II SA/Bk 612/14

WyrokWSA w Białymstoku2014-09-25

Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Grażyna Gryglaszewska, Danuta Tryniszewska-Bytys

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy syndyk masy upadłości jest materialnoprawną stroną postępowania administracyjnego dotyczącego masy upadłości, czy jedynie formalną, a jeśli jest stroną formalną, to czy może być obciążony kosztami postępowania zamiast upadłego?
Ratio decidendi
Syndyk masy upadłości jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego masy upadłości jedynie w znaczeniu formalnym. Materialnoprawną stroną pozostaje upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego. Syndyk działa w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego. Obciążenie syndyka kosztami postępowania zamiast upadłego, który jest materialnoprawną stroną, stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia skutkującą jego nieważnością.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. o obciążeniu syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. kosztami badania sprawdzającego automatu do gier. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał to postanowienie w mocy. Syndyk złożył skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne oznaczenie strony postępowania oraz wadliwość opinii wydanej na podstawie nie تطبيقujących się przepisów technicznych. WSA uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. Stwierdził również, że postanowienia te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości S. Sp. z o.o. w Upadłości Likwidacyjnej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] stycznia 2014 roku o numerze [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego Syndyka Masy Upadłości S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Upadłości Likwidacyjnej w W. kwotę 357,00 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. obciążył syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kosztami postępowania podatkowego w kwocie 900,00 zł, na które składają się koszty sporządzenia opinii z badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych o nazwie H., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. Na powyższe postanowienie pełnomocnik syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej złożył zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., przez błędne ustalenie, że podmiotem eksploatującym automat do gier o niskich wygranych był syndyk masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości; - art. 217 § 1 pkt 3 O.p., przez błędne określenie w postanowieniu strony w znaczeniu materialnoprawnym, którą jest upadły, a nie syndyk; - art. 122 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p., przez brak ustalenia potencjalnego wpływu art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) na właściwości lub sprzedaż automatów o niskich wygranych i w konsekwencji brak oceny, czy przepisy te są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204, str. 37), ostatnio zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. L 363, str. 81) i czy w rezultacie mogą być stosowane oraz stanowić wzorzec kontroli przeprowadzanej przez jednostkę badającą; - art. 129 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34, przez błędne zastosowanie, pomimo że wymienione przepisy ustawy mają charakter techniczny i w konsekwencji nie mogą być stosowane wobec podmiotów prywatnych, a zatem i stanowić podstawy do sporządzenia przez jednostkę badającą opinii w zakresie spełniania przez automat o niskich wygranych warunków ustawowych; - art. 267 § 1 pkt 1 pkt 4 O.p. w zw. z art. 23b ust. 5 ustawy, poprzez ich zastosowanie pomimo braku potwierdzenia, że automat nie spełnia warunków określonych w prawnie skutecznych wobec podmiotów prywatnych przepisów ustawy. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że: - syndyk jest stroną jedynie w znaczeniu formalnym, zaś materialnoprawną stroną postępowania pozostaje upadły, gdyż to jego praw i obowiązków dotyczy postanowienie; - w ocenie strony przedmiotowa opinia (upoważnionej jednostki badającej) jest wadliwa już choćby z tego powodu, że została wydana w oparciu o przepis techniczny, który nie został notyfikowany, a w rezultacie nie może być stosowany wobec jednostek. Tym samym brak podstaw do obciążania strony kosztami jej sporządzania; - w niniejszej sprawie organy celne nie dokonały ustaleń niezbędnych do oceny, czy przepisy art. 129 ust. 1 i 3 ustawy mają charakter techniczny i czy mogą być stosowane. Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. cofnął rejestrację przedmiotowego automatu. Podstawą faktyczną tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że automat użytkowany w punkcie gry na automatach o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie w zakresie wartości jednorazowej wygranej oraz wartości maksymalnej stawki za udział w grze. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] września 2011 r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Następnie w wyniku rozpatrzenia skargi Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 837/11 uchylił zaskarżone decyzje stwierdzając, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, ewentualne cofnięcie rejestracji automatu musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem badania sprawdzającego spornego automatu do gier przez upoważnioną jednostkę badającą. Ponownie prowadząc postępowanie w przedmiocie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. zażądał od Spółki poddania przedmiotowego automatu badaniu sprawdzającemu na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy o grach hazardowych. W dniu [...] stycznia 2014 r. do organu wpłynęła negatywna opinia jednostki badającej z dnia [...] grudnia 2013 r. w której stwierdzono, że badany automat do gier nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, które ustalono na poziomie odpowiednio 5.000 zł oraz 50 zł. Ponadto stwierdzono, że istnieje możliwość zmiany minimalnej oraz maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych oraz możliwość zmiany wskazań liczników elektronicznych bez ingerencji w płytę logiczną i bez naruszania plomb zabezpieczających. W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności uzasadniały obciążenie syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kosztem badania sprawdzającego. Odnosząc się do zarzutów organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty naruszenia art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., przez błędne ustalenie, że podmiotem eksploatującym automat do gier o niskich wygranych był syndyk masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości oraz art. 127 § 1 pkt 3 O.p., przez błędne określenie w postanowieniu strony w znaczeniu materialnoprawnym, którą jest upadły, a nie syndyk. Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie organ wskazał, że zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Zgodnie z art. 51 ust. 2 tej ustawy postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Użyte w treści powyższego przepisu sformułowanie "jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu" oznacza, że upadły w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach a postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciw niemu. Przepis ten stanowi procesowe dopełnienie faktu pozbawienia upadłego uprawnień do dysponowania swoim majątkiem. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy zarówno postępowania cywilnego, jak i wszelkiego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym także podatkowego. Tak więc nakaz wynikający z tego przepisu powinien być uwzględniany przez organy podatkowe na każdym etapie postępowania i odnosi się on zarówno do wszczęcia postępowania, jak i postępowania w toku. Tym samym przepisy prawa upadłościowego wpływają na stosowanie przepisów dotyczących "strony" zawartych w Ordynacji podatkowej, w określony sposób je modyfikując i skutkując tym, że na podstawie 133 § 1 O.p. w zw. z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk, a takiej formalnej legitymacji nie posiada natomiast upadły. Organ podkreślił, że ogłoszenie upadłości nie pozbawia Spółki osobowości prawnej, ale skutkuje tym, że z chwilą jej ogłoszenia postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Oznacza to, że spółka zachowuje swój byt prawny, jednakże wszelkie sprawy prowadzone w stosunku do masy upadłości prowadzi w dalszej kolejności syndyk masy upadłości spółki. Syndyk jako organ postępowania upadłościowego działa w imieniu własnym i z mocy własnego prawa (art. 144 § 2 ustawy). Nie zmienia to jednak faktu, że skutki czynności syndyka wchodzących w zakres zarządu masą upadłości dotyczą upadłego. Wyrazem tej reguły jest art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, który stanowi, że w sprawach dotyczących masy syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym. Konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. To zaś oznacza, że to syndyk, a nie spółka powinien być stroną postępowania. Organ odwoławczy za niezusadnione uznał również zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p., przez brak ustalenia potencjalnego wpływu art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy o grach hazardowych na właściwości lub sprzedaż automatów o niskich wygranych oraz art 129 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 przez błędne zastosowanie, pomimo że wymienione przepisy ustawy mają charakter techniczny i w konsekwencji nie mogą być stosowane wobec podmiotów prywatnych, a zatem i stanowić podstawy do sporządzenia przez jednostkę