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w wysokości 10000 zł oraz ze sprzedaży inwentarza żywego uzyskał kwotę około 2750 zł. Zadeklarowane miesięczne wydatki rodziny wnioskodawcy, na które składają się: opłaty za telefon i wodę, zakup oleju napędowego, środków myjąco–czyszczących, nawozów, składki KRUS, ubezpieczenie budynków i ciągników, usługi weterynaryjne, wykonywanie usług rolniczych oraz koszty utrzymania córki wynoszą przeciętnie ok. 2420 zł (kwota wyliczona na podstawie danych przedstawionych w oświadczeniu). Zestawienie wysokości dochodów uzyskiwanych ze sprzedaży mleka, otrzymywanych dotacji oraz sprzedaży inwentarza żywego (w przeliczeniu na 1 miesiąc około 4000 zł) oraz ponoszonych wydatków wskazuje, że skarżącemu pozostają środki w wysokości ok. 1580 zł miesięcznie. Przy założeniu, iż kwota ta musi wystarczyć na comiesięczne utrzymanie czteroosobowej rodziny skarżącego tj. wyżywienie i inne drobne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, środki te nie są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które aktualnie wynoszą 500 zł. Poza tym skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, które mógłby posłużyć do uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż nie należy obarczać pana M. G. kosztami sądowymi, jako osoby pozbawionej środków potrzebnych na ich pokrycie, gdyż spowodowałoby to przekreślenie jego szansy na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa do Sądu. Z powyższych względów, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.