II SA/Bk 613/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. Ł. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku doprowadzenia budynku do właściwego stanu technicznego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. Ł. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 119, art. 121 §2, §4 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na J. Ł. grzywny w wysokości 4.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 23 listopada 2011r. nakazującej doprowadzenie budynku mieszkalnego w miejscowości P. [...], gm. Z., do właściwego stanu technicznego poprzez przebudowę komina i zamocowanie desek wiatrownic w szczytach budynku oraz przedłożenie protokołu okresowej kontroli pięcioletniej przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego, określonego w tytule wykonawczym z dnia 10 kwietnia 2012r. wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] nakazał, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane, J. Ł. w terminie do dnia 7 grudnia 2011r., doprowadzenie budynku mieszkalnego będącego w złym stanie technicznym do właściwego stanu technicznego poprzez przebudowę komina i zamocowanie desek wiatrownic w szczytach budynku. O wykonaniu powyższego obowiązku należało pisemnie powiadomić organ l instancji, przedkładając protokół okresowej kontroli pięcioletniej przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego drewnianego, zlokalizowanego we wsi P. [...] gm. Z., sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. Przedmiotowa decyzja zobowiązywała J. Ł. do przeprowadzenia kontroli okresowej polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia. Kontrolą należało objąć również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. W dniu 25 stycznia 2012r. Powiatowy Inspektor w B. wystosował do zobowiązanego J. Ł. upomnienie Nr [...], wzywające do wykonania obowiązku określonego opisaną wyżej decyzją. W związku z tym, że zobowiązany nie wykonał nałożonego decyzją z dnia [...] listopada 2011r. obowiązku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] kwietnia 2012r. wystawił J. Ł. tytuł wykonawczy nr [...] oraz opatrzył go w klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] nałożył na J. Ł. grzywnę w wysokości 4 000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Pismem z dnia 21 kwietnia 2013r J. Ł. wniósł zażalenie na w/w postanowienie, argumentując, że wykonał już część obowiązków nałożonych na niego tytułem wykonawczym, a pozostałe prace na dachu zostaną wykonane w najbliższym terminie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymał też w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2013r. nakładające na zobowiązanego opisaną grzywnę. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia została ustalona prawidłowo i zgodnie z przepisem art. 121 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość grzywny - w myśl art. 121 § 2 w/w ustawy – została ustalona uznaniowo, ale z uwzględnieniem zasady celowości i skuteczności zastosowanego środka. Odnosząc się z kolei do kwestii wykonania nałożonego obowiązku, organ odwoławczy po dokonaniu analizy akt sprawy oraz po przeprowadzeniu w dniu 10 maja 2013r., przez organ l instancji dodatkowej kontroli dotyczącej wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, stwierdził, iż wprawdzie dokonano przebudowy komina i zostały zamocowane deski w szczytach wiatrownic przedmiotowego budynku mieszkalnego, to nadal nie przedłożono do organu l instancji protokołu okresowej kontroli pięcioletniej, przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. Skoro zaś postanowienie o nałożeniu grzywny ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania wszystkich obowiązków określonych w tytule wykonawczym, a zobowiązany wykonał tylko niektóre z nich, to organ II instancji nie miał innego wyjaśnia jak utrzymać postanowienie organu I instancji w mocy. Jednocześnie organ odwoławczy zasygnalizował, że w myśl art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Powyższe postanowienie zaskarżył do sądu administracyjnego J. Ł. wskazując, że jest ono krzywdzące i niesprawiedliwe. Podkreślił, że stan jego domu jest dobry, nie wymaga żadnych kontroli i przeglądów. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 25 marca 2014r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że decyzja z dnia 23 listopada 2011r. została w całości wykonana przez skarżącego, a brakujący protokół okresowej kontroli przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego został przedłożony organowi I instancji w dniu 10 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2013r. nakładające na J. Ł. grzywnę w wysokości 4.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] listopada 2011r. nakazującej doprowadzenie budynku mieszkalnego w miejscowości P. [...], gm. Z., do właściwego stanu technicznego poprzez przebudowę komina i zamocowanie desek wiatrownic w szczytach budynku oraz przedłożenie protokołu okresowej kontroli pięcioletniej przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego. Podstawę prawną kwestionowanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 119, art. 121 § 2 i § 4 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 119 § 1 tej ustawy grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka o charakterze niepieniężnym (§ 2). Jak wynika z powyższej regulacji grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jest to środek egzekucyjny przymuszający, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. W przedmiotowej sprawie źródłem obowiązku nałożonego na skarżącego jest decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2011r. nakazująca skarżącemu doprowadzenie budynku mieszkalnego w miejscowości P. [...], gm. Z., do właściwego stanu technicznego poprzez przebudowę komina i zamocowanie desek wiatrownic w szczytach budynku oraz przedłożenie protokołu okresowej kontroli pięcioletniej przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego. Powyższa decyzja jest prawomocna, a więc, jak słusznie przyjęły organy egzekucyjne orzekające w sprawie, podlegała przymusowemu wykonaniu zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwotowe granice grzywny w celu przymuszenia nakładanej przez organ egzekucyjny określone zostały w art. 121 § 2-5 u.p.e.a. Wynika z nich, że w zakresie wysokości zastosowanej grzywny decyzja pozostawiona została uznaniu organu egzekucyjnego. Przy czym podkreślić należy, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.07.2012 r., sygn. II OSK 813/11, LEX nr 1252196). Podkreślić należy, że u.p.e.a. nie określa obowiązkowych przesłanek nałożenia grzywny w celu przymuszenia w określonej kwocie, a jedynie wyznacza górne granice grzywny. Zgodnie z art. 121 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, zaś każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie granice te nie zostały przekroczone, a organ ustalając wysokość grzywny w kwocie 4000 zł w celu przymuszenia nie przekroczył granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ prowadzący egzekucję bada wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia może być zaś umorzona jedynie w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym na pisemny wniosek zobowiązanego pracodawcy - art. 125 u.p.e.a. Z tych względów, jak słusznie podkreślił organ II instancji, okoliczność wykonania tylko części nałożonych na skarżącego obowiązków nie mogła uzasadniać umorzenia postępowania. Podnoszony zaś na etapie postępowania sądowego fakt wykonania przez skarżącego całości decyzji z dnia 23 listopada 2011r. nie miał wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji, albowiem w chwili jej wydawania organ nie dysponował protokołem okresowej kontroli przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego skarżącego. Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając to, iż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zostało doręczone skarżącemu upomnienie, tytuł wykonawczy został wystawiony po upływie 7 dni od jego doręczenia, a wysokość nałożonej grzywny została prawidłowo przez organ II instancji określona i umotywowana, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skoro zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.