II SA/Bk 628/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. i W.G. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie [...], zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 1999 roku, oddalającym skargę A. i W.G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów oddala skargę o wznowienie postępowania. Skargą złożoną w dniu [...] września 2004 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) W. i A.G. wnieśli o wznowienie postępowania sądowego w sprawie [...], zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w B. z dnia [....] września 1999 r. Mocą tego wyroku oddalona została skarga A. i W.G. na ostateczną decyzję Wojewody B. z dnia [...] lipca 1998 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...] czerwca 1998 r. o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów obręby D.G., polegającej na wpisaniu w miejscu stanowiącej współwłasność małżonków G. i małżonków M. działki Nr [...]/4 o powierzchni 0,08 ha, dwóch działek o numerze [...]/9 o powierzchni 0,03 ha i drugiej o numerze [...]/3 o powierzchni 0,05 ha. Jako podstawy wznowienia postępowania skarżący wskazali: - nowe dowody, o których uzyskali wiedzę [...] lipca 2004 r., stwierdzające nowe okoliczności w sprawie, a z których to dowodów nie dano skarżącym prawa i możności skorzystania w postępowaniu prowadzonym w 1999 r. (art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - oparciu wyroku z [...] września 1999 r. na fałszywych dowodach, sfałszowanym stanie prawnym nieruchomości i nieważnych decyzjach (art. 273 § 1 ust. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - wydanie wyroku z [...] września 1999 r. w warunkach pozbawienia skarżących możności jego zaskarżenia i obrony słusznych praw przed II instancją, jak stanowi art. 176 ust. 1 Konstytucji RP (art. 271 ust. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - niewykonalność wydanego wyroku o charakterze trwałym, podobnie jak niewykonalność decyzji utrzymanych wyrokiem (art. 271 ust. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - uczestniczenie w składzie orzekającym w sprawie [...] sędziego (w osobie sędziego sprawozdawcy), który podlegał wyłączeniu albowiem "pod zarządem którego w organach państwowej administracji terenowej dopuszczono się sfałszowania stanu prawnego nieruchomości skarżących w operacie ewidencji gruntów, o czym skarżący uzyskali wiedzę dopiero w trakcie pozyskiwania nowych dowodów (art. 271 ust. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie [...], uchylenie wydanego w tym postępowaniu wyroku z [...] września 1999 r., orzeczenie na nowo o skardze i uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody P. z dnia [...] lipca 1998 r. i poprzedzającej ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z. z [...] czerwca 1998 r. oraz orzeczenie o wpisie w operacie ewidencji gruntów w miejsce działek opisanych decyzjami – działki Nr [...] o powierzchni 0,08 ha. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie [...] podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności skarga ta została poddana ocenie dopuszczalności. Sąd stwierdził, że skarga została złożona w terminie. Zgodnie z art. 277 i 278 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, nie później jednak niż przed upływem 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia (z wyjątkiem przypadku gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana). Skarżący żądanie wznowienia postępowania w sprawie [...] sprecyzowali w skardze złożonej w urzędzie pocztowym jeden dzień przed upływem pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego sprawę [...] (wyrok w tejże sprawie, prawomocny z momentem ogłoszenia, został wydany w dniu [...] września 1999 r.) oraz w ciągu 3 miesięcy od daty uzyskania z Archiwum Państwowego w B. poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii fragmentów uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Z., zatwierdzonego w grudniu 1974 r., treść którego to planu jako nowy fakt i dowód w sprawie skarżący powołali jako jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowego (dokumenty planistyczne skarżący uzyskali [...] lipca 2004 r.). Nadto Sąd przyjął, iż część przytoczonych przez skarżących podstaw wznowienia postępowania sądowego formalnie odpowiada ustawowym podstawom wznowienia postępowania opisanym art. 273 § 2, 273 § 1 pkt 1 i 273 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Wprawdzie podstawy nie zostały wyartykułowane zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów ale treść zarzutów jest równoznaczna z powołaniem się przez skarżących na wykrycie w sprawie środków dowodowych mogących mieć wpływ na jej wynik, uczestniczenie w postępowaniu pod sygnaturą [...] sędziego podlegającego wyłączeniu i oparcie wyroku na przerabianych lub podrabianych dokumentach oraz pozbawienie skarżących możności działania poprzez zamknięcie dostępu do skarżenia wyroku z [...] września 1999 r. Jedynie wskazana przez skarżących jako podstawa wznowienia postępowania niewykonalność wyroku z [...] września 1999 r. nie mieści się w ustawowych podstawach wznowienia, ale przy jednoczesnym przywołaniu wcześniej wymienionych, sama w sobie nie mogła zadecydować o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej, co czyniło koniecznym podanie merytorycznej ocenie uznanych za ustawowe - podstaw wznowienia. Merytoryczna zaś ocena skargi nakazywała jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Umknęło uwadze skarżących, iż przedstawione przez nich środki dowodowe, do których jak twierdzili uzyskali dostęp dopiero w lipcu 2004 r., były dowodami powoływanymi przez skarżących w postępowaniu sądowym prowadzonym w 1999 r. Skuteczność zaś nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych przy żądaniu wznowienia postępowania sądowego wymaga nie tylko wykazania ich istotności dla wyniku danej sprawy ale również niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu (vide: treść art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tymczasem z akt sprawy [...] wynika, iż między innymi na uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego gminy Z., obszaru D.G., z roku 1974, skarżący powoływali się w piśmie procesowym z [...] stycznia 1999 r., a potem z dnia [...] sierpnia 1999 r., oba złożone jeszcze przed rozprawą, poprzedzającą wydanie wyroku kończącego to postępowanie sądowe. Dowody określone przez skarżących jako nowe w rzeczywistości nowymi w sprawie nie są, bowiem nie tylko mogły być, ale były wskazywane w poprzednim postępowaniu. Podnoszony przez skarżących fakt oparcia wyroku z dnia [...] września 1999 r. na "fałszywych dowodach i sfałszowanym stanie prawnym" nie został nawet uprawdopodobniony a okoliczność fałszu dokumentu jako podstawa wznowienia postępowania powinna być wykazana przez stronę. Zauważyć przy tym należy, iż nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej były zgłaszane przez skarżących już w poprzednim postępowaniu oraz że żaden z teraz przedłożonych dokumentów nie różni się od tych prezentowanych w postępowaniu sądowym sygn. [...]. Przedstawiony teraz przez skarżących tok rozumowania i użyta argumentacja jest tożsama z uzasadnieniem skargi złożonej w poprzednim postępowaniu. Twierdzenie, iż skarżący zostali pozbawieni możności obrony swych praw w drodze skarżenia wyroku z [...] września 1999 r. do drugiej instancji sądowej, jest oczywiście nieuzasadnione. Taki zarzut można byłoby skutecznie podnieść jedynie w przypadku istnienia w 1999 r. dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązująca wówczas ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zmianami) nie przewidywała zaś możności skarżenia w trybie zwykłym wydawanych przez NSA wyroków (vide: art. 57 ust. 1 w/w ustawy). Można było jedynie ubiegać się o wniesienie do Sądu Najwyższego, przez podmioty wymienione w art. 57 ust. 2 ustawy o NSA, rewizji nadzwyczajnej od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z akt sprawy [...] wynika przy tym, iż skarżący występowali do Rzecznika Praw Obywatelskich (jednego z podmiotów uprawnionych do wnoszenia rewizji nadzwyczajnych) ze stosownym podaniem o wniesienie rewizji nadzwyczajnej. Dwuinstancyjny model postępowania sądowoadministracyjnego zaczął obowiązywać dopiero z dniem 1 stycznia 2004 r. w związku z założoną w Konstytucji RP reformą sądowej kontroli administracji w Polsce. Wyprowadzenie wniosku o pozbawieniu możności działania w formie nieprzewidzianej procedurą obowiązującą w dacie poprzedniego wyrokowania, jest oczywiście błędne. Zarzut uczestniczenia w składzie orzekającym w sprawie [...] sędziego podlegającego wyłączeniu też jest nieuzasadniony. Prawdą jest, że sędzia sprawozdawca S.P. zajmował w przeszłości stanowisko Wojewody B., ale miało to miejsce w latach 1990 – 1994 a zatem kilka lat przed datą wydania decyzji kwestionowanych w skardze zarejestrowanej pod sygn. [...] (decyzja pierwszoinstancyjna pochodzi z daty [...] czerwca 1998 a drugoinstancyjna z daty [...] lipca 1998 r.). Taki stan w ogóle nie uzasadniał ustawowego wyłączenia sędziego w oparciu o odpowiednio stosowane w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym z mocy art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przepisy kodeksu postępowania cywilnego (vide: art. 48 § 1 kpc), ani też nie odpowiada obecnie obowiązującym podstawom ustawowego wyłączenia sędziego przewidującym dla sędziów w przeszłości zatrudnionych w organach administracji publicznej konieczność brania udziału w rozstrzyganiu danej sprawy (vide: art. 18 § 1 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skoro wskazane przez skarżących podstawy wznowienia postępowania okazały się bezzasadne skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu (art. 282 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270).