II SA/Bk 63/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji elektrycznej i wodociągowej oraz nakazanie dokonania rozbiórki instalacji kanalizacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz siedmiorgiem uczących się i studiujących dzieci. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego rodzina posiada zadłużenie w banku na 300.000 zł i jest w trakcie budowy pensjonatu, z którego będzie miał dochód na utrzymanie rodziny. Pensjonat skarżący zamierza wykończyć w ciągu trzech lat po uzyskaniu kolejnych kredytów na kwotę około 2.000.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni 200 m2, nieruchomości rolne o powierzchni 20 ha zabudowane nieruchomościami a także samochód osobowy i ciężarowy. Rodzina skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego w kwocie 810,33 zł, dochodu z działalności gospodarczo – turystycznej 45.037 zł, natomiast opłaty alimentacyjne wynoszą miesięcznie 15.500 zł, co po rozliczeniu daje dochód miesięczny w kwocie 29.537,33 zł. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem referendarza sytuacja materialna wnioskodawcy uzasadnia tezę, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe (500 zł) oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przemawia za tym fakt posiadania stałych źródeł dochodu w kwocie ponad 40.000 zł. Zdaniem referendarza, przy wydatkach rzędu 15.500 zł w połączeniu z posiadanym majątkiem - domem oraz nieruchomością rolną o powierzchni 20 ha, wnioskodawca jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wywiódł sprzeciw i podniósł, że jest ono krzywdzące. Podał, że owszem ma dochody które zainwestował w pensjonat i obecnie mu brakuje na zapłacenie podatku dochodowego oraz na ogrzanie budynków. Jest w trakcie załatwiania kredytu na 2 min. W ocenie wnioskodawcy, dochód jaki miał z działalności który został zainwestowany w budowę nie ma nic wspólnego z rzeczywistą sytuacją w której się znalazł. Wskazując na powyższe wniósł o przychylne rozpatrzenie sprawy i przynajmniej zwolnienie z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł). Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. We wniesionym sprzeciwie nie wskazał żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej. Z treści złożonego oświadczenia wynika natomiast, że posiada stałe źródła dochodu w kwocie ponad 40.000 zł, majątek w postaci domu i nieruchomości rolnej o powierzchni 20 ha, wydatki zaś wynoszą 15.500 zł. Wnioskodawca buduje pensjonat i ubiega się o kredyt na kwotę 2.000.000 zł. Osiąganie stałego dochodu oraz posiadanie nieruchomości w zasadzie wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy. Posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne korzyści, np. jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. W sprawie niniejszej płynność finansową wnioskodawcy potwierdza fakt ubiegania się przez niego o kredyt w wysokości 2.000.000 zł. W ocenie Sądu pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis sądowy 500 zł) nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jego rodziny, przeciwnie mieści się w jego możliwościach płatniczych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.