II SA/Bk 598/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2010 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. O. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Decyzją z [...] lipca 2009 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2009 r. o wymeldowaniu D. D. z pobytu stałego w miejscowości R. [...] gm. S. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła do sądu administracyjnego D. O. (poprzednie nazwisko D.). W dniu 20 października 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem oraz o zawieszenie tego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia prowadzonego przez prokuraturę śledztwa w sprawie składania fałszywych zeznań przez świadków przesłuchanych w postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z 05 listopada 2009 r. tutejszy sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że złożony w sprawie wniosek nie zawierał wskazania jakichkolwiek okoliczności uprawdopodabniających zasadność udzielenia ochrony tymczasowej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, iż na stronie skarżącej spoczywa ciężar wskazania okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu również zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przemawiał za uwzględnieniem złożonego wniosku, zaś decyzja o wymeldowaniu nie rodzi praw właścicielskich do lokalu, których skarżąca może dochodzić w trybie ochrony naruszonego posiadania. Zatem z uwagi na brak przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniosku skarżącej nie uwzględniono. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia D. O. uchylił powyższe postanowienie. Stwierdził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nienależycie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i ograniczył się w swoich rozważaniach jedynie do stwierdzenia, iż złożony przez skarżącą wniosek nie zawiera żadnych argumentów przemawiających za spełnieniem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego z informacji zawartych w złożonym wraz z wnioskiem formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż z uwagi na zbliżający się termin porodu, zasadne jest udzielenie skarżącej ochrony tymczasowej w celu wstrzymania skutków prawnych decyzji o zameldowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania określonego aktu obowiązkiem sądu I instancji jest dokonanie szczegółowej analizy sytuacji strony w oparciu o dokumentację przedstawioną zarówno w aktach sądowych, jak i aktach administracyjnych. W przypadku uznania, iż żądanie strony pozbawione jest wymaganego uzasadnienia, zasadnym jest zwrócenie się do niej o uzupełnienie tego braku. Natomiast w niniejszej sprawie, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji nie dochował powyższym powinnościom. W uzasadnieniu wydanego w sprawie orzeczenia nie odniósł się do okoliczności wynikających z przedłożonych wraz z wnioskiem formularzy o przyznanie prawa pomocy. Uznając, iż strona we wniosku nie wskazała na występowanie okoliczności wymaganych przez art. 61 § 3 p.p.s.a., nie wezwał do uzupełnienia powyższych braków. Okoliczności powyższe przemawiały, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za koniecznością uchylenia wydanego w sprawie postanowienia. Po ponownym rozpoznaniu wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał ponownej, zgodnej z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego - zarówno znajdującego się w aktach postępowania sądowego, jak też postępowania administracyjnego. W oparciu o poczynione na tej postawie ustalenia należało uznać, iż w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki przemawiające za koniecznością udzielenia skarżącej tymczasowej ochrony prawnej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 marca 2009 r., w sprawie sygn. akt II FZ 78/2009, sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z jednolitego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie szkoda, o jakiej mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide: postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W kontekście powyższych uwag zgodzić się należy ze stanowiskiem zawartym we wniosku skarżącej, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu może spowodować niebezpieczeństwo powstania tak szkody, w tym przypadku niematerialnej, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Co prawda zameldowanie lub wymeldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i nie rodzi żadnych praw właścicielskich do lokalu, jednak brak zameldowania skarżącej spowoduje znaczne utrudnienia w sytuacji prawnej jej nowonarodzonego dziecka. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zgłoszenie urodzenia dziecka dokonane we właściwym urzędzie stanu cywilnego zastępuje zameldowanie. W niniejszej sprawie zgłoszenie urodzenia dziecka nastąpiło po wydaniu decyzji o wymeldowaniu D. O. z pobytu stałego. Stosownie do treści art. 31a ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) warunkiem nadania obywatelowi polskiemu numeru PESEL jest m.in. posiadanie zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące. Wykonanie zaskarżonej w sprawie decyzji poprzez usunięcie danych skarżącej z ewidencji ludności pozbawi ją miejsca zameldowania, a zatem powstanie sytuacja, w której nie będzie ona posiadała meldunku stałego lub tymczasowego. Okoliczność ta może powodować utrudnienia w postępowaniu o nadanie dziecku numeru PESEL. Brak natomiast numeru PESEL uniemożliwia uzyskanie specjalistycznej pomocy lekarskiej. Przedstawione powyżej okoliczności, w tym sytuacja życiowa, w jakiej znalazła się skarżąca, przemawiają za udzieleniem jej ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem.