II SA/Bk 605/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-10-15
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marcin Kojło, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywca nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej (sprzedaży, cesji wierzytelności) może skutecznie domagać się odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości, które nastąpiło przed nabyciem nieruchomości przez poprzedniego właściciela?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości, wynikające z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, nie przechodzi na nabywcę nieruchomości w drodze sukcesji singularnej (np. umowy sprzedaży czy cesji wierzytelności). Uprawnionym do dochodzenia takiego odszkodowania jest wyłącznie pierwotny właściciel lub jego spadkobierca (sukcesor uniwersalny). W związku z tym, nabywcy nieruchomości, którzy nabyli ją po ograniczeniu prawa własności i na podstawie umowy cesji wierzytelności, nie posiadają legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, co skutkuje umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.Stan faktyczny
Skarżący nabyli nieruchomości w 2010 r. i następnie, w 2018 r., L. W. (poprzedni właściciel jednej z nieruchomości) przeniósł na nich wierzytelność z tytułu odszkodowania za ograniczenie prawa własności związane z budową linii energetycznej w latach 80-tych. Organy administracji umorzyły postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji do jego dochodzenia, ponieważ nabycie nieruchomości nastąpiło po ograniczeniu prawa własności, a prawo do odszkodowania nie przeszło na nich w drodze cesji wierzytelności. Skarżący zaskarżyli tę decyzję, argumentując, że cesja wierzytelności jest dopuszczalna.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi J. W. i W. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oddala skargę
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], utrzymująca mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] maja 2019 r. znak [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku W. W. i J. W., w której umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości położonych w obrębie [...], gm. M. oznaczonych jako działki nr [...], dokonanego decyzją Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] lipca 1985 r. znak [...] zezwalającej Zakładowi Energetycznemu w B. na wykonanie robót budowlano-montażowych związanych z budową linii energetycznej 110 kV relacji M.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] października 2018 r. W. W. i J. W. zwrócili się o wydanie w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm. – dalej: "u.g.n.") decyzji ustalającej odszkodowanie za ograniczenie prawa własności ww. nieruchomości, dokonanego decyzją Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] lipca 1985 r. Wnioskodawcy wyjaśnili, że w dacie wydania decyzji z 1985 r. właścicielem nieruchomości był brat W. W. – L. W., który umową z dnia [...] września 2018 r. dokonał cesji wierzytelności o zapłatę odszkodowania.
Starosta Powiatu B. w decyzji z dnia [...] maja 2019 r. uznał, że Skarżący nie mają legitymacji prawnej do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania i na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: "k.p.a.") – umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Wojewoda podsumował i przedstawił ustalenia poczynione w tej sprawie, z których wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 1984 r. znak [...], Wojewoda B. ustalił lokalizację linii energetycznej 110 kV na trasie M. Następnie decyzją z dnia [...] maja 1985 r. znak [...], Dyrektor Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego, Główny Architekt Województwa zatwierdził pod względem urbanistycznym plan realizacyjny przebiegu linii energetycznej napowietrznej 110 kV M., gm. M. Zgodnie z wykazem właścicieli lub użytkowników gruntów nad którymi przebiegać miała linia elektroenergetyczna z dnia [...] kwietnia 1985 r. znak [...], na dzień wydania ww. decyzji właścicielem lub użytkownikiem działki nr [...] był Urząd Gminy /PFZ/ w M., zaś działki nr [...] L. W. s. K. Decyzją z dnia [...] lipca 1985 r. znak [...] Naczelnik Gminy w M. zezwolił wnioskodawcy COE PP W-Wa Zakład Energetyczny B. na wykonanie robót budowlano-montażowych związanych z budową linii energetycznej 110 kV M., gm. M. o na działkach stanowiących własność osób wskazanych w ww. wykazie.
Dalej organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2010 r. Rep. A nr [...], Skarżący nabyli od L. W. prawo własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. M., pow. B., woj. p. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 15,15 ha. Kolejnym aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2010 r. Rep. A. nr [...], Skarżący nabyli od Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych prawo własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. M., pow. B., woj. p. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,75 ha.
