II SA/Bk 601/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] odmawiającą R. B. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup obiadów w wysokości 450 złotych oraz przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 450 złotych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. w dniu 13 lutego 2009 r. R. B. wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup obiadów w wysokości 450 złotych oraz zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 450 złotych. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S., powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" odmówił przyznania R. B. świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup obiadów w wysokości 450 złotych oraz przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 450 złotych. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że Pan R. B. nie spełnia przesłanek ustawowych, tj. mianowicie kryterium dochodowego, do przyznania pomocy na zasadach ogólnych, natomiast spełnia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej uprawniające do uzyskania pomocy z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", bowiem łączny dochód strony wynosi 685 złotych. Jednocześnie organ stwierdził, że strona decyzją z dnia 18 maja 2009 r. otrzymała zasiłek celowy za zakup żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na okres od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 300 złotych. Ponadto korzysta z wydawanej żywności w ramach programu "Dostarczenie żywności dla najuboższej ludności Unii Europejskiej". Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. B. uznając, że jest ona w jego przypadku wysoce krzywdząca. Odwołujący podkreślał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że w myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ może, ale nie musi przyznać zasiłek celowy, nawet w przypadku spełnienia kryteriów ustawowych. W przedmiotowej sprawie odwołujący nie spełnia jednak warunków określonych w ustawie, uprawniających go do ubiegania się o świadczenia na zasadach ogólnych, albowiem jego dochód przekracza kryterium dochodowe określone przez ustawodawcę na kwotę 477 złotych. Stąd też koniecznym było rozważanie możliwości pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, który stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej udzielany jest bez względu na dochód, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia jednak warunków do przyznania takiego specjalnego zasiłku celowego, albowiem korzysta z wydawanej żywności w ramach programu "Dostarczanie żywności dla najuboższej ludności Unii Europejskiej" oraz miał możliwość korzystania z pomocy w formie posiłków w szkole, z czego zrezygnował na rzecz przyznania formy pieniężnej. Strona korzysta, bowiem już z takiej formy przyznanej wcześniejszymi decyzjami z dnia 23 lutego 2009 r. na okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. w wysokości 240 złotych oraz z dnia 18 maja 2009 r. na okres od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r. w wysokości 300 złotych. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie naruszyła zasad tzw. "uznania administracyjnego". Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1 i 2 oraz art. 7 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie przez organy przesłanek zawartych w powyższych przepisach. W ocenie skarżącego z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek udzielenia pomocy finansowej w każdym wypadku zgłoszenia wniosku i w wysokości żądanej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie organy administracji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Podniesione w skardze zarzuty nie mogły, zatem doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się również uchybień, które nie zostały podniesione w skardze, a których stwierdzenie prowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W pierwszym kolejności wskazać należy, że wydane w sprawie decyzje dotyczyły odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup obiadów oraz zasiłku celowego na zakup żywności. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 tejże ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje te mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala jednak organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Zgodnie natomiast z treścią art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 złotych, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". W przedmiotowej sprawie, jak słusznie zauważyły organy administracji, skarżący nie spełnia warunków do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej na zasadach ogólnych, albowiem jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił – 685,94 złotych, a zatem przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Z tegoż względu uzasadniona była odmowa przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 450 złotych. W sytuacji natomiast, gdy wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego, organ, zgodnie z art. 41 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, może przyznać specjalny zasiłek celowy. Jednak, jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już podkreślono wyżej powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega, więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obiadów wskazał, iż przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby wnioskodawcy, jak i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że wnioskodawca korzysta obecnie z wydawanej żywności w ramach programu "Dostarczanie żywności dla najuboższej ludności Unii Europejskiej" oraz ma już przyznane świadczenie z pomocy społecznej na zakup żywności na podstawie decyzji z dnia 23 lutego 2009 r. na okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. w wysokości 240 złotych oraz decyzji z dnia 18 maja 2009 r. na okres od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r. w wysokości 300 złotych. Ponadto, jak zauważyło SKO, skarżący ma stałe źródło dochodu, który przy racjonalnym wykorzystaniu środków pieniężnych może przeznaczyć również na zakup żywności. W świetle powyższych okoliczności nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności wobec podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowały oprócz sytuacji życiowej skarżącego, również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Zatem w myśl powyższych, niekwestionowanych przez skarżącego faktów trudno uznać, że zostały naruszone przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. ust. 1 i 4 oraz art. 7 ust. 1, 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie należy podkreślić, że w świetle zapisów ustawy o pomocy społecznej Państwo ma obowiązek pomagać osobom najbiedniejszym, a nie, jak interpretuje to skarżący, pokrywać koszty jego utrzymania. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 nr 153, poz. 1270 ze zm.) .