II SA/Bk 64/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego - oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Burmistrz Miasta G. powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu skarżącej B.G. z miejsca pobytu stałego w lokalu na Osiedlu B. [...] w G. Z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej wystąpił jej były mąż S.G. twierdząc, że skarżąca opuściła kilka lat temu miejsce pobytu stałego, wyjechała za granicę, a po rozwodzie przeprowadzonym w 2001 r. zawarła nowy związek małżeński. W postępowaniu administracyjnym skarżącą reprezentował kurator w osobie matki J.M. Organ orzekając o wymeldowaniu przytoczył aktualne brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mówiącego, iż przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu i stwierdził, iż z przedstawionych dowodów wynika, że skarżąca w lokalu przy ul. B. [...] w G. nie mieszka od lata 2000 r., a lokal ten opuściła dobrowolnie. Organ podkreślił fakt wystąpienia przez skarżącą w 2000 r. z pozwem o rozwód, zawarcie w 2001 r. kolejnego związku małżeńskiego, niemożność ustalenia obecnego miejsca pobytu skarżącej, informację miejscowej komendy policji o nieodnotowaniu interwencji w miejscu pobytu stałego w związku z uniemożliwianiem skarżącej wejścia do mieszkania, brak formalnego zgłoszenia przez skarżącą wyjazdu za granicę oraz okoliczność nadal trwającego zameldowania w spornym lokalu wspólnych dzieci skarżącej i S.G., o których wymeldowanie tenże nie występował. Organ stwierdził, że kwestie związane z prawem do lokalu może rozpatrzyć sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego, natomiast dla sprawy o wymeldowanie nie mają one prawnego znaczenia. W odwołaniu od tej decyzji kurator skarżącej podniósł zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącą, a także błąd co do ustaleń w zakresie własności lokalu. Zdaniem kuratora nie jest prawdą, że lokal przy ul. B. [...] w G. został przydzielony wyłącznie S.G., albowiem został on kupiony w trakcie małżeństwa przez oboje małżonków. Kurator podtrzymała twierdzenia, że córka została zmuszona do opuszczenia lokalu przez swojego męża i nie ma teraz wstępu do lokalu mimo, iż ma tam swoje rzeczy. Wstępu do lokalu nie ma także syn skarżącej. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania dowodowego. W oparciu o brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że do wydania decyzji o wymeldowaniu niezbędne jest ustalenie przesłanki opuszczenia lokalu, które - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych – powinno być trwałe i dobrowolne. Zdaniem organu II instancji fakt nie zamieszkiwania przez skarżącą w spornym lokalu od około 6-7 lat jest faktem nie budzącym wątpliwości, bo wynikającym i z twierdzeń byłego męża i matki skarżącej. Okoliczność powtórnego zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącą dowodzi skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym miejscu niż dotychczas. Organ odwoławczy również podkreślił, że skarżąca nie zgłaszała organom policji tego, że były mąż uniemożliwia jej zamieszkanie w lokalu w G. Wojewoda podtrzymał ustalenia organu I instancji co do tego, że nowy lokal przydzielony został S.G. z ujęciem w decyzji o przydziale skarżącej i wspólnych dzieci i podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącej prawa współwłasności lokalu. Skargę do sądu na tę decyzję wywiodła w imieniu B.G. – kurator M. podtrzymując w całości zarzuty odwołania i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Organy administracji obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły bowiem przepisów prawa orzekając o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego pod adresem ul. B. [...] w G. W świetle obowiązującego w dacie orzekania przez organy brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 r. z późn. zm.) przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest ustalenie faktu opuszczenia przez nią miejsca zameldowania. Linia orzecznictwa wypracowana przy stosowaniu powyższego przepisu wskazuje, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno mieć charakter trwały i dobrowolny (vide: między innymi wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3169/00, wyrok NSA z 21 marca 2001 r. sygn. V SA 2950/00, wyrok NSA z 3 kwietnia 2000 r. sygn. V SA 1784/99, wyrok NSA z 23 września 1999 r. sygn. V SA 252/99). W sytuacji zmuszenia strony do opuszczenia miejsca pobytu stałego, co według twierdzeń kuratora skarżącej miało miejsce w sprawie niniejszej, traktuje się je jako dobrowolne, jeżeli strona nie podjęła w stosownym czasie przewidzianych prawem środków w celu odzyskania utraconego posiadania (patrz: stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 22 sierpnia 2000 r. sygn. V SA 108/00, wyroku NSA z 12 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3078/00 czy wyroku NSA z 18 kwietnia 2000 r. sygn. V SA 1424/99). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości ustalenie organu, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu świadczy przyznawanie powyższej okoliczności przez kuratora skarżącej – matkę J.M. (kurator podważa jedynie przyczynę opuszczenia lokalu przez córkę, a nie fakt opuszczenia) oraz ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy w G., który ustanawiał kuratora do reprezentowania praw skarżącej w sprawie o wymeldowanie. W uzasadnieniu postanowienia o ustanowieniu kuratora stwierdzono, powołując się na uzyskane informacje, iż uczestniczka postępowania (skarżąca) od 6 lat nie przebywa w miejscu swego zameldowania. Bezspornym jest też, że skarżąca w 2000 r. wystąpiła z pozwem o rozwód i wyrokiem z dnia [...] czerwca 2001 r. (wydanym przez Sąd Okręgowy w Ł. pod sygnaturą [...]) zostało orzeczone rozwiązanie jej małżeństwa ze S.G. (wnioskującym o wymeldowanie). Nadto jest poza sporem, że skarżąca zawarła drugi związek małżeński. Okoliczność niemożności ustalenia obecnego miejsca pobytu skarżącej (matka skarżącej twierdzi, że adresu córki nie zna) w powiązaniu z zawarciem przez nią drugiego małżeństwa dowodzi, że skarżąca swoje centrum życiowe przeniosła z dotychczasowego miejsca zameldowania. Brak zaś podejmowania przez skarżącą jakichkolwiek kroków prawnych zmierzających do zachowania posiadania lokalu w G. przy ul. B. [...], dowodzi pogodzenia się z utratą jego współposiadania. Kurator skarżącej przyznała, iż córka nie występowała do sądu przeciwko byłemu mężowi z pozwem o ochronę naruszonego posiadania lokalu, a miejscowa policja poinformowała organ orzekający o wymeldowaniu, iż na przestrzeni lat 2001 – 2004 nie odnotowała zgłoszenia skargi B.G. na uniemożliwienie jej przez byłego męża wejścia do lokalu przy ul. B. [...]w G. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie jest równoznaczne z utratą praw do lokalu. Skarżąca w postępowaniu o podział majątku dorobkowego może domagać się rozliczenia finansowego z byłym mężem i dochodzić przyznania jej prawa do lokalu w naturze bądź odpowiedniej spłaty uwzględniającej wszystkie nakłady poczynione na majątek wspólny. Wymeldowanie wbrew temu co sądzi kurator skarżącej, odzwierciedla bowiem jedynie fakt niezamieszkiwania pod wskazanym adresem osoby, która miejsce pobytu stałego opuściła nie dopełniając obowiązku wymeldowania, nie jest natomiast dowodem utraty czy rezygnacji z praw majątkowych do opuszczonego lokalu. Przyczyny, dla których dana osoba miejsce pobytu stałego opuściła, w sytuacji braku podjęcia prawnych kroków zmierzających do odzyskania posiadania lokalu, stają się obojętne przy ustalaniu zaistnienia przesłanki do wymeldowania. Stąd nie było w postępowaniu administracyjnym potrzeby przesłuchiwania świadków na okoliczność pożycia małżeńskiego skarżącej z wnioskodawcą i wzajemnych między nimi stosunków już po orzeczeniu rozwodu. Sąd administracyjny w ogóle nie przeprowadza zaś w swoim postępowaniu dowodów z zeznań świadków (przepis art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala jedynie na przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniających dowodów z dokumentów) i dlatego nie wzywano na rozprawę zawnioskowanego w skardze świadka. Pozostawienie przez skarżącą w miejscu dotychczasowego zameldowania rzeczy osobistych nie dowodzi, iż do opuszczenia lokalu nie doszło. Istotne dla wymeldowania jest bowiem skoncentrowanie swoich spraw życiowych poza miejscem stałego pobytu i brak wyrażonych na zewnątrz przejawów dążenia do odzyskania posiadania opuszczonego miejsca zameldowania. Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił ocenę prawną sprawy dokonaną przez organ, a skargą jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).