W dniu [...] września 2018 r., L. W. zbył na rzecz W. W. wierzytelność z tytułu odszkodowania za dokonane na drodze administracyjnej ograniczenie własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], nr [...] (umowa przelewu wierzytelności).
Przystępując do oceny zebranych dowodów Wojewoda wskazał, że decyzja Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] lipca 1985 r. wydana została na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.). Przepis art. 35 ust. 1 tej ustawy odpowiada zaś w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n.
Zdaniem organu odwoławczego art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. – zgodnie
z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie – ma zastosowanie do stanów zaistniałych zarówno przed dniem wejścia jak i po dniu wejścia z życie u.g.n. Odszkodowanie należy zatem ustalić zawsze wtedy, gdy nastąpiło pozbawienie lub ograniczenie prawa własności
a odszkodowanie nie zostało wcześniej ustalone lub nawet wtedy gdy ówczesne przepisy stanowiły, że odszkodowania się nie ustala, jak to m.in. przewidywał art. 36 ust. 3 ustawy z 1958 r.
W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na dzień wydania decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] lipca 1985 r. właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był Urząd Gminy /PFZ/
w M., zaś nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] – L. W.
Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, że obecni właściciele w sytuacji nabycia nieruchomości z już wybudowaną linią elektroenergetyczną nie mają prawa do otrzymania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W realiach niniejszej sprawy z roszczeniem tym mogli wystąpić właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej, lub ich spadkobiercy, którzy stali się właścicielami nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej, obejmującej całość praw i obowiązków po zmarłym właścicielu. Uprawnionym
do domagania się odszkodowania nie może być natomiast osoba, która nabyła tę nieruchomość w drodze umowy sprzedaży po wybudowaniu tychże urządzeń, pomimo zawarcia, jak w niniejszej sprawie, umowy cesji wierzytelności.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że w przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n.,
a wcześniej także w art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - brak jest przepisu prawa, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela (wywłaszczonego lub jego spadkobiercę), w drodze umowy, na inny podmiot. Roszczenia odszkodowawcze o charakterze administracyjnoprawnym, nie mogą być swobodnie przenoszone w drodze czynności cywilnoprawnych (np. umowy sprzedaży, cesji lub darowizny), bez odrębnej podstawy ustawowej. Istota roszczenia odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (lub też ograniczenia prawa do nieruchomości) wyklucza bowiem możliwość jego przelewu, skutecznego względem organów administracji, orzekających w przedmiocie jego ustalenia
i wypłaty. Mówiąc inaczej, przeniesienie prawa własności na Skarżących w drodze umowy kupna sprzedaży stanowi rodzaj sukcesji pod tytułem szczególnym
i powoduje przeniesienie praw i obowiązków związanych z prawem własności nieruchomości, lecz tylko w sferze cywilnoprawnej. Natomiast obowiązujące przepisy prawa, nie przewidują, aby wraz z przejściem prawa własności, na nowego właściciela przechodziły prawa i obowiązki publicznoprawne. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługujący m danemu podmiotowi prawie własności.
Organ stwierdził, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość
i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Dlatego też Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest roszczeniem, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. Istota roszczenia odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia lub ograniczenia prawa do nieruchomości wyklucza możliwość jego przelewu, skutecznego względem organów administracji, orzekających w przedmiocie jego ustalenia i wypłaty.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że słusznie odmówiono Skarżącym przymiotu strony, czego konsekwencją było umorzenie wszczętego postępowania jako bezprzedmiotowego.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący i w skardze złożonej do tut. Sądu zarzucili, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem:
1) art. 128 ust. 1w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., oraz art. 509 i art. 510 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), polegającym na ich błędnym zastosowaniu i uznaniu, iż niemożliwym jest dokonanie cesji wierzytelności w postaci roszczenia odszkodowawczego za ograniczenie
w korzystaniu z prawa własności oraz zainicjowanie postępowania o ustalenie odszkodowania przez nabywcę takiej wierzytelności, czego skutkiem było błędne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a.;
2) art. 8 § 1 i 2 k.p.a., polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji
z pominięciem aktualnego dorobku sądów administracyjnych oraz doktryny prezentującego odmienne stanowisko niż zajęte przez organ, a także poprzez brak przywołania w uzasadnieniu jakichkolwiek orzeczeń lub poglądów piśmiennictwa na poparcie stanowiska organu;
3) art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. polegającym na ich niezastosowaniu i utrzymaniu w mocy decyzji nieprawidłowo uznającej,
że cesjonariusze nie są legitymowani do występowania w charakterze strony
w przedmiotowym postępowaniu.
