II SA/Bk 625/09
PostanowienieWSA w Białymstoku2009-12-03
Skład orzekający: Tomasz Oleksicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada oszczędności w wysokości 30.000 zł i nieruchomości rolne, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, ponieważ posiadanie przez wnioskodawczynię oszczędności w kwocie 30.000 zł oraz nieruchomości rolnych, a także dochody małżonków, pozwalają na uznanie, że wnioskodawczyni jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Prawo pomocy jest instytucją szczególną, zarezerwowaną dla osób w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów.Stan faktyczny
U. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się wraz z mężem i dzieckiem z dochodów z pracy, posiada oszczędności w wysokości 30.000 zł oraz nieruchomości rolne i samochód. Mimo wezwań, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wysokość swojego dochodu netto. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że posiadane oszczędności i dochody pozwalają na pokrycie kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
U. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem M. S. i półtorarocznym synem P. S.. Źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia przez: wnioskodawczynię w wysokości 1.500 zł brutto – umowa o pracę zawarta na czas określony tj. do [...] 2010 r. oraz M. S. w kwocie 1.400 zł. Majątek rodziny stanowią nieruchomości rolne: o powierzchni [...] ha (usytuowana w C.) oraz o powierzchni [...] ha (usytuowana w Gminie N.), a także samochód osobowy marki [...] [...] rok prod. [...] o wartości 29.000 zł. Ponadto, U. S. posiada oszczędności w wysokości 30.000 zł. Skarżąca podkreśliła, ze dochód na jednego członka rodziny wynosi 500 zł netto miesięcznie, kwota ta jest wystarczająca na pokrycie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Zgromadzone oszczędności U. S. ma zamiar przeznaczyć na zakup mieszkania
(k.27 – 28).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 października 2009 r. (k. 29) skarżąca wyszczególniła ponoszone miesięczne wydatki związane
z bieżącym utrzymaniem rodziny, w tym: energia elektryczna – 85,06 zł; gaz – 328 zł; podatki – 13 zł (156 zł rocznie); żywność – 1350 zł (co stanowi 15 zł dziennie w przeliczeniu na poszczególnego członka rodziny); telefon komórkowy – 79,40 zł; wydatki związane z dzieckiem – łącznie 210 zł; Internet – 55 zł; woda – 55 zł (329,89 zł półrocznie); wywóz śmieci – 25,39 zł (76,16 zł kwartalnie); abonament RTV – 17 zł; koszty eksploatacji samochodu – 250 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż wyszczególnione wydatki są minimalnym miesięcznym kosztem utrzymania rodziny, nie obejmują np. kosztów zakupu ubrań, mimo to przewyższają one sumę miesięcznych wynagrodzeń uzyskiwanych przez małżonków S. (różnica jest pokrywana ze zgromadzonych oszczędności). Nieruchomość przy ul. J. [...] w B. stanowi własność teściów skarżącej. Do akt sprawy U. S. dołączyła: zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach miesięcznych otrzymywanych przez M. S. z dnia [...] [...] 2009 r. (k. 33); decyzję z dnia [...] [...] 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2008 r. (k. 36); rachunki i faktury za: energię elektryczną, abonament RTV, gaz, telefon, Internet, wodę, wywóz śmieci (k. 34-35 i k. 38-40).
W tym miejscu należy podkreślić, iż U. S. nie uczyniła zadość obowiązkowi nałożonemu na nią w wezwaniach z dnia 20 października 2009 r. (k. 29) i z dnia 06 listopada 2009 r. (k. 41) w zakresie nadesłania dokumentów poświadczających wysokość swojego dochodu (brutto i netto) uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
W złożonym oświadczeniu U. S. wykazała, iż wysokość miesięcznego dochodu trzyosobowej rodziny wynosi łącznie 2.900 zł brutto. M. S. pracuje w Stowarzyszeniu P. T. L. A. na R. L. i P. w K. na stanowisku pracownika do spraw k. b., osiąga dochód miesięczny w wysokości 1.400 zł brutto (1041,33 zł netto) - umowa o pracę została zawarta na czas określony tj. do dnia [...] [...] 2009 r. (k. 33). Wnioskodawczyni uzyskuje dochód miesięczny z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.500 zł brutto – umowa o pracę zawarta na czas określony tj. do [...] 2010 r. Wydatki miesięczne związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą łącznie 2.467,85 zł, przewyższają osiągany dochód miesięczny rodziny. U. S. podkreśliła, iż różnica między osiąganym dochodem a ponoszonymi wydatkami pokrywana jest z posiadanych oszczędności w kwocie 30.000 zł. W skład majątku rodziny wchodzą: nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha (usytuowana w C.) oraz o powierzchni [...] ha (usytuowana w Gminie N.), a także samochód osobowy marki [...] [...] rok prod. [...] r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez małż. S. źródeł dochodu (wynagrodzenie za pracę) w łącznej wysokości 2.900 zł brutto oraz poczynione przez skarżących oszczędności w kwocie 30.000 zł pozwalają na uznanie, iż U. S. jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej.
W tym miejscu raz jeszcze podkreślenia wymaga, iż skarżąca konsekwentnie (pomimo dwóch wezwań z dnia 20 października 2009 r. i z dnia 06 listopada 2009 r.) uchylała się od nadesłania dokumentów poświadczających wysokość swojego dochodu (brutto i netto) uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę, co skutkowało brakiem uwiarygodnienia oświadczenia złożonego w urzędowym formularzu wniosku PPF w tym zakresie oraz niemożliwością określenia rzeczywistej kwoty pieniężnej jaką skarżąca miesięcznie dysponuje (dochód netto), a w konsekwencji brakiem możliwości stwierdzenia w jakiej wysokości środki finansowe są pobierane miesięczne ze zgromadzonych oszczędności na pokrycie wykazanej różnicy miedzy dochodami a wydatkami.
Należy zaakcentować, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego stanowi przede wszystkim fakt posiadania przez małż. S. zgromadzonych środków pieniężnych w wysokości 30.000 zł (stan na dzień [...] października 2009 r. – k. 28). Zgromadzone środki pieniężne powinny być przynajmniej w części przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, zwłaszcza, gdy ich wysokość wielokrotnie je przewyższa. Sytuacji tej nie zmienia deklarowany przez skarżącą zamiar przeznaczenia w następnym roku zgromadzonych środków finansowych na zakup mieszkania. W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł.
Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych i zgromadzonych środków pieniężnych powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca natomiast jak wykazano nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności.
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło