II SA/Bk 62/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania rozbiórki zbiornika na ścieki p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz siedmiorgiem uczących się i studiujących dzieci (k. 15). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jego rodzina posiada zadłużenie w banku na 300.000 zł i jest w trakcie budowy pensjonatu w G., z którego będzie miał dochód na utrzymanie rodziny. Pensjonat skarżący zamierza wykończyć w ciągu trzech lat po uzyskaniu kolejnych kredytów na kwotę około 2.000.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha zabudowane nieruchomościami w miejscowości K., S. i P. P., a także samochód osobowy i ciężarowy. Rodzina skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego w kwocie 810,33 zł, dochodu z działalności gospodarczo – turystycznej 45.037 zł, natomiast opłaty alimentacyjne wynoszą miesięcznie 15.500 zł, co po rozliczeniu daje dochód miesięczny w kwocie 29.537,33 zł (k. 15-17). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna J. S. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jest on w stanie ponieść koszty sądowe (500 zł) oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz siedmiorgiem uczących się i studiujących dzieci. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z gospodarstwa rolnego i działalności gospodarczo – turystycznej w kwocie 44.227,33 zł. Po odliczeniu opłat alimentacyjnych w kwocie 15.500 zł skarżącemu zostaje kwota 29.537,33 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolne o powierzchni 20 ha zabudowane nieruchomościami w miejscowości K., S. i P. P., a także samochód osobowy i ciężarowy. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodów w kwocie ponad 40.000 zł (przy wydatkach rzędu 15.500 zł w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem oraz nieruchomością rolną o powierzchni [...] ha) pozwalają na uznanie, iż J. S. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które posiadają majątek i otrzymują stałe miesięczne dochody, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych (wpis w sprawie wynosi 500 zł). Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jego rodziny, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Tym bardziej, że wnioskodawca buduje pensjonat i ubiega się o kredyt na kwotę 2.000.000 zł. Powyższe oznacza, iż posiada on zdolność kredytową, a zatem jest w stanie również pokryć koszty sądowe. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.