Wskazując na powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko
i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżący są osobami uprawnionymi do skutecznego ubiegania się o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania ze wskazanych we wniosku nieruchomości, w związku
z wybudowaniem w latach 80-tych ubiegłego wieku linii energetycznej na odcinku M.
Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przepis ten ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości,
o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 u.g.n., a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. w razie jego ograniczenia. Wskazuje się przy tym, że art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy
z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy zaś kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy u.g.n. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
11 października 2018 r. sygn. I OSK 2899/16 oraz przywołane tam bogate orzecznictwo – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do tych wszystkich stanów faktycznych, w których nastąpiło odjęcie lub ograniczenie prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Posadowienie linii energetycznej na cudzej nieruchomości niewątpliwie jest ograniczeniem prawa własności.
Z akt sprawy wynika, że ograniczenie praw do nieruchomości nastąpiło
w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] lipca 1985 r. znak [...], zezwalającą Zakładowi Energetycznemu w B. na wykonanie robót budowlano-montażowych związanych z budową linii energetycznej 110 kV relacji M. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Z ustaleń poczynionych przez organy wynika przy tym, że w dacie ograniczenia prawa własności Skarżący nie byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości. Na dzień wydania ww. decyzji Naczelnika Gminy w M. właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był Urząd Gminy
w M., natomiast nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - brat Skarżącego Pan L. W.
Własność obu wskazanych we wniosku nieruchomości Skarżący nabyli
w 2010 r. Własność pierwszej z nich o nr [...] uzyskali na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] stycznia 2010 r. z L. W. Natomiast własność drugiej nieruchomości oznaczonej nr [...] nabyli
[...] listopada 2010 r. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego ze Skarbem Państwa. Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu [...] września 2018 r., L. W. zbył na rzecz Skarżących wierzytelność z tytułu odszkodowania za dokonane na drodze administracyjnej ograniczenie własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] (umowa przelewu wierzytelności). Uprawnienia do żądania przedmiotowego odszkodowania Skarżący wywodzą właśnie z tej czynności uważając, że na mocy dokonanej cesji wierzytelności mogą ubiegać się o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...].
Rozstrzygając powstały w sprawie spór Sąd przyznaje rację organom. Podzielić należy pogląd, że legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem
o odszkodowanie w sytuacji wymienionej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma przede wszystkim osoba wywłaszczona, w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości. Ponadto na zasadach ogólnych, na mocy sukcesji uniwersalnej, uprawnionym do zgłoszenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie jest także następca prawny osoby wywłaszczonej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną. Taki krąg podmiotów legitymowanych, jest generalnie charakterystyczny dla żądań (roszczeń) powstających w związku z wywłaszczeniem nieruchomości. Stanowisko to potwierdza art. 136 ust. 3 u.g.n., który w odniesieniu do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia - expressis verbis przesądza, że z takim żądaniem może wystąpić tylko poprzedni właściciel lub jego spadkobierca (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. I OSK 793/17 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Bk 36/19
i z dnia 9 maja 2019 r. sygn. II SA/Bk 157/19, dostępne w CBOSA).
Tym samym należy uznać, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują, aby przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynikało z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej.
W orzecznictwie dominuje pogląd, który podziela również skład orzekający
w tej sprawie, że wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego ani też nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Roszczenie o zapłatę odszkodowania nie jest skuteczne względem każdoczesnego właściciela nieruchomości,
a obowiązek zapłaty odszkodowania nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r. sygn. II SA/Bk 408/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2018 r. sygn. I OSK 2112/17, dostępne w CBOSA). Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości albowiem w przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., a wcześniej także w art. 36 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, brak jest przepisu, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela w drodze umowy, na inny podmiot (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r. sygn. I OSK 1905/17, dostępny
w CBOSA). Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnia organ do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw rzeczowych do niej przysługujących. Skutek decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, przez którą owa linia miała przebiegać, nastąpił w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało owe prawo w czasie wydania tej decyzji. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się zatem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości
w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych (zob. bliżej przywołany już wyrok w sprawie
I OSK 2899/16).
Skoro prawo do odszkodowania związane jest z uszczerbkiem
w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, to nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości. Przejście uprawnienia
do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym więc prawa do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (względnie ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Sukcesja syngularna nie może być źródłem przejścia tego typu roszczeń i stanowić podstawy do domagania się przez nabywcę nieruchomości ustalenia odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości (ograniczenie prawa własności), które nastąpiło względem poprzedniego jej właściciela.
Ustalenie, że Skarżący nie są następcami prawnymi pod tytułem ogólnym podmiotu "wywłaszczonego" powoduje, że nie mają interesu prawnego w żądaniu ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania
z nieruchomości.
Zdaniem Sądu organy zasadnie nie uwzględniły złożonej w toku postępowania umowy cesji wierzytelności, z której Skarżący wywodzą podstawę roszczenia
o odszkodowanie. Skoro roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy Skarżący zawarli umowę cesji wierzytelności. Prawo do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości nie wynika
z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, czy też wierzytelności, ale wstąpienia
w ogół praw i obowiązków zbywcy - wywłaszczonego właściciela. Żądanie odszkodowania jako uprawnienie administracyjnoprawne wyklucza dopuszczalność sukcesji singularnej (cesji). Istota roszczenia odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (lub też ograniczenia prawa do nieruchomości) wyklucza możliwość jego przelewu, skutecznego względem organów administracji, orzekających w przedmiocie jego ustalenia i wypłaty.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że cesja, na którą powołują się Skarżący nie mogła obejmować nieruchomości o nr [...], ponieważ L. W. nie przysługiwało do niej prawa własności. Z akt sprawy wynika, że działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa (również w dacie wydania zezwolenia na wykonanie robót budowlano-montażowych związanych z budową linii energetycznej), a Skarżący nabyli jej własność dopiero w 2010 r. W odniesieniu do tej nieruchomości nie mogło być w ogóle mowy o legitymacji Skarżących w złożeniu wniosku o ustalenie prawa do odszkodowania.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, że decyzja z 1985 r. nie była skierowana do Skarżących, a ponadto nie są oni następcami prawnymi pod tytułem ogólnym podmiotu wywłaszczonego. Z tych przyczyn nie można przyjąć, że Skarżący są osobami uprawnionymi do skutecznego ubiegania się o ustalenie przedmiotowego odszkodowania w trybie administracyjnym, na podstawie obecnie obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3.
Ze względu na brak interesu prawnego po stronie Skarżących w żądaniu ustalenia i wypłaty odszkodowania organ prawidłowo umorzył postępowanie, przyjmując za podstawę art. 105 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że brak interesu prawnego po stronie podmiotu wszczynającego postępowanie stanowi o braku jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego, a mianowicie podmiotu, co musi prowadzić do rozstrzygnięcia natury wyłącznie procesowej, tzn. do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wobec tego, że stało się ono bezprzedmiotowe (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3069/15; z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 321/11; 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1663/15, dostępne w CBOSA).
Wobec powyższego Sąd nie podzielił odmiennej linii orzeczniczej, na którą powołali się Skarżący i za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i procesowego.
Jako, że zaskarżona decyzja jest zgoda z prawem, Sąd orzekł jak w sentencji
o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło