II SA/Bk 613/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-11-14
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłatę stałą za pobór wód podziemnych należy ustalać na podstawie maksymalnego poboru wyrażonego w m3/s, czy też na podstawie maksymalnego poboru rocznego przeliczonego na m3/s, uwzględniając stosunek ilości wody możliwej do pobrania do dostępnych zasobów?Ratio decidendi
Opłata stała za pobór wód podziemnych stanowi abonament za możliwość poboru, a nie za faktycznie pobraną ilość. Zgodnie z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki, czasu i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia. Pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie Prawa wodnego z 2017 r. zawiera jednoznaczny wskaźnik m3/s, co wyklucza potrzebę interpretacji lub przeliczania innych wskaźników (np. rocznych) na potrzeby ustalenia opłaty stałej. Wskazanie w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wody w m3/s jest zgodne z art. 403 ust. 2 pkt 1 P.w. i stanowi jednoznaczną podstawę do obliczenia opłaty stałej.Stan faktyczny
Spółka Z. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni, która określiła jej opłatę stałą za pobór wód podziemnych. Spółka zarzuciła organowi błędne ustalenie opłaty na podstawie wskaźnika sekundowego (0,038 m3/s) zamiast wskaźnika rocznego przeliczonego na wartość sekundową (0,015377664 m3/s). Spółka podniosła również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a., terminu płatności oraz wadliwości uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Zakładowi [...] Spółka z o.o. w C. (dalej: Spółka) opłatę stałą za pobór wód podziemnych za okres 12 kwietnia 2019 r. – 31 grudnia 2019 r. w wysokości 5 016 zł.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W informacji rocznej z dnia [...] maja 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił Spółce opłatę stałą w wysokości 5 016 zł za okres 12 kwietnia 2019 r. – 31 grudnia 2019 r. za pobór wód podziemnych w związku z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] marca 2019 r. Wskazał, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach:
1) za I kwartał - w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji w wysokości 1254,00 zł; 2) za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2019 r. w wysokości 1254 zł; 3) za III kwartał - w terminie do 31 października 2019 r. w wysokości 1254 zł; 4) za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2020 r. w wysokości 1254 zł.
W ustawowym terminie Spółka wniosła reklamację. Zarzuciła błędne ustalenie opłaty na podstawie wskaźnika sekundowego wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym (0,038 m3/s) a nie wskaźnika sekundowego uwzględniającego wysokość określonego w pozwoleniu maksymalnego poboru rocznego (484 950 m3/rok w przeliczeniu na wartość sekundową jako 0,015377664 m3/s).
Rozpoznając reklamację Dyrektor Zarządu Zlewni wydał zaskarżoną decyzję. Wskazał, że pozwolenie wodnoprawne z dnia 26 marca 2019 r. w następujący sposób określa ilość pobieranych wód podziemnych, czyli zakres świadczonej usługi wodnej: Qsmax=0,038 m3/s, Qdśr=1325 m3/dobę, Qrmax=484 950 m3/rok. Zgodnie zaś z art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.), dalej: P.w., jedną ze składowych wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej za pobór wód podziemnych jest określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalna ilość pobieranych wód podziemnych wyrażona w m3/s. Udzielone Spółce pozwolenie taką wartość zawiera, tj. maksymalną ilość wód, wyrażoną w jednostce czasu – sekundzie, odprowadzanych do wód. Jak wskazał organ, opłata stała stanowi tzw. abonament za korzystanie z usług wodnych, jest odzwierciedleniem gotowości środowiska wodnego do udostępniania zasobów wodnych. Jej funkcją jest powiązanie jej wysokości z maksymalną presją na środowisko wodne związaną z maksymalną ilością pobieranej wody w jednostce czasu a nie z maksymalną dopuszczalną wartością w skali roku, która nie może być przekroczona przez podmiot korzystający z usług wodnych. Powiązanie opłaty stałej z maksymalną presją na środowisko uzasadnia powiązanie jej wysokości z wielkością maksymalnego dopuszczalnego poboru wody wyrażonego w m3/s. Wynika to z treści przepisu art. 271 ust. 2 P.w. oraz regulacji § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502), dalej: rozporządzenie, które posługują się pojęciem maksymalnego poboru wód. Dlatego, jak wskazał organ, wysokość opłaty stałej w przedmiotowej sprawie ustalono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty stałej, wynoszącej 500 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 264 dni i maksymalnej ilości wód podziemnych określonej w pozwoleniu wodnoprawnym wynoszącej Qsmax = 0,038m3/s.
Skargę na decyzję z dnia 18 czerwca 2019 r. złożyła do sądu administracyjnego Spółka. Zarzuciła:
1) rażące naruszenie art. 271 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 P.w. przez nieprawidłową, na niekorzyść skarżącej, wykładnię tego przepisu, a w szczególności zawartego w nim sformułowania "maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych";
2) rażące naruszenie art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: K.p.a., przez rozstrzygnięcie wątpliwości związanych z interpretacją art. 271 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 P.w. na niekorzyść skarżącej;
3) wskazanie terminu płatności opłaty za I kwartał 2019 r. niezgodnie z terminem wskazanym w art. 271 ust. 6 P.w.;
4) wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a P.w. dotyczącej odprowadzania wód opadowych, co narusza przepis art. 107 § 3 i art. 11 K.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz wskazanie w sentencji decyzji niepełnej podstawy prawnej, tj. art. 271 ust. 1 P.w.
Spółka wywodzi, że pozwolenie wodnoprawne określiło dopuszczalny pobór wód w trzech wariantach, tj. maksymalnym sekundowym, średnim dziennym i maksymalnym rocznym. Organ przyjął za podstawę ustalenia opłaty wskaźnik maksymalny sekundowy, tj. 0,038 m3/s, podczas gdy powinien był przyjąć wskaźnik roczny 484 950 m3 przeliczony według m3/s (0,0015377663). Niezależnie bowiem od wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym limitu sekundowego i dobowego, skarżąca nie może - w zgodzie z tym pozwoleniem - pobrać w ciągu roku więcej wody niż 484 950 m3/rok. Tymczasem przeliczenie wskaźnika sekundowego wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym (0,038 m3/s) na wskaźnik roczny wyniesie 1.198.368 m3/rok i przekraczałoby dopuszczalny pobór roczny wskazany w pozwoleniu wodnoprawnym. Zdaniem skarżącej, powinna ona ponieść opłatę w granicach rocznego limitu ustalonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Sekundowy (chwilowy) wskaźnik maksymalnego poboru wody ma na celu dopuszczenie większego poboru w krótkich okresach, aby zapewnić możliwość zrównoważonego w czasie korzystania z wód różnym podmiotom, ale nie określa maksymalnego rocznego poboru wód jakiego posiadacz pozwolenia wodnoprawnego może w tym okresie dokonać. Dokonanie poboru ponad ten wskaźnik uzasadniałoby wymierzenie opłaty podwyższonej za pobór na podstawie art. 282 ust. 1 P.w. Skarżąca wskazała, że na podstawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych przed wejściem w życie ustawy P.w., organ określał jej opłatę stałą na podstawie maksymalnego poboru rocznego (załączyła kopię informacji rocznej organu nr [...] z dnia [...] maja 2019 r.). W zaskarżonej decyzji organ posługuje się również nigdzie niezdefiniowanym pojęciem "maksymalnej presji na środowisko wodne" wskazując na pobór sekundowy jako najwyższą "presję" oraz uzasadnia swój wybór względami celowościowymi i tym, że opłata stała jest odzwierciedleniem gotowości środowiska do możliwości poboru wody w ramach usług wodnych, dlatego powinna się opierać na uwzględnieniu tego parametru poboru wody, który w m3/s daje wartość najwyższą. Tymczasem, zdaniem skarżącej, nie przesądzają tej kwestii unormowania dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. UE z 2000 r. Nr 327, poz. 1). Wynika z nich jedynie, że państwa członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" (art. 9 ust. 1 P.w.). Z obowiązujących przepisów krajowych wynika, że gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną (art. 9 ust. 3 P.w.). Opłaty za usługi wodne, czyli opłata stała i opłata zmienna, stanowią jeden z wielu ekonomicznych instrumentów w gospodarowaniu zasobami wodnymi (art. 267 P.w.). Zestawienie przepisów normujących sposób obliczenia opłaty stałej oraz opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, a więc art. 271 ust. 1 i ust. 2 i art. 272 ust. 1 i ust. 2 P.w. pozwala jedynie stwierdzić, że o ile opłata zmienna należna jest za faktyczny pobór wody, o tyle wysokość opłaty stałej jest obliczona jako iloczyn wskazanych w przepisie wskaźników. Opłata stała ma charakter ryczałtowy, niezależny od rzeczywistego poboru wód, a odzwierciedlający maksymalny pobór wód. W tym sensie jest to świadczenie wyrażające gotowość środowiska do zaspokojenia potrzeb posiadacza pozwolenia wodnoprawnego (tu: potencjalnego możliwego poboru wód). Nie ma jednak jednoznacznych normatywnych podstaw do stwierdzenia, że chodzi tu niewątpliwie o "maksymalną presję" na środowisko wodne w takim znaczeniu, jak przyjął organ. Skarżąca wskazała, że przekroczenie wskaźnika sekundowego, nawet wielokrotnie, spowoduje mniejsze szkody dla środowiska niż przekroczenie wskaźnika rocznego (które może wywołać obniżenie poziomu wód w studniach głębinowych uniemożliwiające korzystanie z zasobów wodnych przez innych użytkowników, kolmatację filtrów w studniach głębinowych i trwałe zmniejszenie ich wydajności). Odniesienie opłaty stałej do parametru rocznego poboru uwzględnia wielkość stałą oraz odzwierciedla "maksymalną presję" na środowisko, tyle że w stosunku rocznym (długoterminowym) i wydaje się być bardziej właściwe przy posługiwaniu się tym bliżej niedookreślonym pojęciem. Wskazała, że pobieranie przez okres roku, stale, wody podziemnej w dopuszczonej sekundowo ilości spowoduje zniszczenie ujęcia. Wyjaśniła, że treść art. 271 ust. 2 P.w. jednoznacznie określa, że wysokość opłaty obliczanej według metody wskazanej w tym przepisie, musi uwzględniać stosunek ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia - do dostępnych zasobów wód podziemnych. Tymczasem z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ poczynił jakiekolwiek ustalenia i rozważania w powyższym zakresie nie odnosząc się do wartości proporcji ilości wody podziemnej możliwej do pobrania według pozwolenia do wody dostępnej w zasobach. Organ nie zastosował całej dyspozycji ww. przepisu, a więc nie ustalił opłaty w sposób prawidłowy.
Skarżąca wywiodła, że określając wysokość opłaty organ nie uwzględnił jej charakteru jako daniny publicznej stanowiącej źródło dochodów państwa. Tymczasem nałożenie daniny publicznej powinno uwzględniać wartości konstytucyjne oraz nie może prowadzić do tego, aby stała się ona instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Przepisy o opłatach za usługi wodne wymagają ścisłego, zgodnego z celem ustawy stosowania (wskazała wyrok w sprawie II SA/Gd 297/18). Także wykładnia przepisów wymagających interpretacji nie może prowadzić do wyniku niekorzystnego dla strony, ale powinna uwzględnić ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów. Zdaniem skarżącej, organ nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych na tle przepisu art. 271 ust. 2 P.w., a w swojej decyzji nie przedstawił szerszych motywów sposobu wyboru określonej wykładni przepisu, a jedynie obliczył opłatę, co w świetle reguły z art. 7a § 1 K.p.a. nie może być uznane za prawidłowe.
Zdaniem skarżącej, organ ustala opłatę na okres jednego roku z rozbiciem na kwartały według art. 271 ust. 6 P.w. W zaskarżonej decyzji płatność za I kwartał 2019 r. ustalona została na 14 dni od doręczenia informacji rocznej, tj. niezgodnie z przepisem art. 271 ust. 6 P.w.
Uzasadniając zarzut sformułowany w punkcie 4. skargi wskazano, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika niemożność konwalidowania w drodze sprostowania wady polegającej na podaniu nieprawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wątpliwości interpretacyjne dotyczące art. 271 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 P.w. istniałyby, gdyby wydane stronie pozwolenie wodnoprawne nie zawierało wskaźnika poboru wyrażonego w m3/s. Wówczas powstałoby pytanie o metodę ustalania wskaźnika, co uzasadniałoby rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony. Pozwolenie wodnoprawne, które strona posiada, zawiera wskaźnik m3/s (Qsmax=0,038 m3/s). Odnośnie terminu płatności pierwszej raty opłaty wskazał organ, że informacja ustalająca wysokość opłaty stałej została doręczona Spółce dnia 23 maja 2019 r., czyli po terminie wnikającym z art. 271 ust. 6 P.w. (po 31 kwietnia 2019 r.). W takiej sytuacji organ zastosował na podstawie art. 300 § 1 P.w. przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 47 § 1 i termin płatności wynoszący 14 dni od dnia doręczenia informacji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Omyłką niemającą wpływu na wynik sprawy jest natomiast, zdaniem organu, wskazanie niepełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 271 ust. 1 zamiast art. 271 ust. 1 pkt 1 oraz wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a zamiast art. 271 ust. 1 pkt 1 P.w. W treści orzeczenia oraz jego uzasadnieniu wskazano, że opłata dotyczy poboru wód podziemnych, co wynika również z pozwolenia wodnoprawnego i informacji rocznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Spór w sprawie niniejszej dotyczy sposobu ustalania opłaty stałej za pobór wód podziemnych na podstawie art. 271 ust. 2 P.w. Zgodnie z tym przepisem, wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Zdaniem sądu, kluczowe w sprawie są dwie kwestie: charakter opłaty stałej oraz data wydania pozwolenia wodnoprawnego zawierającego wskaźniki istotne dla ustalenia tej opłaty.
Nie ma sporu między stronami co do charakteru opłaty stałej jako daniny publicznej ryczałtowej (abonamentowej). Skarżąca Spółka wprost przyznaje także na s. 4 skargi, że wysokość tej opłaty jest niezależna od rzeczywistego poboru wód, odzwierciedla pobór maksymalny oraz wyraża gotowość środowiska do zaspokojenia potrzeb posiadacza pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem sądu, stanowisko to jest prawidłowe, bowiem istotnie opłata stała za pobór wody podziemnej nie jest opłatą za faktycznie pobraną ilość wody, ale stanowi opłatę za możliwość takiego poboru. To opłata zmienna ustalana jest za faktyczny pobór (art. 272 P.w.). Skarżąca nie zgadza się natomiast z twierdzeniem organu, że opłata stała jest związana z maksymalną presją na środowisko, bowiem to pojęcie nie zostało zdefiniowane, a w związku z tym nie powinno prowadzić do ustalenia spornej opłaty na podstawie wskaźnika najwyższego wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym, tj. według m3/s.
Stanowisko skarżącej nie znajduje jednak oparcia w obowiązujących przepisach. Nawiązuje ono w swej treści do licznych wypowiedzi sądów administracyjnych formułowanych co prawda na tle regulacji ustawy P.w. ale w stanach faktycznych, gdy opłaty stałe ustalano z uwzględnieniem wskaźników poboru wody wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tak np. w wyrokach w sprawach II SA/Łd 197/19, IV SA/Po 535/19, IV SA/Po 542/19, II SA/Łd 216/19, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA). Sądy w tych sprawach dokonywały interpretacji przepisów P.w. o ustalaniu opłat stałych tak, aby uwzględnić treść pozwoleń wodnoprawnych wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, które to pozwolenia nie zawsze zawierały parametry dopuszczalnego poboru wody wyrażone w m3/s (zawierały wskaźniki Q średniodobowe, Q godzinowe, Q roczne). Sądy dokonywały przeliczenia tych wskaźników na Q m3/s. Z uwagi na brak przepisów regulujących stosowanie nowych regulacji do treści "starych" pozwoleń przyjmowały, że z uwagi na wątpliwości interpretacyjne dotyczące sposobu stosowania art. 271 ust. 2 P.w., należy – uwzględniając regulację art. 7a § 1 K.p.a. – wyjaśnić sposób ustalenia opłaty w oparciu o poszczególne wskaźniki wskazywane w pozwoleniach, co powinien uczynić organ (np. II SA/Bk 330/18) lub zastosować wskaźnik m3/s niższy.
Z powyżej opisaną sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Ustalona zaskarżoną decyzją opłata stała uwzględnia treść pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie ustawy P.w. z 2017 r. W pozwoleniu tym wskazano jednoznacznie wskaźnik 0,038 m3/s. Treść pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 2019 r. realizuje bowiem regulację art. 403 ust. 2 pkt 1 P.w., zgodnie z którą w dostosowaniu do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne, w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się w szczególności ilość pobieranej wody, w tym dla wód podziemnych maksymalną ilość m3 na sekundę, średnią ilość m3 na dobę oraz dopuszczalną ilość m3 na rok. Treść tego przepisu jednoznacznie koresponduje z treścią art. 271 ust. 2 P.w. uzależniającą wysokość opłaty stałej od iloczynu m.in. maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. W konsekwencji, skoro regulacja art. 403 ust. 2 pkt 1 P.w. znajduje bezpośrednią realizację w treści pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie tej ustawy (odnośnie koniecznych parametrów poboru wody i wskaźnika tego poboru wyrażonego w m3/s), zaś sposób ustalania opłaty stałej również expressis verbis nawiązuje do treści pozwolenia wodnoprawnego (art. 271 ust. 2), to po pierwsze, nie sposób uznać, że przepisy te budzą wątpliwości interpretacyjne wymagające stosowania art. 7a § 1 K.p.a., a po drugie, że wysokość opłaty stałej powinna być ustalana na podstawie innego wskaźnika niż wskaźnik m3/s wynikający z pozwolenia wodnoprawnego. Przepisy art. 403 ust. 2 pkt 1 i art. 271 ust. 2 P.w. wzajemnie się uzupełniają tworząc konkretną i jednoznaczną normę prawną dla ustalenia wysokości opłaty stałej. Norma ta wyklucza przeliczanie poszczególnych wskaźników wymienionych w pozwoleniu wodnoprawnym (wydanym na podstawie ustawy P.w.) na wspólny wskaźnik m3/s i sprawdzania, który jest niższy i korzystniejszy dla strony. Opłata stała jest ryczałtowa i niezależna od poboru. Jest ona wynikiem iloczynu konkretnych elementów. Dlatego argumentacja skarżącej odwołująca się do rzeczywistego poboru czy możliwości przekroczenia wskaźnika poboru rocznego nie może odnieść zamierzonego skutku. Podobnie jak argument o niezdefiniowaniu ustawowego terminu "maksymalna presja na środowisko".
Z ryczałtowego charakteru opłaty, a w szczególności z faktu ustalania jej jako iloczynu ustawowo wskazanych parametrów (m3/s, jednostkowa stawka opłaty oraz czasu wyrażonego w dniach) wynika również brak możliwości podejmowania na etapie ustalania opłaty czynności wyjaśniających wielkość i potencjał zasobów eksploatacyjnych miejsca poboru. Sąd w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska dopuszczającego taką możliwość sformułowanego np. w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Ol 431/19 (CBOSA). Istotnie, w końcowej części przepisu art. 271 ust. 2 P.w. wskazano, że ustalanie wysokości opłaty stałej jako iloczynu poszczególnych składowych następuje "z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych". Nie oznacza to jednak możliwości ustalania zasobów eksploatacyjnych miejsca poboru w momencie ustalania opłaty stałej. Wskazaną, sporną, końcową część przepisu art. 271 ust. 2 P.w. należy interpretować w sposób zapewniający integralność całej normy wynikającej z tego przepisu. Skoro zaś opłata stała jest iloczynem, to sam ustawodawca zdecydował, że jest wartością stałą warunkowaną matematycznie konkretnymi parametrami (wskaźnikiem m3/s wynikającym z pozwolenia wodnoprawnego, jednostkową stawką opłaty i czasem wyrażonym w liczbie dni). Jeden z tych parametrów wynika z pozwolenia wodnoprawnego, w którym uwzględnia się również zasoby eksploatacyjne konkretnego ujęcia. Sporna część przepisu art. 271 ust. 2 P.w. utwierdza zatem w konieczności sięgnięcia do treści pozwolenia wodnoprawnego. Dopuszczenie wyjaśniania możliwego zakresu poboru wody w stosunku do zasobów wód podziemnych na etapie ustalania wysokości opłaty stałej byłoby ingerencją w treść ostatecznej decyzji jaką jest pozwolenie wodnoprawne, sporządzane przecież na podstawie operatu wodnoprawnego (vide wyrok w sprawie II SA/Bk 316/19, CBOSA).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać trzeba, że pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] marca 2019 r. zawiera m.in. wskazanie na zatwierdzone zasoby eksploatacyjne ujęć, wydajność pomp głębinowych. Z jego uzasadnienia wynika także, że przed wydaniem pozwolenia wzywano wnioskodawcę (Spółkę) do przedłożenia operatu wodnoprawnego, któremu to wezwaniu zadośćuczyniła. Zatem etap wydawania pozwolenia wodnoprawnego był właściwy do uwzględnienia zasobów eksploatacyjnych wód podziemnych.
