II SA/Bk 6/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2005 roku nr [...] Wójt Gminy R. – T., powołując się na art. 90 m ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) odmówił przyznania na rzecz U. W., Sz. W. i M. W. stypendium szkolnego na rok szkolny 2005/2006. Powodem odmowy przyznania tegoż świadczenia było ustalenie, iż łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 1911,27 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę miesięczne daje kwotę 318, 55 zł. Natomiast stypendium szkolnego przysługuje w sytuacji, kiedy to wysokość dochodu na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 316,00 zł (art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 roku). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła pani E. W. W swoim odwołaniu podniosła, iż przy obliczaniu dochodu na jednego członka rodziny nie uwzględniono składek na ubezpieczenie społeczne, które pomniejszają dochód rodziny rocznie o 528 zł oraz nie uwzględniono trudnej sytuacji materialnej rodziny. Podkreśliła również, iż w sierpniu 2005 roku Bank Spółdzielczy w R. – T. wymusił zwrot pieniędzy udzielonych z budżetu państwa w 2000 roku na wznowienie produkcji w gospodarstwach dotkniętych klęska suszy i przymrozków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzję z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie art. 90 d ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 ze zm.). Ustęp zaś 8 tego przepisu stanowi, iż miesięczna wysokość dochodu ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy wymienionej w ust. 7 (tj. ustawy o pomocy społecznej). Organ podkreślił, iż generalną zasadą wyrażoną w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej jest przyjęcie za dochód sumy miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Jednakże w przypadku gospodarstwa rolnego ustawa stanowi inaczej (ust. 9 art. 8 tej ustawy) bowiem za dochód z 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, iż skoro pan J. W. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych (zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. – T.) to w przemnożeniu z kwotą 194 zł daje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1772,27 zł. Po doliczeniu jeszcze kwoty 139 zł tj. kwoty zasiłków rodzinnych na troje dzieci, miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 318,55 zł. Natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi 316 zł. Końcowo organ podkreślił również, iż dochód na jednego członka rodziny przyjęty w decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych nie może być brany pod uwagę, bowiem został wyliczony na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.). Przy ustalaniu dochodu rodziny nie można było także uwzględnić spłaty kredyty, bowiem tylko ustawowo przewidziane odliczenia mogą być wzięte pod uwagę przy ustalaniu dochodu. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pani E. W. podtrzymała zarzuty wskazane w odwołaniu, dodając iż zasiłek rodzinny nie stanowi dochodu. Ponadto wskazała, iż w sprawie zostało wydane niewłaściwe zaświadczenie przez Urząd Gminy w R. – T. określający powierzchnię gospodarstwa rolnego. Generalną bowiem zasadą przy ustalaniu dochodów na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 – 13 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej jest branie dochodu podlegającego opodatkowaniu. W związku z powyższym do swojej skargi dołączyła właściwe zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. – T. z dnia [...] grudnia 2005 roku, w którym wskazano, iż pan J. W. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] przeliczeniowych do podatku. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosło, iż w świetle art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Zasiłki rodzinne nie zostały wymienione w tym przepisie, podlegają zatem one uwzględnieniu przy wyliczaniu dochodu. Kolegium wskazało, iż jeśli chodzi o liczbę hektarów przeliczeniowych, to również nie można uwzględnić argumentów skarżącej, bowiem po pierwsze ustawa o systemie oświaty odsyła do ustawy o pomocy społecznej, a nie do ustawy o podatku rolnym, a po drugie dla celów opodatkowania podatkiem rolnym bierze się pod uwagę nie całą powierzchnię gospodarstwa rolnego, a tylko grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Organy rozpatrujące sprawę zakończoną zaskarżoną decyzją nie naruszyły bowiem przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 ze zm.). W ocenie Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Sąd nie podziela poglądu skarżącej o braku podstaw prawnych do odmowy przyznania stypendium szkolnego dla dzieci U. W., S. W. i M. W.. Zgodnie bowiem z treścią art. 90 d. ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo – wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek uprawniających do uzyskania na każde dziecko stypendium szkolnego w formie świadczenia pieniężnego, z uwagi na trudną sytuację materialną pięcioosobowej rodziny państwa W. Utrzymują się oni jedynie z dochodu z gospodarstwa rolnego i otrzymywanych zasiłków rodzinnych w łącznej kwocie 139 złotych. Niemniej jednak należy mieć na uwadze to, że w świetle art. 90 d. ust. 7 miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 ze zm.). Ustęp zaś 8 tego przepisu stanowi, iż miesięczna wysokość dochodu ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy wymienionej w ust. 7 (tj. ustawy o pomocy społecznej). Mając powyższe na uwadze organ II instancji trafnie podkreślił, iż generalną zasadą wyrażoną w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej jest przyjęcie za dochód sumy miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Tym samym także zasiłek rodzinny wchodzi do dochodu rodziny. Ponadto w przypadku gospodarstwa rolnego ustawa stanowi inaczej (ust. 9 art. 8 tej ustawy) bowiem za dochód z 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł, bez odliczania już od tej kwoty składek na ubezpieczenie społeczne czy też zdrowotne. W tych okolicznościach przemnożenie powierzchni posiadanego przez pana J. W. gospodarstwa rolnego ([...] ha przeliczeniowych), ustalonego na podstawie przedłożone przez skarżącą zaświadczenia z Urzędu Gminy w R. – T., o kwotę 194 zł daje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1772,27 zł. Po doliczeniu jeszcze kwoty 139 zł tj. kwoty zasiłków rodzinnych na troje dzieci, miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 318,55 zł. Natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi 316 zł. W tych okolicznościach miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie państwa W. jest większa niż kwota wynikająca z ustawy o pomocy społecznej, stąd też stypendium szkolne nie może być przyznane. Zasadniczą kwestią w tych okolicznościach pozostaje więc jedynie wyjaśnienie czy przedłożone w toku postępowania sądowo – administracyjnego do akt sprawy drugie zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. – T. wskazujące, iż pan J. W. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych do podatku, może mieć jakiekolwiek znaczenia na uwzględnienie wniosku skarżącej w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględnić zarówno stan faktyczny jak i prawny obowiązujący w dacie rozpatrywania odwołania (vide wyrok NSA z 24 lutego 1992r., II S.A. 49/92 nie publikowany). Na datę jednak wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stan faktyczny nie uległ zmianie i był identyczny ze stanem faktycznym istniejącym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Skarżąca bowiem dopiero do skargi dołączyła drugie zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. – T. Tym samym wydana decyzja była prawidłowa. Kolejną zatem kwestią na która należałoby zwrócić uwagę, jest fakt, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny organom znana już była treść drugiego zaświadczenia i w związku z powyższym udzielić odpowiedzi na pytanie czy sąd administracyjny powinien orzekać o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, biorąc za podstawę swojej oceny stan faktyczny istniejący w chwili wydania zaskarżonej decyzji, czy też istniejące w chwili orzekania a więc z uwzględnieniem ewentualnych zmian w stanie faktycznym sprawy, które nastąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji a przed momentem orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny. Udzielenie odpowiedzi na wyżej postawione pytanie należy rozpocząć od wskazania na treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje skargi na akty lub czynności organów administracji państwowej i orzeka o ich zgodności z prawem. Postępowanie sądowoadministracyjne ma zatem charakter kontrolny i kasacyjny a dokonanie takiej kontroli pod względem zgodności lub niezgodności przedmiotu zaskarżenia z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu prawnego i faktycznego, który istniał w chwili wydania zaskarżonego aktu a nie w dniu orzekania przez Sąd. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić, aby organy wydające decyzje naruszyły prawo, orzekały bowiem na podstawie wszystkich okoliczności znanych im w dacie wydawania decyzji. Za trafnością wydanych decyzji przemawia również to, że przedłożone zaświadczenie, w tych okolicznościach nie mogło podlegać ocenie Sądu. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie zostało zaskarżone do tego sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończony zaskarżonym aktem lub czynnością. Odstępstwa zaś od tej zasady dopuszczalne są tylko wyjątkowo, w sytuacji gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Powyższa okoliczność jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Końcowo zaakcentować również należy, iż gdyby nawet Sąd wyjątkowo dopuścił do akt sprawy dowód z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia z Urzędu Gminy R. – T., to i tak w żadnej mierze nie wpłynęło by to na zmianę zaskarżonej decyzji. Z artykułu bowiem 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, który m.in. stanowi podstawę ustalania miesięcznej wysokości dochodu uprawniającej do przyznania stypendium szkolnego, wprost wynika iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Chodzi tu więc niewątpliwie o powierzchnię gospodarstwa rolnego wskazaną w hektarach przeliczeniowych, a nie hektarach przeliczeniowych wskazanych do celów podatkowych, tak jak to wynika z drugie zaświadczenia. Tym samym powierzchnia gospodarstwa rolnego wskazana w drugim zaświadczeniu nie ma żadnego znaczenia na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Mając powyższe na uwadze zasadnie organy obu instancji uznały, iż skarżącej nie przysługuje uprawnienie do przyznania stypendium szkolnego na dzieci. Stąd skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270).