II SA/Bk 631/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. D. na niewykonanie przez Starostę M. wyroku tutejszego Sądu w sprawie II SAB/Bk 1/07 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi R. S. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 631/08 UZASADNIENIE Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 1/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zobowiązał Starostę M. aby ten zobligował, w terminie 30 dni od daty doręczenia akt administracyjnych, Zarząd Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. do rozpoznania pism skarżącego S. D. w kwestii zróżnicowania składki płaconej na rzecz w/w Spółki. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący posiada 2,70 ha zmeliorowanych i zagospodarowanych łąk w obrębie wsi C. (działki nr [...] i [...]). Zwracał się on wielokrotnie, poczynając od roku 2003, do Gminnej Spółki Wodnej "J." o zróżnicowanie jego składki członkowskiej proporcjonalnie do korzyści uzyskiwanych z melioracji gruntów. Z uwagi na brak konkretnych działań ze strony Zarządu Spółki - prośby o zobowiązanie tego podmiotu do podjęcia czynności w żądanym zakresie skarżący kierował również do Starosty M. m.in. pismami z dnia: 22 grudnia 2003 r., 09 marca 2004 r., 06 lipca 2004 r., 12 października 2004 r., 18 października 2005 r. i 04 listopada 2005r. Jak wskazał sąd, Starosta przekazywał pisma Zarządowi Spółki Wodnej zgodnie z właściwością lub udzielał odpowiedzi we własnym zakresie. Tak też postąpił z kolejnym pismem S. D., które postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. przekazano Zarządowi Spółki wskazując, że Starosta nie dysponuje kompetencjami do podejmowania decyzji co do wysokości składki należnej od skarżącego, gdyż zasady ich ustalania należą do właściwości Spółki Wodnej. S. D. uznał w związku z powyższym, że Starosta M. dopuścił się bezczynności i złożył w tym przedmiocie skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że w sprawie miała miejsce bezczynność Starosty M. polegająca na braku realizacji przez ten organ jego uprawnień nadzorczych nad Gminną Spółką Wodną "J.". Skład orzekający wskazał, że z art. 178 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) wynika obowiązek sprawowania przez starostę nadzoru i kontroli nad działalnością spółek wodnych, która nie może się ograniczać do badania zgodności z prawem podjętych przez zarząd spółki uchwał, ale powinna polegać na bieżącej kontroli działalności tej spółki pod względem zgodności z przepisami prawa, mając na uwadze, że działalność tę reglamentuje ustawa Prawo wodne oraz statut spółki. Nadzór nie może jednak wkraczać w sferę indywidualnych praw członków spółki, zatem Starosta nie mógł podjąć indywidualnej decyzji w przedmiocie obniżenia składek zgodnie z życzeniem skarżącego, natomiast był uprawniony do zdyscyplinowania organów spółki do podjęcia jakiejkolwiek czynności stanowiącej załatwienie jego wniosków. Niepodjęcie działania w tym kierunku stanowiło, w ocenie sądu, o pozostawaniu przez Starostę M. w bezczynności. Skład orzekający wskazał również, iż z faktu, że ustawa Prawo wodne przyznaje organowi nadzoru prawo nawet do rozwiązania zarządu spółki wodnej w sytuacji uporczywego naruszania przepisów, tym bardziej wynika obowiązek starosty podejmowania wobec organów spółki działań dyscyplinujących. Jeśli zatem, jak podniósł sąd, w przedmiotowej sprawie Starosta M. ograniczył się tylko i wyłącznie do przekazywania skarg i wniosków S. D. do Zarządu Spółki Wodnej bez działań sprawdzających w jaki sposób zostały one załatwione, zaniechał sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością Spółki, do czego był zobowiązany w myśl art. 178 ustawy Prawo wodne. Odpis powyższego wyroku Starosta M. otrzymał w dniu 14 marca 2008r., zaś orzeczenie z uwagi na niewniesienie przez żadną ze stron skargi kasacyjnej uprawomocniło się w dniu 25 kwietnia 2008 r. Po doręczeniu wyroku pismem z dnia 20 maja 2008 r. Starosta M. przekazał akta Przewodniczącemu Zarządu Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. prosząc o informację o stanie załatwienia pism S. D. domagającego się zróżnicowania składek członkowskich. Gminna Spółka pismem z dnia 23 maja 2008 r. (k. 45 akt adm.) poinformowała petenta oraz Starostę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku S. D. przez Zarząd podając powody swego stanowiska. W odpowiedzi na powyższą informację skarżący zażądał "ingerencji władczej Starosty w trybie nadzoru celem zweryfikowania zgodności z prawem rozstrzygnięcia Zgromadzenia Spółki". Uzyskał odpowiedź pisemną dnia 25 sierpnia 2008 r., a następnie w dacie 12 września 2008 r. wywiódł do sądu administracyjnego skargę na niewykonanie wyroku w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 1/07. W jej uzasadnieniu podniósł, że Starosta M. udzielił mu odpowiedzi w dniach 02 lipca i 25 sierpnia 2008 r., jednak ich treścią nie jest usatysfakcjonowany. Wskazał, że jako członek z mocy prawa Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. i