II SA/Bk 624/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] odmawiającą L. S. potwierdzenia statusu działania opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. L. S. wniósł o potwierdzenie statusu działania opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wskazał, że prowadził działalność opozycyjną zagrożoną odpowiedzialnością karną; doświadczył represji i szykan w miejscu pracy; został wcielony do wojska przed stanem wojennym. Do wniosku dołączył: dwa oświadczenia A. S.; informację Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2018 r.; decyzję Prezesa IPN z dnia [...] marca 2018 r. stwierdzającą, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa, a w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa; własnoręczne oświadczenie. Organ wezwał wnioskodawcę do przedstawienia oświadczeń świadków, publikacji, dokumentów prywatnych lub urzędowych potwierdzających spełnienie warunków do uwzględnienia wniosku. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przedstawił: kartę informacyjną leczenie szpitalnego w dniach [...] października – [...] listopada 2018 r., oświadczenie Z. S., kserokopię książeczki wojskowej. Następnie organ wystąpił do Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w B. o zaopiniowanie wniosku. Uchwałą z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Rada jednogłośnie negatywnie zaopiniowała wniosek wskazując w uzasadnieniu, że po analizie wniosku i załączonych dokumentów, uzyskaniu oświadczeń wnioskodawcy i świadków ustaliła, że krytyczny osąd władz zakładu pracy oraz polityki kadrowej promującej awanse partyjne – na które to okoliczności L. S. się powołuje - nie jest działalnością antykomunistyczną. Jak ustaliła Rada, wnioskodawca nie działał również w "Solidarności" ani innych strukturach podziemnych, nie prowadził także działalności zagrożonej odpowiedzialnością karną. W tych okolicznościach Szef Urzędu wydał decyzję odmowną w dniu [...] marca 2019 r. na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.). Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. L. S. swoją działalność opozycyjną opisuje jako negatywne nastawienie do ustroju komunistycznego i odmowę zapisania się do partii. Tę postawę potwierdzają świadkowie, jednakże nie spełnia ona przesłanki z art. 2 ustawy. Reprezentowanie poglądów antykomunistycznych i odmowa zapisania się do partii nie jest prowadzeniem działalności opozycyjnej zagrożonej odpowiedzialnością karną. Także potwierdzona przez IPN informacja, że wnioskodawca był kontrolowany w związku z solidaryzowaniem się ze strajkującymi w czasie pracy oraz uczestnictwem w nieoficjalnym zebraniu mistrzów w B. Zakładzie Przemysłu B. nie świadczy o prowadzeniu co najmniej 12-miesięcznej działalności opozycyjnej zagrożonej odpowiedzialnością karną. Zdaniem organu, brak jest dowodów potwierdzających, że nieawansowanie strony w pracy było wynikiem niezapisania się do partii i przesłankami politycznymi, zatem jest to tylko twierdzenie strony. Ze złożonych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca sam zwolnił się z pracy, nie został zatem pozbawiony zatrudnienia z przyczyn politycznych. Powołanie do wojska również nie znajduje potwierdzenia w przyczynach politycznych, bowiem takie nie wynikają z materiału dowodowego. Rada Konsultacyjna również zaopiniowała negatywnie wniosek strony. Zdaniem organu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył L. S.. Wskazał, że podczas jednego z posiedzeń Rady Konsultacyjnej starano się go zdyskredytować. Nie zgodził się z twierdzeniami jednego z członków Rady, iż w czasie zatrudnienia w F. tylko na tkalni białej prowadzona była działalność opozycyjna. On pracował na tkalni kolorowej i tam również taka działalność miała miejsce. W jego ocenie, krytyka władzy i "robienie żartów z partii" mogło skończyć się gorzej niż nagana i przeniesienie na inną zmianę. Wskazał, że dokumenty dotyczące jego pracy wskazujące na działalność opozycyjną zostały zniszczone. Nie jest możliwe w chwili obecnej udowodnić, że przed stanem wojennym został wcielony do wojska z przyczyn politycznych, bowiem nie da się udowodnić również wniosku przeciwnego. Podkreślił, że mimo trudnych czasów, w których przyszło mu żyć, nie poddał się "komunie mimo inwigilacji przez SB i namawiania do współpracy". Uzyskanie statusu działania opozycji antykomunistycznej