II SA/Bk 608/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokat J. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej M. C. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. z [...] maja 2013 r. nr [...], w której odmówiono M. C. (dalej jako Skarżąca) wydania prawa jazy kategorii A. Wymienione rozstrzygnięcia podjęte zostały w efekcie wniosków Skarżącej o wydanie prawa jazdy kategorii A i B, złożonych wraz z wymaganymi dokumentami. Wnioski wpłynęły do Starostwa Powiatowego w S. [...] kwietnia 2013 r. Odmawiając wydania prawa jazdy kategorii A organ I instancji wskazał, że Skarżąca nie spełniła łącznie wszystkich przesłanek z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151 ze zm.), tj. nie osiągnęła minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu orzekania Skarżąca miała ukończone 18 lat, podczas gdy minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami tej kategorii wynosi stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a tej ustawy - 24 lata. Organ zaznaczył, że dla skutecznego ubiegania się o wydanie prawa jazy kategorii A przez osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy (19 stycznia 2013 r.) nie spełniają minimalnego wieku, niezbędne było złożenie wniosku w terminie do 18 stycznia 2013 r. Rozpatrując odwołanie Skarżącej Kolegium stwierdziło, że decyzja Starosty jest zgodna z przepisami obowiązującymi na dzień jej wydania. Ustawa o kierujących pojazdami weszła w życie 19 stycznia 2013 r., a jej przepisy przejściowe nie przewidywały możliwości zastosowania przepisów wcześniejszych, zaś wszczęcie postępowania nastąpiło już na podstawie przepisów nowych. Zdaniem organu odwoławczego decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny na dzień wydania prawa jazdy. Organ I instancji słusznie zastosował przepisy ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którymi warunkiem wydania prawa jazdy kategorii A jest osiągnięcie minimalnego wieku 24 lat. W skardze do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez przyjęcie, że przepis ten nie jest podstawą do uzyskania prawa jazdy, gdyż mają zastosowanie przepisy nowej ustawy ustalające inne niż w dotychczasowych przepisach wymagania do otrzymania uprawnień do kierowania prawo jazdami kategorii A, a tym samym przyjęcie, że odmowa wydania prawa jazdy tej kategorii była zasadna. W ocenie Skarżącej naruszono też ogólne zasady interpretacji i stosowania przepisów prawa przejściowego, które to przepisy w przedmiotowej sprawie nie nakazywały wprost zastosowania nowej ustawy o kierujących pojazdami do zdarzeń zaistniałych przed jej wejściem w życie, a w szczególności - naruszono zasadę nie działania prawa wstecz zwłaszcza, że zastosowanie nowej ustawy wywołało dla Skarżącej niekorzystne skutki. Uzasadniając zarzuty Skarżąca podkreśliła, że egzamin na prawo jazdy kategorii A zdała 9 stycznia 2013 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami. Jej zdaniem podlega więc dotychczasowym przepisom w zakresie nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu zdania egzaminu spełniała wszystkie przesłanki do uzyskania prawa jazdy tej kategorii. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga znalazła usprawiedliwione podstawy. Spór w sprawie dotyczy tego, czy osoba składająca wniosek o wydanie prawa jazdy po dniu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii A, pomimo nie osiągnięcia minimalnego wieku, o którym mowa art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy, w sytuacji gdy przed dniem wejścia w życie tej ustawy złożyła z pozytywnym wynikiem egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy wymienionej kategorii. Zgodnie z art. 3 ust. 1 obowiązującej od 19 stycznia 2013 r. ustawy o kierujących pojazdami, kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z następujących warunków: 1) posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem; 2) odbywa w ramach szkolenia naukę jazdy; 3) zdaje egzamin państwowy. Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy). Ustawa stanowi przy tym, że prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednio motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów m.in. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 5 ust. 1 pkt 1). Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy, wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2. W myśl art. 10 ust. 1 omawianej ustawy, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która m.in. osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Poza wszelką wątpliwością w rozpatrywanym przypadku pozostaje fakt, że w dacie złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy Skarżąca nie osiągnęła minimalnego wieku wymaganego ustawą o kierujących pojazdami do kierowania pojazdami kategorii A. Czy jednak okoliczność ta jest wystarczająca do odmowy wydania prawa jazdy, w sytuacji gdy Skarżąca jeszcze pod rządami obowiązujących w tym zakresie do 19 stycznia 2013 r. przepisów ustaw Prawo o ruchu drogowym, zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy tej kategorii? Zdaniem Sądu nie można pozbawić uprawnień uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, uzasadniając to zwłaszcza złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy już w trakcie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami. W orzecznictwie sądów administracyjnych był już przedmiotem rozpoznawania problem, który pojawił się w tej sprawie. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone wyrokach: WSA w Bydgoszczy z 24 września 2013 r. II SA/Bd 635/13 i WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2013 r. III SA/Wr 606/13 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami oznacza, że osoba, która została dopuszczona do tego egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Na szczególną uwagę zasługuje regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z tymi przepisami, osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem (ust. 1). Ponadto, co wymaga podkreślenia, ustawodawca przewidział, że nie może być egzaminowana osoba niespełniająca wymagań, o których mowa w art. 50 ust. 1, tzn. osoba, która nie spełnia kryterium minimalnego wieku. W ocenie Sądu, przywołanych regulacji art. 50 ust. 1 i 2 nie można pominąć przy ustaleniu - zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy - przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Powyższe oznacza zatem, że dopuszczenie osoby ubiegającej się o prawo jazdy do egzaminu państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki minimalnego wieku, o której stanowi art. 11 ustawy o kierujących pojazdami. Minimalny wiek był bowiem elementem warunkującym przystąpienie do szkolenia i podejścia do egzaminu Godzi się również odwołać do przepisów przejściowych, zawartych w art. 134 ustawy o kierujących pojazdami. Przewidziano w nich, że szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów (art. 134 ust. 1). Z kolei zgodnie z art. 134 ust. 2, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane. Natomiast, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 2a). Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie (art. 134 ust. 3). Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy, przez osobę która nie spełnia warunku o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 3a). Co prawda w przepisach przejściowych brak jest jednoznacznego uregulowania sytuacji, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym , a wniosek o wydanie prawa jazdy został przekazany przez WORD do organu już po wejściu w życie nowej ustawy. Niemniej jednak, analiza treści art. 134 ustawy wskazuje, że zamiarem ustawodawcy nie było pozbawienie uprawnień osób, które uzyskały je na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów. Skarżąca zdała egzamin państwowy przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami. Ukończyła wiek 18 lat, który pod rządami dotychczas obowiązujących przepisów art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważniał ją do otrzymania prawa jazdy kategorii A. Okoliczność, że WORD złożył w jej imieniu wniosek o wydanie prawa jazdy już pod rządami nowej ustawy nie daje podstaw do zdyskwalifikowania nabytych uprawnień. Zwłaszcza, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym, że dana osoba posiada uprawnienie do kierowania pojazdami. Źródłem tych uprawnień jest spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych przez prawo: zdanie egzaminu państwowego (teoretycznego i praktycznego), odbycie wymaganego szkolenia, uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego i osiągnięcie wymaganego wieku. Z chwilą spełnienia tych przesłanek dana osoba nabywa uprawnienie do kierowania pojazdami, zaś prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień. Uznając, że w sprawie tej doszło do naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami Sąd za zasadne uznał wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). O niewykonalności decyzji orzeczono w myśl art. 152 przywołanej ustawy procesowej. Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego w ramach przyznanego Skarżącej prawa pomocy znalazło zaś podstawę w art. 250 tej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Rozpatrując ponownie sprawę organy uwzględnią uwagi poczynione w wyroku.