II SA/Bk 608/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. H. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł (stu złotych) i ustanowienie radcy prawnego, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. H. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonką H. H. Źródło utrzymania rodziny stanowią emerytury otrzymywane przez: wnioskodawcę w kwocie 1.600 zł netto i H. H. w wysokości 1.100 zł netto. Majątek skarżącego stanowi pokój o powierzchni [...] m². J. H. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 24 - 25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 września 2011r. (k. 27) skarżący wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym opłaty ponoszone za: gaz - około 300 zł; wywóz śmieci – 25,39 zł (76,16 zł kwartalnie); telefon – około 200 zł; prąd - około 150 zł; utrzymanie posiadanego samochodu – 500 zł; wyżywienie (dwie osoby) – około 1.000 zł; lekarstwa – około 400 zł; czynsz i podatek od nieruchomości – 33,33 zł (400 zł rocznie). J. H. posiada samochód marki P. rok prod. [...] (k. 29 – 30). Do akt sprawy skarżący dołączył: dokumenty poświadczające wysokość emerytur otrzymywanych przez małż. H. (k. 31 - 32); pokwitowania opłat za telefon i gaz – wrzesień 2011 r. (k. 33); fakturę za wodę i ścieki wystawioną na p. J. S. – czerwiec 2011 r. (k. 34). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowego w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł (k. 2). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródło miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny stanowią emerytury w wysokości 2.728,05 zł netto (k. 31 - 32). Wydatki miesięczne związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą łącznie 2.608,72 zł (gaz, wywóz śmieci, telefon, prąd, utrzymanie posiadanego samochodu, wyżywienie, lekarstwa, czynsz i podatek od nieruchomości). W skład majątku skarżącego wchodzi: pokój o powierzchni [...] m², samochód marki P. rok prod. [...]. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż dochód rodziny skarżącego przekracza wykazane wydatki o kwotę około 119 zł. J. H. na bieżąco pokrywa opłaty związane z kosztami bieżącego utrzymania, nie wykazując przy tym żadnych zaległości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. H. i pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonki H. H. stałego miesięcznego dochodu pozwalającego zarówno na pokrycie wykazanych wydatków oraz jak wykazano wyżej na wygospodarowanie kwoty, co najmniej 100 zł, która to powinna być przeznaczona na pokrycie części kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Niewątpliwie poniesienie przez skarżącego całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) w sprawie niniejszej pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. H. kwoty 100 zł tytułem kosztów sądowych, przy ustanowieniu radcy prawnego z urzędu z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawcy prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.