badającą opinii w zakresie spełniania przez automat o niskich wygranych warunków ustawowych. W tym zakresie organ podał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu były m.in. przepisy ustawy o grach hazardowych wprowadzone nowelizacją z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 134 poz. 779). Przedmiotowe przepisy zostały notyfikowane Komisji Europejskiej 16.09.2010 r. pod numerem 2010/0622/PL. W przepisach tych uregulowano m.in. zasady przeprowadzania badań sprawdzających automatów do gier oraz wskazano (w art. 23 "b" ust. 4 i 5), że koszty badań sprawdzających nie powinny przekraczać średnich stawek stosowanych za dany rodzaj badania, zaś w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Obciążenie kosztami badania sprawdzającego podmiot eksploatujący może nastąpić w sytuacji, gdy wynik tego badania wykaże niespełnienie przez automat warunków określonych w ustawie. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie spornych kosztów ma charakter wpadkowy, bowiem postępowanie w jego głównym nurcie dotyczy cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z treści przepisów art. 23b ust. 1, 3 i 4 oraz art. 23f ustawy o grach hazardowych wynika, że: badanie sprawdzające następuje na zlecenie naczelnika urzędu celnego w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie; przeprowadzane jest przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych; koszty badania nie powinny przekraczać średnich stawek za dany rodzaj badania oraz w przypadku wyniku negatywnego badania - kosztami obciążany jest podmiot eksploatujący automat. Przepis art. 23b ust. 5 ustawy hazardowej stanowi "przepis odrębny", o którym mowa w art. 267 § 1 pkt 4 O.p., wprowadzający odmienne zasady obciążania strony kosztami powstającymi w postępowaniu podatkowym. W niniejszej sprawie okoliczności wynikające z art. 23b ust. 1, 3 i 4 oraz art. 23f ustawy hazardowej zostały spełnione, a obciążenie Spółki kosztami nastąpiło zgodnie z prawem. Organ I instancji uzasadnił powzięcie podejrzenia co do nieprawidłowości działania automatu, które to podejrzenie wyprowadził z treści opinii biegłego sądowego, z której wynikało, że sporny automat nie spełnia warunków określonych w ustawie w zakresie wartości jednorazowej wygranej oraz wartości maksymalnej stawki za udział w grze. Skargę od tego postanowienia do sądu administracyjnego złożył pełnomocnik syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej i zarzucił naruszenie: - art. 267 § 1 pkt 1 pkt 4 O.p. w zw. z art. 23b ust. 5 ustawy, poprzez ich zastosowanie pomimo braku potwierdzenia, że automat nie spełnia warunków określonych w prawnie skutecznych wobec podmiotów prywatnych przepisów ustawy; - art. 122 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p., przez brak ustalenia potencjalnego wpływu art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) na właściwości lub sprzedaż automatów o niskich wygranych i w konsekwencji brak oceny, czy przepisy te są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204, str. 37), ostatnio zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. L 363, str. 81) i czy w rezultacie mogą być stosowane oraz stanowić wzorzec kontroli przeprowadzanej przez jednostkę badającą; -- art. 129 ust. 1 i 3 ustawy oraz w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34, przez błędne zastosowanie, pomimo że wymienione przepisy ustawy mają charakter techniczny i w konsekwencji nie mogą być stosowane wobec podmiotów prywatnych, a zatem i stanowić podstawy do sporządzenia przez jednostkę badającą opinii w zakresie spełniania przez automat o niskich wygranych warunków ustawowych. Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego i kosztów opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że: - syndyk jest stroną jedynie w znaczeniu formalnym, zaś materialnoprawną stroną postępowania pozostaje upadły, gdyż to jego praw i obowiązków dotyczy postanowienie; - w ocenie strony przedmiotowa opinia (upoważnionej jednostki badającej) jest wadliwa już choćby z tego powodu, że została wydana w oparciu o przepis techniczny, który nie został notyfikowany, a w rezultacie nie może być stosowany wobec jednostek. Tym samym brak podstaw do obciążania strony kosztami jej sporządzania; - w niniejszej sprawie organy celne nie dokonały ustaleń niezbędnych do oceny, czy przepisy art. 129 ust. 1 i 3 ustawy mają charakter techniczny i czy mogą być stosowane. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzając takich naruszeń, sąd administracyjny skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy ocenić, czy organy celne przeprowadziły postępowanie w sposób, czyniący zadość wymogom wynikającym z przepisów proceduralnych. Jedynie po przeprowadzeniu postępowania, odpowiadającego tym przepisom, możliwe jest prawidłowe zastosowanie norm prawnomaterialnych. Ponadto naruszenie przepisów postępowania było przedmiotem zarzutów skargi. Najpoważniejszy z zarzutów dotyczył tego, czy prawidłowo organ celny obowiązkiem uiszczenia kosztów sporządzenia opinii z badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych obciążył syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, tj. czy prawidłowo oznaczono stronę postępowania. W tym miejscu należy zaznaczyć, że syndyk dla skarżącej spółki został wyznaczony [...] maja 2012 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W.– [...] (sygn. akt [...]). Od tego momentu w prowadzonym postępowaniu należało uwzględniać uregulowania, wynikające z przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.). Zgodnie z art. 144 ust. 1 tej ustawy, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 ustawy, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W ocenie Sądu z powyższego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków, stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony postępowania. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, że przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Wynika to m. in. z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk, zarządca oraz nadzorca sądowy dokonują czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Zatem skutku czynności syndyka, wchodzących w zakres zarządu masą upadłości, dotyczą bezpośrednio upadłego (zob. A .Jakubecki [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz. Lex/2011, Lex Omega nr 96039, tezy 1., 3., 4., 11. do art. 144). Oznacza to, że jako strona powinien nadal być oznaczany upadły. W szczególności decyzja podatkowa powinna – w ramach wymogu, wynikającego z art. 210 § 1 pkt 3 O.p. – jako stronę oznaczać właśnie upadłego. W żadnym wypadku nie może natomiast zostać skierowana (oznaczać jako stronę) do samego syndyka, ten bowiem w znaczeniu materialnym nie jest stroną postępowania w świetle art. 133 O.p. Natomiast realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Zatem jeśli postępowanie prowadzone jest wobec upadłego, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia doręczać należy syndykowi, to on bowiem działa na rzecz upadłego i na jego rachunek. W kontrolowanym postępowaniu organ celny I instancji, dysponując postanowieniem wyznaczającym syndyka dla skarżącej Spółki (postanowienie z dnia [...] maja 2012 r.), dopiero postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. doręczył syndykowi. Wcześniejsze pisma, tj. wezwania z dnia [...] lipca 2012 r. i z dnia [...] lipca 2012 r. były doręczane Spółce w upadłości likwidacyjnej. Wydając postanowienie, stanowiące przedmiot zaskarżenia w sprawie niniejszej, organ I instancji jako stronę w jego nagłówku wskazał syndyka masy upadłości skarżącej spółki i syndyka postanowił obciążyć kosztami postępowania. O tym, do kogo dane rozstrzygnięcie jest skierowane, decyduje jego treść. Błędne jest przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi rozstrzygnięcia. Decydujące jest to, komu – według treści rozstrzygnięcia – organ przypisał uprawnienia lub obowiązki. W sprawie niniejszej zwrot zwarty w sentencji postanowienia następującej treści "postanawia obciążyć syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kosztami postępowania podatkowego (...)" świadczy o tym, że syndyk nie został tylko formalnie wskazany w nagłówku postanowienia ale został obciążony obowiązkiem uiszczenia kosztów zamiast Spółki która nadal pozostaje stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym. Organ odwoławczy, pomimo zawartego wywodu w uzasadnieniu swojego postanowienia, którego konstatacja jest następująca: syndyk ma wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ale ogłoszenie upadłości nie pozbawia Spółki osobowości prawnej, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I –instancyjne w którym jako strona w znaczeniu materialnym został oznaczony syndyk. Skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną jest kwalifikowaną wadą rozstrzygnięcia, o jakiej mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. i stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na fakt, że stwierdzone przez sąd uchybienie miało miejsce już na etapie postępowania przed organem I instancji i nie zostało wyeliminowane przez organ odwoławczy, dlatego orzeczono o uchyleniu obydwu postanowień wydanych w sprawie. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ww. ustawy. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy są zobowiązane do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie podkreślić należy, że stwierdzenie rażącego uchybienia procesowego skutkowało tym, że Sąd uznał za przedwczesne ustosunkowywanie się do zarzutów materialnych skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło