II SA/Bk 616/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania określonych robót budowlanych 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. Z. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. ([...]WINB) z [...] czerwca 2012 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. z [...] maja 2012 r. nr [...], w której nakazano J. Z. (dalej również jako skarżący) - w terminie do dnia 9 lipca 2012 r. - dokonanie przebudowy dachu samowolnie wybudowanej szklarni na działce o numerze geodezyjnym [...] położonej w Ł. przy ul. [...] i wskazano zakres czynności koniecznych do wykonania tego obowiązku. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Organ I instancji, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budynku szklarni znajdującego się na ww. działce i ustalił, że przedmiotowy budynek ma wymiary zewnętrzne 7 m x 3,3 m, dwuspadowy dach o wysokości (w kalenicy) 2,80 m, konstrukcję z ceowników i rur stalowych wypełnioną szkłem i zlokalizowany jest jedną ścianą w bliskim sąsiedztwie granicy z działką o numerze geodezyjnym [...]. Na podstawie oświadczenia skarżącego ustalił, że obiekt powstał w 1989 r., bez uzyskania pozwolenia na budowę. Stwierdził ponadto, że działka, na której została wybudowana szklarnia, w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Ł. obowiązującym w dacie budowy szklarni, położona była w obszarze oznaczonym symbolem B12MNj z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności z wyodrębnieniem zespołów zabudowy jednorodzinnej. Na tej podstawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2010 r., w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), nakazał skarżącemu rozbiórkę tego obiektu. [...]WINB decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez J. Z. decyzję. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wyrokiem z 15 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 642 /10 Sąd uchylił ww. decyzje organów obu instancji wskazując, że w sprawie tej istotne było ustalenie, czy realizacja budynku szklarni pozostaje w zgodzie z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub - jeżeli takiego nie uchwalono - z dotyczącą tej działki decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Sąd wyraził pogląd, że weryfikując przesłanki ewentualnego nałożenia nakazu rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, organy powinny wziąć pod uwagę przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie realizacji przedmiotowego obiektu. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o informację dotyczącą przedmiotowej szklarni i uzyskał odpowiedź, że na dzień 26 stycznia 2010 r. (w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 26 stycznia 2010 r.) na terenie, w którym zlokalizowana jest działka nr [...] w Ł., nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jak również nie wydano decyzji o warunkach zabudowy. W związku z powyższym organ l instancji zobowiązał skarżącego do dostarczenia w terminie trzech miesięcy aktualnej decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej szklarni. W dniu 7 października 2011 r. skarżący przedłożył decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] października 2011 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, której przedmiotem jest budowa budynku gospodarczego i szklarni. W dniu [...] marca 2012 r. organ dokonał kontroli i ustalił, że szklarnia nie spełnia warunków zawartych w decyzji o warunkach zabudowy. W efekcie, decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał skarżącemu w terminie do 9 lipca 2012 r. - dokonanie przebudowy dachu z dwuspadowego na jednospadowy samowolnie wybudowanej szklarni o wymiarach zewnętrznych 7,00m x 3,30m na działce nr [...] położonej w Ł. przy [...], w taki sposób aby kierunek kalenicy przebudowanego dachu był równoległy do ul. [...], zgodnie z ww. decyzją o warunkach zabudowy. Będącą przedmiotem niniejszej skargi do Sądu decyzją z [...] czerwca 2012 r. [...]WINB utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy potwierdził zasadność zastosowania w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Odwołując się do art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazał, że w chwili obecnej brak jest planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego na terenie obejmującym działkę skarżącego. Jednakże inwestor dostarczył decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, której przedmiotem jest m.in. budowa szklarni. Charakter inwestycji nie koliduje z istniejącą zabudową, w istniejącej formie narusza jednak ustalenia prawa miejscowego. Naruszenia te dają się usunąć poprzez wykonanie określonych robót w obiekcie. Decyzja o warunkach zabudowy wyraźnie precyzuje, jakim wymogom winien odpowiadać budynek szklarni. Wykonanie zmian w oparciu o art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. doprowadzi do zgodności tej budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym. Zdaniem [...]WINB spełniony będzie więc warunek określony art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Obiekt budowlany wzniesiony w wyniku samowoli budowlanej, niespełniający przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. podlega wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają jego legalizację. W skardze do Sądu skarżący kwestionował ustalenia organów odnośnie terminu budowy szklarni, która to budowa jak wskazuje nastąpiła w latach 1981-82 a nie w 1989 r. Dodał, że w tamtym czasie obowiązywała ustawa przewidująca, że budowa do 30 m2 nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, projektu ani warunków zabudowy. Stwierdził ponadto, że niemożliwe jest wykonanie określonych w decyzji robót. Szklarnia jest spawana a szkoło klejone na specjalny klej. Na tę okoliczność przedłożył opinię techniczną, z której wynika, że szyb nie można zdemontować bez zniszczenia, stąd budynek nie nadaje się do jakiejkolwiek przebudowy. W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem sądowej kontroli w tej sprawie jest decyzja [...]WINB wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku WSA w Białymstoku z 15 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 642 /10 uchylającego wcześniej wydane decyzje organów nadzoru budowlanego. Ponownie rozpatrując tę sprawę, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą skarżącemu wykonanie określonych w tym rozstrzygnięciu robót, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z przepisami. W związku z tak określonymi granicami sprawy przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle tej regulacji ponownie rozpatrując sprawę organy miały obowiązek uwzględnić jej ocenę wyrażoną w przywołanym wyroku, w którym przesądzone zostało, że budowa szklarni, pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Ponawiane zarzuty skarżącego w tym zakresie nie mogły odnieść zatem pożądanego przez niego skutku. Podobnie twierdzenia o innej dacie budowy szklarni były już przedmiotem rozważań w ww. wyroku, gdzie Sąd zaakceptował ustalenia podjęte na wcześniejszym etapie postępowania. Przy czym, jak trafnie wskazał organ odwoławczy nie ma znaczenia w tej sprawie to czy budowa szklarni nastąpiła jak twierdzi obecnie skarżący na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, czy też jak ustalił to organ w 1989 r. W każdym bowiem z tych przypadków procedura legalizacyjna oparta jest na tej samej podstawie prawnej. W przywołanym wyroku Sąd potwierdził ponadto, że w związku z tym, iż kontrolowany budynek szklarni został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, organy prawidłowo zastosowały art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., który w stosunku do obiektów wybudowanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy nakazuje stosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., tj. art. 37 i następne. Jednocześnie Sąd wyraził dominujący obecnie w orzecznictwie pogląd, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. istotne są przepisy o planowaniu przestrzennym, w tym ustalenia planu miejscowego, obowiązujące w dacie rozstrzygania sprawy przez organ nadzoru budowlanego. Przez przepisy o planowaniu przestrzennym należy rozumieć aktualnie obowiązujący plan miejscowy, a w razie jego braku, decyzję o ustaleniu warunków zabudowy. Z kolei badając zgodność budowy z przepisami budowlanymi należy brać pod uwagę przepisy budowlane z okresu realizacji inwestycji. W świetle powyższego Sąd wyeliminował z obrotu prawnego wcześniejsze decyzje organów nadzoru budowlanego nakazujące skarżącemu rozbiórkę przedmiotowej szklarni, zarzucając oparcie się na planie obowiązującym w dacie budowy spornego budynku, a nie na ustaleniach aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dokonując kontroli zaskarżonej w tej sprawie decyzji Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego wywiązały się zaleceń sformułowanych pod ich adresem w wyroku z 15 lutego 2011 r. Podkreślenia wymaga, że w wyroku tym tut. Sąd stwierdził, że ocena z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polega na ocenie zgodności inwestycji z aktualnie obowiązującym planem miejscowym, a w razie jego braku, z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Stosownie zaś do art. 40 tej ustawy, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W świetle tych regulacji i wspomnianego wyroku z 15 lutego 2011 r. organy podjęły próbę oceny zgodności budowy przedmiotowej szklarni z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według ustaleń organów brak jest aktualnie takiego planu na terenie obejmującym działkę skarżącego. Dlatego też zgodność budowy z przepisami oceniona została przez pryzmat decyzji o warunkach zabudowy z [...] października 2011 r. dostarczonej przez stronę na żądanie organu. Decyzja ta zawiera wymagania dla realizacji inwestycji w postaci budowy szklarni na terenie obejmującym działkę nr [...], tj. szerokość elewacji frontowej 3,3m do 5,4m, budynek parterowy o wysokości od poziomu terenu do okapu dachu - do 2,2m oraz wysokości w kalenicy dachu - do 3,5m, dach jednospadowy o kącie nachylenia połaci dachowej 10° - 35°, kierunek kalenicy dachu - równoległy do ul. [...]. Po dokonaniu sprawdzenia zgodności parametrów szklarni z warunkami zawartymi w ww. decyzji organ ustalił, że szerokość elewacji frontowej szklarni wynosi 3,3m, wysokość do okapu 1,83m, wysokość w kalenicy 2,80m, dach jest dwuspadowy symetryczny a linia kalenicy jest prostopadła do ulicy [...] (zob. protokół z [...] marca 2012 r.). Powyższe jednoznacznie wskazuje, że samowolnie wybudowana szklarnia nie spełnia wymagań zawartych w decyzji o warunkach zabudowy w zakresie kształtu dachu i kierunku jego kalenicy. Wobec braku przesłanek z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. uprawniało to organy do wdrożenia procedury legalizacyjnej przywracającej stan zgodności z prawem przedmiotowego obiektu (art. 40 tej ustawy). Podkreślenia przy tym wymaga, że dostrzegając różnice między ustalonymi w decyzji o warunkach zabudowy wymaganiami dla inwestycji budowy szklarni a rzeczywistym stanem rzeczy, skarżący miał prawo kwestionować decyzję organu w sprawie warunków zabudowy, czego jednak nie uczynił. Dlatego też nie mogą zostać uwzględnione jego obecne twierdzenia, że stosowny organ wydając taką decyzję nie wziął pod uwagę okoliczności wskazujących na brak możliwości dokonania przeróbek dachu szklarni. Orzekając na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organy nadzoru budowlanego wzięły pod uwagę postanowienia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i oceniły, że poprzez dokonanie ww. przeróbek istnieje możliwość przywrócenia stanu zgodnego z przepisami bez konieczności wydania nakazu rozbiórki. Powyższe ustalenia Sąd w pełni akceptuje i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi i zwrocie niezbędnych wydatków, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cyt. ustawy procesowej oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).