II SA/Bk 610/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2008r. (sygn. akt [...]) wydanego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W dniu 4 września 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wpłynęła skarga K. M. o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem z powodu pozbawienia strony prawa do obrony i czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego Sąd nie dopełnił obowiązku i nie zawiadomił prawidłowo strony o terminie rozprawy z dnia 14 sierpnia 2008 r. i uniemożliwił mu udział w rozprawie. Z tych też względów sprawa winna być rozpoznana na nowo. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie. W ocenie Kolegium w sprawie niniejszej nie zachodzą ustawowe przesłanki z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczające wznowienie postępowania z powodu nieważności w sprawie, w której wydano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...]. Kolegium podkreśliło, iż niemożność obrony swych praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Konieczne jest przy tym wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienia, albowiem powołana przyczyna wznowienia okazała się nieistniejącą. Na wstępie podnieść należy, iż możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego przewiduje expressis verbis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Osobami legitymowanymi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania są strony lub uczestnicy postępowania w granicach określonych przez przepisy cytowanej ustawy, a dopuszczalność wznowienia postępowania nie jest uzależniona od wykazania, że strona nie mogła uzyskać zmiany orzeczenia przy wykorzystaniu zwykłego środka odwoławczego. Podkreślić przy tym należy, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu, że przysługuje tylko od ściśle określonych orzeczeń i może być oparta tylko na określonych podstawach prawnych, taksatywnie wyliczonych w przepisach art. 271 - 273 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Stosownie, bowiem do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 cytowanej ustawy oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie zapadło prawomocne orzeczenie, a skarżący dochował wymogów formalnych odnoszących się do terminu wniesienia skargi i powołania ustawowej podstawy wznowienia, sprawa o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA z dnia [...] sierpnia 2008 r. podlegała rozpoznaniu, co do istoty. Oznaczało to konieczność zbadania przez Sąd, czy skarga wznowieniona była dopuszczalna, a więc, czy wskazane przez stronę skarżącą okoliczności mieszczą się w ustawowych podstawach wznowienia. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania, a w przypadku istnienia przyczyny wznowienia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia. Przechodząc zatem do meritum sprawy wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać w sytuacji, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jednocześnie zwrócić należy uwagę na wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 2866/05 (Lex 188424), w którym zaprezentowano tezę, iż "niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych", przy czym Sąd podkreślił, iż "konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu bowiem strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania". W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2008 r. (sygn. akt [...]), którym oddalono jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...]. Jako podstawę wznowienia podał przesłankę opisaną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a, a mianowicie pozbawienie strony prawa do obrony i czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący podniósł, iż Sąd nie dopełnił obowiązku i nie zawiadomił prawidłowo strony o terminie rozprawy z dnia 14 sierpnia 2008 r. i tym samym uniemożliwił mu udział w rozprawie. Tymczasem analiza akt sądowych sprawy o sygn. [...] bezspornie dowodzi, iż korespondencja sądowa zawierająca zawiadomienie o rozprawie z dnia 14 sierpnia 2008 r. została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy. Jak wynika z opisu druku potwierdzenia odbioru - doręczyciel pocztowy nie zastał adresata w mieszkaniu (adnotacja: "mieszkanie zamknięte"), a przesyłkę pozostawił w placówce pocztowej określając jej miejsce (Urząd Pocztowy w Z.), o czym umieścił zawiadomienie na drzwiach mieszkania. Awizowane pismo podjęto w dniu 19 czerwca 2008 r., co zostało potwierdzone podpisem odbierającego (k. 10 akt sądowych [...]). Przesyłkę doręczono zatem skutecznie. Podkreślić przy tym należy, iż powyższy sposób doręczania omawianego pisma jest zgodny z postanowieniami art. 65 i nst. p.p.s.a., regulującymi zasady doręczania pism sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się zatem do podniesionego przez skarżącego zarzutu pozbawienia prawa do obrony i czynnego udziału w postępowaniu na skutek nie zawiadomienia strony o terminie rozprawy, stwierdzić należy, iż jest on całkowicie niezasadny. Argumentacja strony w tym względzie nie znajduje bowiem odzwierciedlenia w stanie faktycznym jak i prawnym niniejszej sprawy. W konkretnym przypadku - jak już wyżej wskazano - doręczenie korespondencji sądowej nastąpiło bez naruszenia obowiązującego prawa. Końcowo podnieść należy, iż istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczając możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, o czym była już mowa na wstępie, czyni to wyjątkowo, tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Taka sytuacja w konkretnej sprawie bez wątpienia nie miała miejsca. W tych uwarunkowaniach uznać należy, iż w konkretnym przypadku nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania wymienione w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczące niemożności działania strony wskutek naruszenia przepisów prawa. Z powyższych względów skargę o wznowienie postępowania należało oddalić jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. Wydając takie rozstrzygnięcie, Sąd kierował się dodatkowo ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem, zgodnie z którym rozpoznanie zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania na rozprawie może prowadzić do jej oddalenia, a nie odrzucenia (postanowienia SN z dnia 7 listopada 1996 r., I PKN 9/96, OSNAP 1997, Nr 11, poz. 196 i z dnia 21 grudnia 1999 r., I PKN 448/99, OSNAP 2001, Nr 15, poz. 487).