II SA/Bk 607/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o wymeldowaniu W. K. z pobytu stałego w lokalu położonym w m. N. P. [...], gm. P. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. F. K. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie córki W. K. z pobytu stałego w lokalu położonym w m. N. P. [...]. Wniosek swój uzasadnił tym, iż córka od ponad pół roku zamieszkuje pod adresem P ul. D [...] m [...]. Okoliczność nie przebywania pod adresem stałego zameldowania i zamieszkiwania przy ul. . [...] m [...] w P. została potwierdzona pismem Posterunku Policji w F. z dnia [...] stycznia 2006 r. (znak: [...]). W toku postępowania F. i M. małżonkowie K. darowali synowi – C.K. nieruchomość zabudowaną przedmiotowym lokalem (akt notarialny umowy darowizny z dnia [...] lutego 2006 r., Rep. [...]). C. K. - nowy właściciel lokalu w złożonym w dniu [...] marca 2006 r. oświadczeniu podtrzymał wniosek o wymeldowanie W. K. z pobytu stałego z uwagi na fakt zamieszkania siostry ze swoim konkubentem w P. przy ul. . [...] m [...]. Dążąc do przyspieszenia i uproszczenia postępowania w sprawie organ I instancji przeprowadził w dniu [...] marca 2007 r. rozprawę administracyjną. W trakcie rozprawy C. K. podał, iż siostra W. K. nie mieszka w m. N. P. [...] od około 2 lat; ani rodzice ani on nie używał siły fizycznej w celu zmuszenia jej do opuszczenia domu; przy jej przeprowadzce był obecny on, matka – M. K. i T. H.. Nadto podał, iż pomagał siostrze przy przeprowadzce przenosząc jej rzeczy do samochodu. Obecnie W. K. przebywa prawdopodobnie w P. przy ul. D. [...] m [...]; w przedmiotowym lokalu nie były wymieniane zamki w drzwiach i siostra w każdej chwili może wrócić do domu. Przesłuchana w charakterze świadka M. K. zeznała, iż córka W.K. opuściła miejsce stałego zameldowania około 2 lata temu; dwa tygodnie wcześniej uprzedziła, że zamierza się wyprowadzić; nikt fizycznie ani słownie nie zmuszał córki do opuszczenia domu; przyjechała swoim samochodem, przyjechał też T. H. i córka zabrała z domu swoje rzeczy osobiste; przy przenoszeniu rzeczy pomagał syn C. K.; zamki w drzwiach przedmiotowego lokalu nie były wymieniane i córka w każdej chwili może zamieszkać w domu rodzinnym; po wyprowadzce córka dwukrotnie odwiedziła ją w przedmiotowym lokalu; prawdopodobnie W. K. mieszka przy ul. D. [...] m [...] w P. Podobnie F. K. występujący w charakterze świadka potwierdził, że córka W. K. nie zamieszkuje w N.P. [...] od około 2 lat; opuściła dom dobrowolnie; w dniu przeprowadzki przyjechała swoim samochodem, przyjechał też T. H.. Świadek zeznał, iż nie był zadowolony, że córka opuszcza dom, więc wyszedł do swojego pokoju i nie był świadkiem wyprowadzki córki; odwiedził córkę jeden raz w S. i jeden raz w P. przy ul. D. [...] m [...], były sprzeczki słowne, lecz nie miało miejsca użycie siły fizycznej wobec córki, natomiast z T. H. szarpali się; nie widzi przeszkód, aby córka wróciła do domu, Natomiast W. K. wyjaśniła, iż od wakacji 2005 r. nie mieszka w lokalu położonym w m. N. P. [...] ; została stąd wyrzucona przez rodziców; nie użyto wobec niej siły, ale po słowach rodziców spakowała swoje rzeczy i opuściła lokal; obecny był przy tym T. H.; nie zawiadomiła Policji o fakcie wyrzucenia jej z domu, nie wnosiła też do sądu sprawy o przywrócenie zakłóconego posiadania lokalu. T. H. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że W. K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od lipca 2005 r. została stąd wyrzucona przez rodziców; niejednokrotnie był świadkiem stosowania wobec niej siły fizycznej przez rodziców; podczas opuszczania przez W. K. przedmiotowego lokalu, pomagał jej zabierać z lokalu rzeczy; przed i w trakcie przeprowadzki rodzice używali wobec W. K. słów wulgarnych i obelżywych; dwa miesiące po wyprowadzce W.K. z lokalu jej rodzice - najpierw matka, a potem ojciec - przyszli do jego mieszkania przy ul. D., gdzie przebywała W. K. i wówczas została ona przez ojca pobita; próbował jej bronić i również został zaatakowany; o powyższym fakcie została powiadomiona Policja; wówczas rodzice W. K. powiedzieli jej, że nie ma wstępu do domu dopóki nie przestanie się z nim spotykać. W. K. dołączyła do akt sprawy kserokopie obdukcji lekarskich jej i T. H. przeprowadzonych po zajściu z ojcem F. K., które miało miejsce w dniu [...] września 2005 r. w domu T. H.. Podała przy tym, iż chce wrócić do przedmiotowego lokalu, ale boi się to uczynić ze względu na agresję rodziców (pismo z dnia [...] kwietnia 2007 r.). W tym stanie rzeczy uznano spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych i decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. orzeczono o wymeldowaniu W. K. z pobytu stałego w lokalu położonym w m. N. P. [...]