II SA/Bk 6/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku Pani E. M. od dnia 16 października 1997r. nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty zasiłku. Zasiłek wypłacono za okres 16 października 1997 r. - 30 czerwca 2003 r. Pismem z dnia 21 sierpnia 2003r. Powiatowy Urząd Pracy w B. został poinformowany przez ZUS Oddział w B., że Skarżącej od dnia 4 kwietnia 1998r. przyznano świadczenie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] września 2003r. Nr [...] Starosta Powiatu B. orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego w kwocie brutto 19.908,50 zł. W wyniku przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak: [...] oraz postępowania odwoławczego przed Wojewodą P., jako organem drugiej instancji (decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [...]) odmówiono Skarżącej umorzenia nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 października 2004r. sygn. akt II SA/Bk 573/04 oddalił skargę Pani E. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. W dniu 27 sierpnia 2004r. Skarżąca wystąpiła o rozłożenie spłaty nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego na 200 raty w wysokości 100 zł miesięcznie. Starosta Powiatu B. działając, jako organ pierwszej instancji po przeanalizowaniu sprawy postanowił odmówić rozłożenia nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego na raty płatne po 100 zł miesięcznie i spłatę należności rozłożył na 60 rat w różnej wysokości od kwoty 331,80 zł do kwoty 367, 30 zł miesięcznie. W decyzji podkreślono, iż strona świadomie przyjmowała nienależne jej pieniądze, ponadto uznano, że zainteresowana posiada źródło utrzymania a jej dochód jest wyższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 461 zł. Jednocześnie przypomniano, że z mocy prawa uległo również przedawnieniu dochodzenie należności wynoszącej 13.122,60 zł. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. Organ drugiej instancji uznał, że decyzja Starosty Powiatu B. nie wskazuje niezgodności z prawem i w pełni podzielił argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc, że decyzję organu pierwszej instancji poprzedziło przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia w B., opinia właściwego ośrodka pomocy społecznej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy w wyniku, którego albo umorzono by nienależnie pobrany przez Skarżącą zasiłek przedemerytalny (w całości lub w części) albo rozłożono należność na raty umożliwiające jej jakąkolwiek egzystencję. Wniosek uzasadniono brakiem możliwości zapłaty rat w wysokości ustalonej przez organy administracyjne. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Złożonej skardze nie można odmówić słuszności. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Zasady i tryb wydawania takich decyzji określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz.54 ze zm.). W § 4 cyt. rozporządzenia wskazano, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi można rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. W związku z powyższym uwzględnienie wniosku o rozłożenie zapłaty nienależnie pobranych świadczeń organ powinien poprzedzić dokładną analizą sytuacji finansowej wnioskodawcy. Rata zapłaty należności powinna być dostosowana do możliwości finansowych wnioskodawcy w przeciwnym razie zastosowana ulga będzie ulgą pozorną, a ustalone raty będą niemożliwe do zapłacenia. W przypadku, gdy organ zdecydował się na zastosowanie ulgi to ulga powinna być ulgą rzeczywistą, dostosowaną do faktycznych możliwości finansowych Skarżącej. Skarżąca już w odwołaniu podnosiła, że wysokości ustalonych rat nie można uznać za dogodne w konfrontacji z jej dochodami. W ocenie Sądu stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że wpływ na rozstrzygnięcie miał fakt, że Skarżąca świadomie pobierała nienależne świadczenie przedemerytalne, a decyzję poprzedziło postępowanie wyjaśniające oraz opinie Powiatowej Rady Zatrudnienia i ośrodka pomocy społecznej nie daje podstaw do uznania, że uzasadnienie decyzji dotyczącej rozłożenia na raty należności pieniężnej odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 §3 k.p.a. W omawianej sprawie nie powiązano uzasadnienia z rozstrzygnięciem (dotyczy to zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji), a z treści uzasadnienia decyzji nie wynika, czy przeprowadzono analizę możliwości płatniczych Skarżącej, a także nie wynika, jakimi kryteriami kierowały się organy ustalając wysokość rat na średnim poziomie 367 zł miesięcznie. Rozpoznając ponownie sprawę organy mając na uwadze postanowienia § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz.54 ze zm.), powinny ustalając wysokość miesięcznych rat dokonać analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, tak by rata należności była dostosowana do możliwości finansowych Skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, a w oparciu o przepisy art. 152 tejże orzekł, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu.