II SA/Bk 610/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej zmiany zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz strony skarżącej – F. Sp. z o.o. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W dniu [...] listopada 2009 r. F. Spółka z o.o. w W. (dalej powoływana jako Spółka lub Skarżąca), złożyła wniosek o zmianę, w trybie art. 155 k.p.a., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] października 2003 r., przedłużonej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. w zakresie zmiany lokalizacji punktów, w których urządzane są gry na automatach o niskich wygranych, widniejących pod numerami porządkowymi [...] wykazu miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych wymienionych w tej decyzji. Dyrektor Izby Celnej w B., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] odmówił dokonania zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2003 r., przedłużonej decyzją z dnia [...] października 2009 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, Dyrektor Izby Celnej w B., decyzją z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał na wynikający z art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych zakaz zmiany zezwoleń w zakresie zmiany miejsc urządzania gry na automatach o niskich wygranych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 23 czerwca 2010 r., I SA/Bk 157/10 oddalił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] marca 2010 r. Następnie pismem z [...] października 2012 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania w sprawie o zmianę zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa p. zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] marca 2010 r. Jako podstawę wznowienia Spółka wskazała przepis art. 240 §1 pkt 11 i art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: o.p.) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11. Spółka wskazała, że orzeczenie to wydane zostało m.in. w sprawie Spółki i dotyczy wykładni w zakresie charakteru zaskarżonych norm prawa krajowego tj. przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, w odniesieniu do dyrektywy nr 98/34/WE. Orzeczenie to dotyczy więc udzielenia odpowiedzi przez TSUE, czy przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie czy stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami gry, a w szczególności które zakazują wydawania nowych zezwoleń, przedłużania zezwoleń lub zmiany lokalizacji prowadzonej działalności gier na automatach losowych poza kasynami gry, stanowią potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE. Wskazano, że w tym orzeczeniu TSUE przyznał tym normom potencjalny charakter przepisów technicznych. Zdaniem Spółki, można oczekiwać, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w tym przepis art. 135 ust. 2 tej ustawy zostaną zakwalifikowane do kategorii przepisów technicznych objętych obowiązkową procedurą notyfikacji w Komisji Europejskiej. Spółka stwierdziła, że skoro zakaz statuowany przepisem art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych jest bezskuteczny (tej normy zakazującej nie można stosować), wszelkie zasady dotyczące zmiany zezwoleń zawarte w art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a tej ustawy mają zastosowanie także do zezwolenia na urządzenie gier na automatach o niskich wygranych. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r, nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2010 r. Następnie jednak decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 2010r., gdyż nie stwierdził za istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Organ wyjaśnił, że przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, będący podstawą wydanej przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z [...] marca 2010 r., nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. Treść tego przepisu nie podlegała notyfikacji, a zatem orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11 nie ma wpływu na treść ostatecznej decyzji tego organu z [...] marca 2010 r. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że w zakresie punktów gier zamieszczonych w punkcie X decyzji tego organu z [...] października 2009 r., nr [...] przedłużającej Spółce zezwolenie z dnia [...] października 2003 r. pod numerami porządkowymi [...] Spółka zwróciła się z wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2009 r., nr [...] przedłużającej zezwolenie z dnia [...] października 2003 r. udzielające Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, polegającej na wykreśleniu z wykazu zamieszczonego w pozycji [...] zezwolenia [...] punktów gier na automatach o niskich wygranych w załączonym do wniosku wykazie. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] zmienił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2009 r. przedłużającą zezwolenie z dnia [...] października 2003 r. poprzez wykreślenie z wykazu zamieszczonego w punkcie X ww zezwolenia m.in. punktów gier zamieszczonych pod pozycjami [...]. W związku z tym organ stwierdził, że obecnie w decyzji z [...] października 2009 r. nie ma punktów umieszczonych pod tymi pozycjami. Zmiana decyzji z [...] marca 2010 r. w zakresie wskazanym we wniosku jest zatem, zdaniem organu, niemożliwa. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, ze organ wznawiając postępowanie zastał stan prawny zezwolenia inny niż w dniu wydania decyzji administracyjnej odmawiającej dokonania wnioskowanych zmian. Decyzja rozstrzygająca wniosek Spółki z [...] lipca 2010 r. została wydana zgodnie z wolą wnioskodawcy i stała się prawomocna oraz ostateczna. Organ podatkowy jest nią związany i zobowiązany jest postępować zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych.. W trakcie badania sprawy w zakresie wznowionego postępowania organ odwoławczy stwierdził brak przedmiotu postępowania, gdyż żaden z punktów, o których zmianę Spółka zwróciła się wnioskiem z [...] listopada 2009 r., wpisanych pod numerami porządkowymi [...] wykazu zamieszczonego w pozycji [...] zezwolenia na dzień wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] nie mógł zostać zmieniony z przyczyn formalnych, gdyż lokalizacje te zostały wykreślone z zezwolenia. W związku z tym organ podzielił stanowisko, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 240 §1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, gdyż odmowa uchylenia decyzji ostatecznej jednoznacznie wynika z przyczyn formalnych. W skardze do Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: - art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez bezpodstawne zastosowanie i wydanie decyzji z [...] maja 2013 r. podczas gdy wobec stwierdzenia braku przedmiotu postępowania winno ono być zakończone rozstrzygnięciem formalnym bez orzekania o wpływie bądź braku wpływu wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r. na decyzję ostateczną w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia w zakresie zmiany lokalizacji punktów, - art. 243 § 3 o.p. w zw. z art. 208 § 1 o.p. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie wydania przez organ decyzji kończącej postępowanie będącej orzeczeniem formalnym w postaci odmowy wznowienia postępowania bądź umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem organ nieprawidłowo wydał rozstrzygnięcie merytoryczne w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do umorzenia postępowania. Spółka wnioskowała o wznowienie postępowania w sprawie o zmianę zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa p. zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] marca 2010 r., nr [...]. Wskazana decyzja dotyczyła odmowy zmiany decyzji z dnia [...] października 2003 r., przedłużonej decyzją z [...] października 2009 r., udzielającej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, poprzez wpisanie zmiany miejsca urządzania gier w punktach wpisanych pod numerami porządkowymi [...] wykazu zamieszczonego w zezwoleniu. Rozpatrując wniosek o wznowienie organy obu instancji zauważyły, że Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] na wniosek Spółki zmienił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2003 r. przedłużoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. poprzez wykreślenie z wykazu zamieszczonego w punkcie [...] ww zezwolenia m.in. punktów gier zamieszczonych pod pozycjami [...] (k. [...] akt admin.). W tej sytuacji, skoro wskazane punkty gier zostały wykreślone z zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, to wszczęte postępowanie wznowieniowe w sprawie zmiany zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych odnośnie tych punktów stało się bezprzedmiotowe. Również Dyrektor Izby Celnej w B. w uzasadnieniu skarżonej decyzji z [...] maja 2013 r. zauważył, że odmowa uchylenia decyzji ostatecznej wynika z przyczyn formalnych tj. z braku możliwości dokonania wnioskowanych zmian. Słusznie podnosi strona skarżąca, że stwierdzenie w toku postępowania bezprzedmiotowości postępowania winno skutkować jego umorzeniem. W myśl art. 208 §1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Decyzja umarzająca z art. 208 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru decyzji merytorycznej, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem (wyrok WSA w Kielcach, I SA/Ke 43/09, LEX nr 507146). W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. NSA wyjaśnił, iż przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd orzekający w sprawie podziela przytoczone wyżej poglądy. W tej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy już w chwili wszczęcia postępowania wznowieniowego brak było jednego z elementów stosunku materialnoprawnego tj. nie istniał przedmiot postępowania. Należy też podzielić stanowisko Skarżącej, że w sytuacji stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania organ nie może rozstrzygać o kwestii merytorycznej. W zaistniałej sytuacji, wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania dopiero po wznowieniu postępowania, organ winien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 o.p. i umorzyć postępowanie. W myśl tego przepisu, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie. Mając na uwadze przedstawione naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz §2 ust. 1 i 2, §18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461.). Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku Sądu.