II SA/Bk 623/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Ewa Iwona Szepietowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych Oddala skargę Niniejsza sprawa dotyczy skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., (Nr [...]) w przedmiocie wykonania na koszt Skarbu Państwa melioracji wodnych szczegółowych na działce skarżącego o nr geod. [...], położonej w R., gmina R. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. wydaną, z upoważnienia Marszałka Województwa P. przez Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B., rozstrzygnięto w przedmiocie wykonania na koszt Skarbu Państwa, przy współudziale publicznych środków wspólnotowych za zwrotem części kosztów przez zainteresowanych właścicieli gruntów w formie opłaty inwestycyjnej, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na działce o nr geod. [...], położonej w obrębie wsi R., składających się z: 1) odpływu - R. B - 15/ - rurociąg ( 300 mm - L = 55 m (w obrębie dz. Nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, sąsiadującej z działką nr. [...] - rurociąg ( 300 mm L = 40 m), 2) studzienki drenarskiej typ S - 1 ( 1,0 m, H = 4,5 m - 1 szt. Stwierdzono jednocześnie, że dla urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które nie wywierają korzystnego wpływu na grunt nie ustala się opłaty inwestycyjnej (znak: [...]). Przedmiotowa decyzja wydana została w związku z uwzględnieniem przez organ l instancji wniosków właścicieli nieruchomości rolnych, położonych we wsiach R. i B. (gmina R.), zgłoszonych w latach 2005 - 2009. W oparciu o te wnioski opracowano dokumentację techniczną melioracji użytków rolnych obszaru obejmującego tereny zawarte we wnioskach rolników. W ocenie organu I instancji, zrealizowanie wniosków rolników może odbyć się w oparciu o przepis art. 74 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego, tj. przy współudziale publicznych środków wspólnotowych, o których mowa w art. 72 ust. 2 tej ustawy, oraz innych środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, za zwrotem przez zainteresowanych właścicieli gruntów części kosztów w formie opłaty inwestycyjnej. Od niniejszej decyzji odwołał się A. F., który zarzucił, że wydano ją z naruszeniem przepisów art. 74 ust. 2 pkt 2, art. 74 a, 74 b i 74 c Prawa wodnego i art. 104 Kpa, gdyż wydano ją bez jego wniosku. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek A. F. jest – zdaniem odwołującego – sfałszowany, albowiem nigdy wcześniej nie wyraził zgody na zrealizowanie melioracji na jego działkach (nr [...] i [....]). Odwołując oświadczył też, że nie jest zainteresowany przeprowadzaniem melioracji, gdyż jego działka ma dobre warunki glebowe i nie wymaga melioracji, a on na ich przeprowadzanie się nie zgadza. Ponadto nie był informowany o żadnych zebraniach wiejskich na ten temat. Wskutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., (Nr[...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu SKO nie podzieliło zastrzeżeń Skarżącego co do braku podstaw prawnych do wykonania ww. urządzeń melioracyjnych bez jego wniosku i zgody. Organ odwoławczy wskazał, iż rozpoznając odwołanie ustalono, że zaistniały przesłanki faktyczne i prawne uzasadniające podjęcie zaskarżonej decyzji, a Skarżący pozostaje w błędnym przeświadczeniu, że brak jego zgody jest wystarczającym powodem do uznania, że ww. decyzja Marszałka Województwa zapadła wbrew wskazanym przepisom prawa. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że przeprowadzanie melioracji wodnych (ogólnych i szczegółowych) to specyficzna sfera działalności inwestycyjnej, przy czym część gruntów znajdujących się na takim obszarze odniesie korzyść z melioracji, a część nie. Przepisy prawa przewidują, że wystarczy, aby o przeprowadzenie melioracji zwróciła się do właściwego organu grupa zainteresowanych właścicieli gruntów stanowiących, co najmniej 75 % powierzchni planowanych do zmeliorowania, a więc nie koniecznie wszyscy. Z tych samych względów nie wszyscy właściciele nieruchomości znajdujących się na meliorowanym obszarze zobligowani są do zwrotu kosztów melioracji w formie opłaty inwestycyjnej. Dlatego też - w związku z brzmieniem art. 74 b ust. 4 Prawa wodnego, przewidującym, że wysokość opłaty inwestycyjnej ustala się proporcjonalnie do powierzchni gruntów, na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych - Skarżący nie został obciążony taką opłatą. Przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w sprawie opisane zostały w art. 70 ust. 1 Prawa wodnego, zaś opracowany przez profesjonalistów projekt wykonawczy melioracji użytków rolnych - zadanie inwestycyjne "R. II " - jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że przeprowadzenie tego zadania jest uzasadnione celami ustawy. W odniesieniu do zarzutu braku wniosku Skarżącego, co do przeprowadzenia na jego gruncie melioracji wodnych Kolegium stwierdziło, iż z wnioskami o przeprowadzenie melioracji szczegółowych zwróciło się do WZMiUW w B. tylu właścicieli gospodarstw rolnych, że łączna powierzchnia należących do nich gruntów przekracza 75 % powierzchni użytków przeznaczonych do zmeliorowania. Z kopii wniosków w tej materii wynika, że złożyli je właściciele ponad 151 ha, a po rezygnacji części z nich planowany obszar do zmeliorowania wynosi 120 ha. Mając na uwadze, że grunty Skarżącego stanowią łącznie 2,4 ha (działka nr [...] ma powierzchnię 0,15 ha), brak jego zgody nie zmniejszy powszechności inicjatywy melioracji ww. gruntów rolnych i nie obniży areału osób wyrażających zainteresowanie tym przedsięwzięciem poniżej pułapu 75 %. Brak zgody Skarżącego na wykonanie melioracji na jego gruncie, nie był przeszkodą do podjęcia decyzji pozytywnej w przedmiocie wykonania przedmiotowych urządzeń melioracyjnych. Skargę na niniejszą decyzję SKO wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Pan A. F., podtrzymując zgłaszane w odwołaniu zarzuty i ich argumentację. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 74 ust. 2 pkt 2, art. 74 a, art. 24 b ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.). - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż brak jego zgody na zainstalowanie na jego działce urządzeń melioracyjnych nie ma znaczenia. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi autor stwierdził, że interpretacja przepisów Prawa wodnego dokonana przez SKO w B. jest błędna. Zdaniem Skarżącego, art. 74 tej ustawy wynika, że budowa urządzeń melioracji szczegółowych należy do właścicieli gruntów i zawsze wymaga złożenia wniosku przez właściciela gruntu, który ma być zmeliorowany. Stwierdził ponadto, że bez jego zgody można było zaprojektować realizację przedsięwzięcia w taki sposób, aby omijało ono jego działkę i podtrzymał nadal wcześniejsze twierdzenie, że meliorowanie przedmiotowej działki nr [...] jest zbyteczne z uwagi na jej usytuowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W dniu [...].05.2009 r. Marszałek Województwa P. wydał dwie decyzje. Jedna z nich (o nr [...] dotyczyła wykonania urządzeń melioracji wodnych i drenowania gruntów o pow. 0,15 ha (dz. Nr[...]) oraz obciążenia A. F. opłatą inwestycyjną w kwocie 873,54 zł. Ta decyzja nie została zaskarżona do Sądu, gdyż uchyliło ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dn. [...].08.2009 r. Decyzja zaskarżona do Sądu dotyczy, natomiast nieodpłatnego wykonania na działce nr [...], należącej do skarżącego, urządzeń melioracji wodnych tj. rurociągu i studzienki drenarskiej. Brak zgody skarżącego (jak słusznie zauważa Kolegium) na meliorację gruntu wsi R., nie miało znaczenia, albowiem do wydania decyzji o przeprowadzeniu melioracji wystarczą wnioski zainteresowanych właścicieli gruntów stanowiących co najmniej 75 % powierzchni planowanych do zmeliorowania. Stanowi o tym art., 74 b ust. 2 ustawy z dn. 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej, pomijając grunty skarżącego o łącznej powierzchni 2,4 ha (dz. nr [...] i dz. Nr [...]) został zachowany wymóg 75 % powierzchni gruntów, należących do innych rolników, przeznaczonych do zmeliorowania. Istotą zaskarżonej decyzji jest kwestia odpłatności za posadowienie urządzeń melioracji wodnych na działce skarżącego nr [...], a nie (jak mylnie rozumuje skarżący) sam nakaz lokalizacji tych urządzeń na jego działce. Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone przepisy ust. 74 ust. 2, 74 a, 74 b ust 1, 2, 4 ustawy Prawo wodne. Do sprawy skarżącego odnosi się zasadniczo przepis art. 74 b ust. 4 ustawy Prawo wodne mówiący o tym, że marszałek województwa ustala, w drodze decyzji, wysokość opłaty inwestycyjnej proporcjonalnie do powierzchni gruntów, na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. W decyzji tej nie obciążono skarżącego żadną opłatą ponieważ planowane do budowy urządzenia (rurociąg, studzienka drenarska) nie będą wywierały korzystnego wpływu na jego grunty. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest, więc rozliczenie przez Marszałka Województwa P. (w imieniu którego działa Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.) kosztów inwestycyjnych, którymi, co należy raz jeszcze podkreślić, nie został obciążony A. F. Natomiast kwestia objęcia działek skarżącego zakresem lokalizacji urządzeń melioracji wodnych była przedmiotem wcześniejszej procedury, która nie jest w tym postępowaniu rozstrzygana. Jak wynika z dokumentacji (dosłanej Sądowi przez SKO) został opracowany projekt budowlano - wykonawczy melioracji użytków rolnych "R. II". Na wniosek inwestora tj. Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B., Burmistrz R. wydał w dniu [...].07.2007 r. decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, z której wynika, że ustaleniem warunków zabudowy objęto m.in. działki [...] i [...]. Następnie Starosta G. wydał decyzje z dn. [...].07.2008 r. – pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych użytków rolnych m.in. wsi R. Powyższych decyzji A. F. nie zaskarżył (uprawomocniły się w pierwszej instancji), a to one właściwie regulowały sposób rozmieszczenia urządzeń melioracji wodnych. Do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego musiał być dołączony m.in. projekt urządzeń (art. 131 ust. 4 Prawa wodnego), zaś pozwolenie wodnoprawne jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń wodnych (art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego). Zaskarżona decyzja stanowi następstwo w/w decyzji wydanych w okresie wcześniejszym. Dlatego też, w ocenie Sądu, na tym etapie postępowania, podnoszenie przez skarżącego braku zgody na wykonanie urządzeń melioracyjnych jest bez znaczenia. Skarżący nie kwestionuje przy tym zaniechania pobrania opłaty inwestycyjnej, co jest zrozumiałe, bo leży w interesie skarżącego. Art. 74 ustawy Prawo wodne stanowi o " wykonawstwie" urządzeń wodnych a nie o ich planowaniu na gruncie (jak zaznaczono, był to etap wcześniejszych postępowań). W niniejszym przypadku, roboty związane z wykonaniem przeprowadzi Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. Celem publicznym, zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dn. 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603) jest m.in. budowa i utrzymanie urządzeń melioracji wodnych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Realizacja celu publicznego ma służyć ogółowi i zaspokajaniu potrzeb określonej społeczności. W związku z tym dopuszczalna jest ingerencja organów administracji państwowej w indywidualne prawo własności. Brak zgody skarżącego na wykonanie urządzeń na jego działce nie może zniweczyć całej inwestycji, a sprzeciw skarżącego nie znajduje żadnego uzasadnienia. Skarżący, jak wynika z jego wyjaśnień złożonych ma rozprawie sądowej (k - 51), jest skłócony z rolnikami wsi R. i dlatego oponuje posadowieniu urządzeń. Stwierdził, iż zgodziłby się na ich zainstalowanie, gdyby go poproszono, a nie narzucono z góry. Zgoda skarżącego nie jest warunkiem koniecznym do zrealizowania inwestycji celu publicznego, natomiast zadośćuczynienia za ewentualne szkody wynikłe wskutek pobudowania urządzeń, skarżący może dochodzić w odrębnym trybie. Ustosunkowując się, końcowo, do zarzutu skarżącego twierdzącego, że można było ominąć jego działkę przez zaniechanie budowy urządzeń, to stwierdzić należy, iż kwestia ta była rozważana przez inwestora. Świadczy o tym protokół z zebrania z dnia [...].02.2009 r., które odbyło się z udziałem rolników wsi R. i projektanta inwestycji inż. E. S. W protokole zanotowano, iż bez możliwości przeprowadzenia urządzeń przez działkę nr [...] niemożliwe będzie wykonanie melioracji na całym obiekcie. Skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).