umożliwiłoby mu uzyskanie dodatku do niskiej emerytury. Zaskarżoną decyzją utrzymano decyzję pierwszoinstancyjną w mocy, podzielając w całości stanowisko w niej zaprezentowane. Szef Urzędu rozpoznając sprawę jako organ drugiej instancji wskazał, że analiza materiału dowodowego, dokonanie weryfikacji zdarzeń opisywanych przez wnioskodawcę uniemożliwia przyznanie, że istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego L. S.. Wskazał, że był inwigilowany przez SB, szykanowany w miejscu pracy oraz zwolniony z pracy z uwagi na prowadzoną działalność antykomunistyczną, a po powrocie z RFN-u wcielony do wojska przed stanem wojennym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzowała skargę przez sformułowanie zarzutów naruszenia: - prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie oraz błędne rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące wydaniem decyzji naruszającej interes obywateli, w tym skarżącego; art. 8 K.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie strony do władzy publicznej; art. 136 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania dowodowego, co przeczy zasadzie dwuinstancyjności postępowania; art. 80 K.p.a., który wymaga od organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceny, czy na jego podstawie dana okoliczność została udowodniona; - prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 3 pkt 2 i pkt 3d ustawy przez uznanie, że skarżący nie był osobą inwigilowaną i szykanowaną w miejscu pracy, ani nie został wcielony do wojska przed stanem wojennym w sytuacji, gdy skarżący spełnił przesłanki do przyznania mu wnioskowanego statusu. Uzasadniając zarzuty wskazano, że z uchybieniem zasadzie dwuinstancyjności zaniechano powtórnego przesłuchania skarżącego i świadków, którzy mieli istotne wiadomości odnośnie sprawy. Tymczasem skarżący [...] kwietnia 1966 r. został wcielony do jednostki wojskowej w B., a [...] maja 1967 r. został przeniesiony do rezerwy. Po odbyciu służby wojskowej pracował w fabryce "F.", gdzie ukończył kurs mistrzowski. W latach 70-tych XX wieku w fabryce odbywały się strajki pracownicze, w związku z którymi wielu pracowników, w tym skarżący, byli inwigilowani i namawiani do współpracy przez SB. Po bezskutecznych namowach zapisania się do partii, "by utrzymać stanowisko pracy, skarżący był zmuszony odejść z fabryki". Kontrola skarżącego przez Wydział III KMO w B. odbywała się w okresie [...] marca 1971 r. – [...] lutego 1972 r. Po 1,5 miesięcznym pobycie w RFN skarżący wrócił przed stanem wojennym i [...] listopada 1981 r. został wcielony do wojska. Mimo niezapisania się do "Solidarności" był jej zwolennikiem i cichym działaczem. W roku 1986 zachorował, pół roku przebywał na rencie, a następnie powrócił do pracy, z której w 1987 r. został zwolniony. Spełnił przesłanki do uzyskania wnioskowanego statusu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.), dalej: ustawa, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Stosownie do treści art. 3 ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (art. 4 pkt 1 i 2 ustawy). Z powyższego wynika, że przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub uznanie za osobę represjonowaną z przyczyn politycznych nie jest dowolne i zależne od uznania organu. Uwarunkowane jest spełnieniem jednej z wyżej wskazanych przesłanek. Zdaniem sądu, powyższe regulacje zostały w sprawie niniejszej zastosowane przez organy bez ich naruszenia, a decyzja odmowna została wydana na podstawie wystarczająco zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów procesowych i materialnych w skardze wskazanych. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi zasadniczych wątpliwości. Skarżący w okresie 1966-1967 odbył zasadniczą służbę wojskową, od roku 1967 pracował w fabryce "F.", przez 11 miesięcy przełomu lat 1971-1972 był kontrolowany przez Wydział III KMO w B. z powodu "uczestnictwa w nieoficjalnym zebraniu mistrzów i solidaryzowania się ze strajkującymi w czasie przerwy w pracy", otrzymał naganę za zażartowanie z idących na zebranie partyjne (zapytał wówczas, "czy idą na religię?"), w 1978 r. – jak twierdzi – "musiał odejść z zakładu pracy" z powodu upartyjnienia kierownictwa i braku możliwości awansu z uwagi na odmowę zapisania się do partii, zatrudnił się w Fabryce D. jesienią 1981 r. wyjechał z kolegą do RFN na 1,5 miesiąca, po powrocie - [...] listopada 1981 r. wcielono go do wojska w ramach ćwiczeń wojskowych do stycznia 1982 r., w 1986 r. zachorował i przebywał około pół roku na rencie, następnie po powrocie do pracy w 1987 r. został zwolniony, do przejścia na emeryturę w 2005 r. pracował jako handlowiec. Powyższe wynika z oświadczenia skarżącego załączonego do wniosku, dokumentów z IPN, ksera książeczki wojskowej, pisemnych oświadczeń świadków. Wymienione dowody nie potwierdzają żadnej z okoliczności wskazanych w art. 2 i 3 ustawy. Skarżący powołuje się na niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jednakże poza zwróceniem uwagi na konieczność dodatkowego przesłuchania jego i świadków nie wskazuje na jakie inne "istotne wiadomości odnośnie sprawy" miałoby przeprowadzenie tych dowodów nastąpić. Sąd zauważa, że istotnie, Szef Urzędu nie przeprowadził dowodu z przesłuchania skarżącego i wskazanych przez niego świadków, ale uczyniła to Rada Konsultacyjna, do której organ zwrócił się o zaopiniowanie wniosku na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy. W podjętej uchwale Rada jednogłośnie negatywnie zaopiniowała wniosek (6 głosów za odmową przyznania statusu przy braku głosów wstrzymujących się i braku sprzeciwów). Należy zauważyć, że choć stanowisko Rady Konsultacyjnej nie jest wiążące dla organu, to jednak pełni rolę pomocniczą tak co do kierunku ewentualnego rozstrzygnięcia jak i konieczności oraz kierunku przeprowadzenia nowych dowodów. W sprawie niniejszej, przy jednoznacznie negatywnej wypowiedzi Rady, brak było podstaw do uzupełniania materiału dowodowego, tym bardziej że i skarżący w trakcie postępowania nie zgłosił nowych dowodów i nowych okoliczności podlegających wyjaśnieniu jako istotne dla wyniku sprawy. W tych okolicznościach sąd nie dostrzega naruszeń przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przepisy te zobowiązują organy do wszechstronnego zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz uznania danej okoliczności za udowodnioną na podstawie całokształtu materiału dowodowego, z uwzględnieniem interesu publicznego i interesu strony postępowania. Organ nie ma jednak obowiązku poszukiwać dowodów zamiast strony, zwłaszcza gdy dostępne mu dowody zebrał (informacja z IPN, decyzja Prezesa IPN, opinia Rady Konsultacyjnej) i prowadzą one, w ocenie organu, do jednoznacznej konkluzji o braku podstaw do przyznania wnioskowanego statusu lub uznania za osobę represjonowaną. Wyjaśnił to Szef Urzędu w szczególności w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, ustosunkowując się do istotnych z punktu widzenia przepisu art. 2 i 3 ustawy okoliczności mających wpływ na przyznanie wnioskowanego statusu. Przyznać natomiast należy, że istotnie, decyzja Szefa Urzędu wydana jako organ drugiej instancji nie spełnia wszelkich kryteriów art. 107 § 3 K.p.a. Jest lakoniczna, skrótowa i tym samym narusza standardy przekonywania wynikające z art. 11 K.p.a. Zauważyć jednak należy, że nie ma to żadnego wpływu na wynik sprawy przy utrzymaniu nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej prawidłowo uzasadnionej. Sąd administracyjny uwzględnia skargę z powodu naruszenia przepisów procesowych tylko wówczas, gdy ma to istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Niewątpliwy stan faktyczny wynika z materiału dowodowego, który został należycie oceniony przez organ w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym. To zaś rozstrzygnięcie utrzymano w mocy decyzją zaskarżoną. Przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego. Skarżący nie prowadził co najmniej przez 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności, o której mowa w art. 2 ustawy. Formułowanie krytyki wobec władzy i upartyjnionego kierownictwa zakładu pracy, brak zgody na zapisanie się do partii oraz na prowadzoną w zakładzie pracy politykę kadrową nie jest wyżej wskazaną działalnością zorganizowaną lub prowadzoną we współpracy ze zorganizowanymi strukturami. Podobnie jak solidaryzowanie się ze strajkującymi przy niespornym braku zapisania się do "Solidarności" oraz braku dowodów na prowadzenie innej czynnej, aktywnej działalności, nie spełnia przesłanki z art. 2 ustawy. W przepisie tym nie chodzi o prezentowanie wyłącznie określonej werbalnej postawy czy incydentalne wsparcie np. strajkujących, ale o aktywne uczestniczenie w strukturach lub działanie we współpracy z nimi. Na te okoliczności skarżący dowodów nie przedstawił. Nie wynikają one z oświadczeń świadków. W szczególności A. S. wskazał na uczestniczenie w kilkudniowym strajku, czynne wspieranie strajkujących, jednakże przepis wymaga co najmniej 12-miesiecznej takiej aktywności, której w sprawie nie ustalono. Podobnie Zdzisław Storonowicz wskazał na czynny udział skarżącego w wystąpieniach wolnościowych i pozostawanie w opozycji do władzy, jednakże nie wskazał na aktywne uczestniczenie w strukturach lub działanie we współpracy z nimi przez skarżącego. Skarżący nie spełnił również przesłanek uznania za osobę represjonowaną z przyczyn politycznych. W szczególności nie wynika z dowodów przedłożonych przez stronę, by służba wojskowa i udział w ćwiczeniach były spowodowane przyczynami politycznymi, czyli by były represją za osobistą działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 pkt 2 ustawy). Nie spełnia tej cechy zasadnicza służba wojskowa w latach 1966-1967, bowiem ta była służbą powszechnie odbywaną przez mężczyzn. Ćwiczenia, do których został skarżący powołany w dniu [...] listopada 1981 r., choć istotnie rozpoczęły się tuż przed ogłoszeniem stanu wojennego, jednakże nie mogą być uznane za rodzaj represji za indywidualną, osobistą działalność niepodległościową. Nie przedstawiono na tę okoliczność dowodów, zatem charakteru tego powołania – spełniającego cechy z art. 3 pkt 2 ustawy - nie ma podstaw domniemywać. Z informacji IPN z dnia [...] marca 2018 r. wynika, że skarżący był przez 11 miesięcy kontrolowany. Sąd jednak zauważa, że nie spełnia ta okoliczność przesłanki z art. 3 pkt 3 lit. "b" ustawy, bowiem inwigilacja powinna być powiązana z podjęciem wobec strony bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. Tych zaś skarżący nie wykazał, jak też nie wynikają one z materiału dowodowego zebranego w sprawie. Skarżący nie został również zwolniony z pracy za udział w wystąpieniu wolnościowym (art. 3 pkt 3 lit. "d" ustawy). Z oświadczenia skarżącego wynika, że w 1978 r. sam odszedł z pracy z uwagi na upartyjnienie kierownictwa, brak możliwości awansu i szykany za odmowę zapisania się do partii. Tymczasem zwolnienie z pracy, o którym mowa w ww. przepisie, powinno być skutkiem mającego charakter represji działania pracodawcy a nie być wynikiem samodzielnej decyzji strony, która czuła się przymuszona do odejścia. Brak jest również dowodów na to, że zwolnienie, które miało miejsce w 1987 r. (po powrocie do pracy po okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim) pozostawało w bezpośrednim związku z udziałem w wystąpieniu wolnościowym. Skarżący na tę okoliczność dowodów nie przedstawił. Nie jest wystarczające stwierdzenie Z. S., że zwolnienie to miało miejsce "w związku z działalnością antysystemową i osobistą postawą". Nie wskazano żadnego powiązanego z tym zwolnieniem konkretnego udziału skarżącego w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy. Podobnie nagana, na której otrzymanie skarżący się powołuje, nie stanowi żadnej z przesłanek wymienionych w art. 2 i 3 ustawy. Także nie wynika z materiału dowodowego, aby skarżący przebywał w więzieniu lub miejscu odosobnienia, doznał rozstroju zdrowia na skutek działania służb państwowych, był pozbawiony możliwości wykonywania zawodu, został relegowany z uczelni lub innej szkoły, był objęty zakazem publikacji, czy był poszukiwany listem gończym za działania wolnościowe. Podkreślić należy, że angażowanie się w działalność antykomunistyczną mogło przybierać różne formy. Udział w wystąpieniu wolnościowym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy to zatem zarówno podjęcie szeregu działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym, jak również aktywne uczestniczenie w takim wystąpieniu. Nie spełnia okoliczności "udziału" wyłącznie solidaryzowanie się np. ze strajkującymi. Należy bowiem odróżnić uczestnictwo (udział), o którym mowa w tym przepisie, od popierania czy solidaryzowania się, które nie jest udziałem. W konkluzji przeprowadzonych rozważań nalezy stwierdzić, że organy administracji publicznej podejmujące w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a zastosowana interpretacja unormowań materialnoprawnych nie wzbudza zastrzeżeń. Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, co skutkuje jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.