. Nie godząc się z powyższą decyzją W. K. zaskarżyła ją do Wojewody P.. W swoim odwołaniu zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz znaczne przekroczenie terminu do wydania decyzji w sprawie. Podniosła również, że Sekretarz Gminy, który brał czynny udział w postępowaniu jest powinowatym II stopnia M. K., stąd powinien być wyłączony od udziału w sprawie. W wyniku rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda P. nie podzielił powyższych zarzutów i decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stąd jedyną przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie spraw o wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym opuszczenie to - zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych - powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. Mając na względzie powyższe uznano, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi żadnych wątpliwości, co do faktu nie zamieszkiwania skarżącej od około 2 lat w lokalu położonym w m. N. P. [...]. Jak wynika bowiem z ustaleń W. K. wyprowadziła się z w/w lokalu w lipcu 2005 r. zabierając swoje rzeczy osobiste. Z jej wyjaśnień potwierdzonych przez T. H. wynika, że została z lokalu wyrzucona przez rodziców. Natomiast brat i występujący w charakterze świadków rodzice skarżącej zaprzeczyli powyższemu, twierdząc, że W. K. nie była zmuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Zdaniem organu sprzeczność w wyjaśnieniach uczestników postępowania niewątpliwie ma źródło w konflikcie pomiędzy skarżącą a jej rodzicami. Analiza materiału dowodowego w sprawie wskazuje bowiem, że podejmowane przez skarżącą decyzje co do jej własnego życia osobistego nie są akceptowane przez rodziców. Wyprowadzka z przedmiotowego lokalu była właśnie taką samodzielną decyzją skarżącej - co prawda podjętą w warunkach konfliktu z rodzicami, to jednak wyrażającą wolę, co do wyłącznego kierowania własnym życiem. Wyjaśnienia uczestników postępowania - jedynie poza zeznaniami T. H. - wskazują, że w dniu przeprowadzki nie była stosowania wobec skarżącej przemoc fizyczna, czy też inne bezprawne działania uniemożliwiające jej dostęp do przedmiotowego lokalu. Podnoszone zaś przez skarżącą zajście z początku września 2005 r. miało miejsce w lokalu T. H. już po wyprowadzce skarżącej z miejsca stałego zameldowania, stąd też na tę wyprowadzkę nie miało wpływu. W tych uwarunkowaniach uznano, iż w realiach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki opuszczenia bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z zarzutami skarżącej dotyczącymi naruszenia terminu do załatwienia niniejszej sprawy i udziału w postępowaniu osoby podlegającej wyłączeniu wyjaśniono, iż jakkolwiek niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpatrzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w dniu [...] października 2006 r., to akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji w połowie stycznia 2007 r. Od otrzymania akt organ I instancji podejmował czynności wyjaśniające w sprawie, o których strony były na bieżąco informowane. Zaskarżona decyzja zapadła w połowie kwietnia 2007 r. Co prawda art. 36 § 1 kpa, nakłada na organ obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym przepisami kpa, to zaniechanie tego obowiązku nie oznaczało ani opieszałości ani bezczynności organu I instancji, ani też nie miało wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Ponadto za nietrafny uznano zarzut wyłączenia Sekretarza Gminy P. od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. Sekretarz Gminy P. (zgodnie z informacją samej skarżącej) jest powinowatym II stopnia M. K. - matki skarżącej, a ta nie jest stroną postępowania. W swojej skardze wywiedzionej od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. W. K. podobnie jak w postępowaniu odwoławczym zarzuciła naruszenie: - art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez zastosowanie tego przepisu do podstawy decyzji, pomimo braku przesłanek wskazanych tym przepisem, - art. 35 kpa poprzez przekroczenie terminu określonego tym przepisem i wydanie decyzji z bardzo dużym przekroczeniem terminu, - art. 24 § 1 pkt 2 kpa, gdyż Sekretarz Gminy P. – F. B. jest związany z M. K. - stroną postępowania (pierwotną) powinowactwem II stopnia poprzez swoją żonę, ciotkę M. K., a brał udział w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi podała, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - o dobrowolności opuszczenia lokalu, w którym jest zameldowana. Zdaniem skarżącej kwestia czy dobrowolnie opuściła mieszkanie jest jej wyłącznie wewnętrznym odczuciem, ocena czy zrobiła to dobrowolnie tkwi jedynie w jej świadomości i dlatego też żadne zeznania światków nie zmienią jej oświadczenia woli, dowodzą natomiast wyraźnie istnienie konfliktu, co świadczy o tym, iż nie była to zwykła zachcianka a wewnętrzne poczucie przymusu. Skarżąca podkreśliła, iż jedynym obiektywnym świadkiem w tej sprawie jest T. H., natomiast pozostali świadkowie to po prostu pierwotne strony postępowania, których wyraźnym celem jest wymeldowanie jej z pobytu stałego. Nadto w dalszym ciągu nie pozwolono, a wręcz zabroniono jej wrócić do miejsca stałego zamieszkania. Skarżąca podniosła, iż M. K. na początku postępowania była stroną w sprawie, a to wciąż jest to samo postępowanie, natomiast C. K. i jest synem M. a co za tym idzie, jest również spokrewniony z F. B.. Końcowo zaakcentowała, iż P. to małe środowisko społeczne, w którym wyżej wskazane osoby dobrze się znają i często spotykają, przez co nastąpiło naruszenie zasady obiektywności. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na upływ czasu i na niemożliwość dotrzymania jakichkolwiek ustalonych terminów kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, iż żaden z podniesionych zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności analiza materiału dowodowego wskazuje, iż wyprowadzka z przedmiotowego lokalu była samodzielną decyzją skarżącej, zaś jej "wewnętrzne poczucie przymusu" opuszczenia przedmiotowego lokalu "tkwiące wyłącznie w jej świadomości" jest niczym innym jak własnym, a przez to subiektywnym odczuciem w sytuacji konfliktu z rodzicami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie posiada również kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. Przeciwnie w ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich interpretacja zasługują na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego. A zatem jak słusznie zauważa organ II instancji wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z oznaczonego lokalu jest fakt opuszczenia przez nią tego lokalu. Podkreślić jednak należy, iż legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przedmiotowego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie W. K. z pobytu stałego z m. N. P. [...], Gm. P.. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż organu obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w przedmiocie ustalenia powyższych kwestii. Przede wszystkim za bezsporne i nie kwestionowane przez żadną ze stron uznać należy, iż skarżąca w lokalu, o którym mowa wyżej nie mieszka od połowy 2005 roku. Opuszczając lokal zabrała swoje rzeczy osobiste. Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności zostały potwierdzone przez same strony postępowania, w tym skarżącą, a także we wstępnej fazie postępowania przez Posterunek Policji w F. pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. (L.dz [...]), wedle którego W. K. zamieszkuje w Przerośli ul. D. [...] m [...] u T. H.. Punktem spornym było natomiast ustalenie czy opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny. W tej bowiem kwestii stanowiska stron były odmienne. W toku wszystkich etapów postępowania skarżąca twierdziła, iż do opuszczenia mieszkania została zmuszona konfliktowym zachowaniem rodziców, którzy wyrzucili ją z mieszkania. Podała, iż nie użyto wobec niej siły, ale po słowach rodziców spakowała swoje rzeczy i opuściła lokal. Natomiast wnioskodawca wskazywał, iż W. K. opuściła miejsce stałego pobytu dobrowolnie, wobec niej nie był stosowany przymus fizyczny, nie dokonywano wymiany zamków w drzwiach w celu zmuszenia jej do opuszczenia stałego pobytu i uniemożliwienia powrotu do mieszkania. Wyjaśnienia podobnej treści złożyli pozostali świadkowie (za wyjątkiem T. H.) – F. K. i M.K.. C. K. stwierdził ponadto, iż nie widzi obecnie żadnych przeszkód odnośnie powrotu skarżącej do spornego lokalu. Zdaniem Sądu oceniając moc dowodową powyższych wyjaśnień nie sposób pominąć - na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji - faktu istnienia konfliktu pomiędzy skarżącą a jej rodzicami, którzy nie akceptują jej decyzji życiowych. Zauważyć jednak należy, iż skarżąca jest osobą dorosłą i ma prawo samodzielnego podejmowania wyborów dotyczących jej własnego życia osobistego, ponosząc za nie w pełni odpowiedzialność. Analiza akt niewątpliwie wskazują, iż taką właśnie decyzją było opuszczenie przedmiotowego lokalu i choć podjętą w warunkach konfliktu z rodzicami, to jednak wyrażającą wolę, co do wyłącznego kierowania swoimi sprawami. Stąd podzielić należy stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, iż "wewnętrzne poczucie przymusu" opuszczenia lokalu, tkwiące wyłącznie w jej świadomości jest niczym innym jak własnym, a przez to i subiektywnym odczuciem konfliktu z rodzicami. W tych uwarunkowaniach organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż skarżąca nie zdołała skutecznie wykazać, że została zmuszona do opuszczenia lokalu. Z materiału dowodnego nie wynika, aby została z niego usunięta w drodze przymusu fizycznego. W szczególności w dniu przeprowadzki nie była stosowana wobec niej przemoc fizyczna czy też bezprawne działania uniemożliwiające jej dostęp do lokalu. Obecnie również nikt nie broni jej dostępu do lokalu. W tym miejscu wskazać należy, iż za dobrowolne opuszczenie lokalu nie może być uznane takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona jednakże pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (vide: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937). Tymczasem w sprawie niniejszej skarżąca nie skorzystała z możliwości dochodzenia swych praw do przebywania w spornym lokalu na drodze postępowania cywilnego poprzez wniesienie sprawy o przywrócenia utraconego posiadania (ochrona posesoryjna), fakt zmuszania do opuszczenia lokalu nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. Natomiast podejmowane przez skarżącą próby powrotu do lokalu po pierwsze nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym a po wtóre w konfrontacji z takimi okolicznościami jak zabranie rzeczy osobistych z lokalu, nie wymienienie zamków w drzwiach oraz nie przeciwstawianie się jej powrotowi do domu - nie mogą świadczyć o braku dobrowolności opuszczenia lokalu. W konkluzji stwierdzić należy, iż brak wyrażonych na zewnątrz przejawów dążenia do odzyskania posiadania opuszczonego miejsca zameldowania i skoncentrowanie swoich spraw życiowych poza miejscem stałego pobytu stanowi o istocie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Organy obu instancji słusznie zatem uznały za udowodnione, iż skarżąca z własnej woli opuściła miejsce stałego zameldowania oraz utraciła uprawnienie do pobytu w nim na skutek trwałego opuszczenia spornego lokalu. Ustalenia te, mające zasadnicze znaczenie dla zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy jako podstawy prawnej wymeldowania zostały – zdaniem Sądu należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. Podnoszone natomiast zarzuty naruszenia terminu do załatwienia niniejszej sprawy nie potwierdziły się. Podobnie zarzut udziału w postępowaniu osoby zdaniem skarżącej podlegającej wyłączeniu, to jest Sekretarza Gminy, który wedle jej oświadczenia jest powinowatym drugiego stopnia matki skarżącej uznać należy za chybione, gdyż to skarżąca a nie jej matka jest stroną kontrolowanego postępowania. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.