właściciel gruntów pozostających w zarządzie tej Spółki zwraca uwagę, iż na gruntach tych nie występuje żadna instalacja świadcząca o ich zmeliorowaniu. Podniósł, iż Starosta, pomimo niekorzystnego dla tego organu wyroku WSA w Białymstoku, nie wydał żadnej decyzji, w związku z czym skarżący będzie przymuszony przez komornika do opłacenia nienależnych składek członkowskich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej wskazując, że wykonując zobowiązanie zawarte w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2008 r. zobligowano Zarząd Spółki Wodnej "J." w K. do rozpoznania pism S. D. dotyczących zróżnicowania składki członkowskiej proporcjonalnie do odnoszonych korzyści uzyskiwanych ze zmeliorowanych gruntów: pisma z dnia 31 marca 2008 r. i z dnia 20 maja 2008 r. oraz poinformowano o konsekwencjach wynikających z art. 180 ustawy Prawo wodne w przypadku dalszego naruszania przepisów przez organy Spółki. Z odpowiedzi udzielonej przez Zarząd wynika, że Spółka podjęła decyzję o nieróżnicowaniu składki członkowskiej skarżącego z uwagi na jednakowe korzyści odnoszone przez w/w oraz pozostałych jej członków. Wskazano ponadto, że w latach 1964 - 1968 dokonano zmelioralizowania użytków zielonych wraz z zagospodarowaniem gruntów na terenach obejmujących działki skarżącego, a wykonane wówczas instalacje i urządzenia są w dobrym stanie technicznym oraz do chwili obecnej spełniają swoje zadanie. Poza S. D. nikt nie wnosi uwag do wielkości pobieranych składek oraz wykonywanych prac konserwacyjnych. Organ wskazał, iż od kilku lat wpływy ze składki pokrywają jedynie minimalne koszty wykonywanych zadań, w tym 50 % wydatków spółki. Pozostałe środki pozyskiwane są z innych źródeł. W tej sytuacji, jak wskazał organ, Zarząd GSW "J." nie widzi możliwości zmniejszenia składki i stanowisko to Starosta podziela, o czym skarżący został poinformowany pismami Spółki z dnia 23 czerwca 2008 r. i organu z dnia 02 lipca 2008 r. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącego rozszerzył wnioski skargi o żądanie ukarania organu grzywną, zaś pełnomocnik organu podniósł brak kompetencji Starosty do ustalania wysokości składek członkowskich w spółkach wodnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Jej podstawę prawną stanowi przepis art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., który stanowi: "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego". Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2015/00, nie publ.). Z "niewykonaniem" przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uwzględniającym na podstawie art. 149 p.p.s.a. skargę na bezczynność organu administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a (art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a., zobowiązującym go do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisów prawa, nie wywiązał się z tego obowiązku (vide T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2008, s. 557, teza 11). Warunkiem dopuszczalności takiej skargi jest uprzednie wezwanie organu do wykonania wyroku, który to obowiązek w sprawie niniejszej został spełniony pismem z dnia 25 lipca 2008 r. Jednakże merytorycznie skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Wyrokiem w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 1/07, jak wyżej wskazano, Starosta M. został zobowiązany do zobligowania i doprowadzenia w trybie czynności nadzoru do rozpoznania przez Zarząd Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. wniosków skarżącego o obniżenie składek członkowskich. Nie oznacza to obowiązku doprowadzenia do obniżenia składki, jak błędnie uważa skarżący, a jedynie do rozpoznania jego pism z tym przedmiocie. Wynika to wprost z uzasadnienia powyższego wyroku ze skargi na bezczynność, w szczególności z jego następujących fragmentów: "Należy się zgodzić ze stanowiskiem Starosty, że nie jest on władny podejmować decyzji w kwestii indywidualnej, tj. obniżenia składek Skarżącego zgodnie z jego życzeniem, lecz jest uprawniony do zdyscyplinowania organów Spółki, aby one podjęły w tej kwestii jakąkolwiek decyzję, która stanowiłaby załatwienie wniosku Skarżącego (...) Dlatego też Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność Starosty M., na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał tenże organ, by w ramach sprawowanego nadzoru nad Gminną Spółką Wodną "J." w K. wyegzekwował od organów Spółki sam fakt rozpoznania wniosków Skarżącego, nie wnikając w rezultat załatwienia sprawy". Tak rozumiane obowiązki organ wykonał, o czym świadczą znajdujące się w aktach administracyjnych pisma Starosty M. z dnia 31 marca 2008 r. (k. 40 tych akt) oraz z dnia 20 maja 2008 r. (k. 42 akt adm.). Dlatego skarga na niewykonanie wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność (art. 154 § 1 i § 2 p.p.s.a.) jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu za zasadach prawa pomocy wynagrodzenia za zastępstwo prawne orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).