II SA/Bk 610/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. z dnia [...] kwietnia 2005r. znak: [...] o przyznaniu wnioskodawczyni E. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 420 zł na okres od 1 kwietnia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: W dniu 1 kwietnia 2005r. E. Ł. wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką W. Ł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. znak:[...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w H. przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w miesięcznej wysokości 420,-zł. na okres od 01.04.2005r. do 31.08.2005r. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu E. Ł. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 października 2004r. Zdaniem odwołującej Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w H. błędnie zinterpretował przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.) z uwagi na to, iż Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 11 marca 2005r. zmienił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 1 października stwierdzając, że małoletnia W. Ł. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnosząc o zmianę decyzji E. Ł. domagała się od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. zrekompensowania skutków wadliwie wydanej decyzji przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w H. i przyznanie świadczenia od dnia 1 października 2004r. Organ II instancji zważył co następuje: Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem rodzinnym uzależnionym między innymi od sytuacji dochodowej rodziny i niepełnosprawności dziecka. Prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności , ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia- art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.). Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...].05.2004r. znak: [...] organ I instancji przyznał E. Ł. świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną córkę W. Ł. na okres od 1.05.2004r. do 30.09.2004r. tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Wraz z upływem terminu na jaki zostało przyznane świadczenie, wygasło ustalone wyżej opisaną decyzją prawo do tego świadczenia. Dalsze ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną W. Ł. wymagało złożenia stosownego wniosku albowiem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 w/w ustawy). Wniosek o którym mowa powyżej, skarżąca złożyła w organie I instancji w dniu 1 kwietnia 2005r. Powyższej okoliczności nie kwestionuje też sama skarżąca w złożonym odwołaniu. Dokonując oceny wydanego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w świetle wyżej przytoczonych unormowań brak było podstaw do przyznania świadczenia od 1 października 2005r. pomimo ciągłości choroby dziecka i powołanego w odwołaniu wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 marca 2005r. Jak już wyżej wskazano w sprawach świadczeń rodzinnych wszczęcie postępowania o ustalenie prawa do tych świadczeń następuje wyłącznie na wniosek osoby uprawnionej. Ustalenie przez organ I instancji początkowego terminu do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 kwietnia 2005r. było zatem konsekwencją złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną córkę w miesiącu kwietniu 2005r. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. E. Ł. i wniosła o jej zmianę. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne powinna otrzymać od 1 października 2004r., dlatego też domaga się zrekompensowania skutków wadliwie wydanej decyzji poprzez wypłatę wyrównania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że w okresie tym jej córka była niepełnosprawna i wymagała opieki a skarżąca nie podjęła żadnej pracy, była osobą bezrobotną. Nadto skarżąca zasadność swoich twierdzeń poparła treścią art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, generalnie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie treści art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.). organ odwoławczy podniósł, że stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji obu organów takiego rozwiązania nie przewidywał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawową kwestią w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie czy art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.), powołany w skardze, obowiązywał w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego albowiem zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są do orzekania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przepis artykułu 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. Nr 228,poz. 2255 ze zm), zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, został dodany przez art. 27 pkt. 16 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (DZ.U Nr 86 poz. 732 z 2005r) i wszedł w życie w dniu 1 czerwca 2005r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej- organ I instancji, decyzję w sprawie E. Ł. wydał w dniu 4 kwietnia 2004r. a więc w dacie poprzedzającej wejście w życie w/w przepisu. Odnośnie postępowania odwoławczego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględnić zarówno stan faktyczny jak i prawny obowiązujący w dacie rozpatrywania odwołania ( vide wyrok NSA z 24 lutego 1992r., II S.A. 49/92 nie publikowane). Na datę wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stan prawny nie uległ zmianie i był identyczny ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji na podstawie której E. Ł. zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 kwietnia 2005r., czyli od daty złożenia przez nią wniosku a nie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia czyli od dnia 1 października 2004r. Z obowiązującego stanu prawnego w dniu wydania decyzji przez organy obu instancji bezsprzecznie bowiem wynikało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami – art. 24 ust. 2 ustawy w zw. z §8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004r. Nr 213, poz. 2162). Kolejną kwestią na która należałoby zwrócić uwagę, jest fakt, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tj. w dniu 8 grudnia 2005r. przepis art. 24 ust. 3 a już obowiązywał i w związku z powyższym udzielić odpowiedzi na pytanie czy sąd administracyjny powinien orzekać o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, biorąc za podstawę swojej oceny przepisy prawne istniejące w chwili wydania zaskarżonej decyzji, czy też istniejące w chwili orzekania a więc z uwzględnieniem ewentualnych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji a przed momentem orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny. Udzielenie odpowiedzi na wyżej postawione pytanie należy rozpocząć od wskazania na treści art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.). z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje skargi na akty lub czynności organów administracji państwowej i orzeka o ich zgodności z prawem. Postępowanie sądowoadministracyjne ma zatem charakter kontrolny i kasacyjny a dokonanie takiej kontroli pod względem zgodności lub niezgodności z przedmiotu zaskarżenia z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu prawnego, który istniał w chwili wydania zaskarżonego aktu a nie w dniu orzekania przez Sąd. W konsekwencji nie można stwierdzić, aby organy wydające decyzje naruszyły prawo, dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie to nie pozbawia możliwości ubiegania się przez skarżącą o przyznanie świadczenia za sporny okres w odrębnym postępowaniu administracyjnym.