Reasumując tę część rozważań należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut rażącego naruszenia art. 271 ust. 1 pkt 2 (zdaniem sądu, chodzi o pkt 1 tego przepisu) i ust. 2 P.w. oraz art. 7a § 1 K.p.a., bowiem przepisy te w ogóle nie zostały naruszone. Jako expressis verbis wskazujące sposób ustalania opłaty stałej i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych nie zostały jednocześnie zinterpretowane przez organ na niekorzyść skarżącej. Nie może również odnieść skutku zarzut uczynienia z opłaty stałej instrumentu nadmiernego fiskalizmu. Skarżąca łączy ten zarzut z niezastosowaniem przez organ całej dyspozycji art. 271 ust. 2 P.w., co – jak wyżej wyjaśniono – nie miało miejsca wobec czytelnej treści tego przepisu.
Odnośnie argumentacji skargi odwołującej się do Dyrektywy 2000/60/WE wskazać należy, że polski ustawodawca realizuje postulaty tego aktu prawnego właśnie w art. 9 ust. 3 P.w. (zasada zwrotu kosztów usług wodnych, uwzgledniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną) oraz poprzez wprowadzenie opłat za usługi wodne (art. 267 pkt 1 P.w.). Zgodnie z art. 270 ust. 1 P.w. opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Zgodnie z art. 270 ust. 6 tej ustawy, wysokość opłaty za usługi wodne zależy odpowiednio od ilości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy wodę podziemną, przeznaczenia wody, jej średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ), przy czym wielolecie obejmuje co najmniej 20 lat hydrologicznych, oraz dostępnych zasobów wód podziemnych. Zgodnie zaś z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr 1529 Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem.
Nie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 i art. 11 K.p.a. skutkującego uchyleniem decyzji, poprzez wskazanie niepełnej podstawy prawnej i wskazanie art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. "a" P.w., który dotyczy odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych, a więc innej usługi wodnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), naruszenia przepisów procesowych prowadzą do uwzględnienia skargi, gdy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Niewskazanie w rozstrzygnięciu pełnej podstawy prawnej (wskazanie art. 271 ust. 1 bez konkretnego punktu), gdy w sposób niewątpliwy wynika ona z treści decyzji i jej uzasadnienia, a w szczególności z powoływania się na art. 271 ust. 2 P.w. i treści pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego jednoznacznie poboru wód podziemnych, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Podobnie jak wskazanie w treści uzasadnienia decyzji niewłaściwego przepisu, a dokonanie oceny i ustaleń wskazujących jednoznacznie, na jakiej podstawie organ orzekał i który przepis stosował (dotyczący poboru wód podziemnych). Treść uzasadnienia skargi dodatkowo przy tym potwierdza, że skarżąca nie miała problemu z odczytaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jego przedmiotu.
Sąd w całości podziela stanowisko organu dotyczące wskazania terminu płatności pierwszej raty opłaty (za I kwartał) odwołujące się do treści art. 300 § 1 P.w. nakazującej stosownie odpowiednie przepisów Ordynacji podatkowej, a zatem również regulacji art. 47 § 1 i 2. Stosownie do treści tych przepisów, termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 271 ust. 6 P.w. opłaty za usługi wodne wnosi się w czterech kwartalnych ratach, nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Pozwolenie wodnoprawne skarżącej wydano [...] marca 2019 r., stało się ostateczne 12 kwietnia 2019 r., a decyzja ustalająca wysokość opłaty została wydana 18 czerwca 2019 r. Ten ostatni akt zapadł więc po upływie terminu płatności za pierwszy kwartał, co uzasadniało zastosowanie art. 47 § 2 Ordynacji podatkowej przy uwzględnieniu konieczności realizacji zapłaty w czterech ratach.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło