II SA/Bk 640/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych. Wyrokiem z dnia [...] maja 2010 r. sygn. akt. [...] Sąd Rejonowy w B. zasądził od M. L. T. na rzecz małoletniej córki A. T. kwotę 600 zł tytułem alimentów. W dniu 24 lutego 2009 r. A. T. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w B. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do wniosku dołączono między innymi zaświadczenie z dnia 27 stycznia 2009 r. z którego wynika, że wnioskodawczyni jest słuchaczką II semestru III Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w B. przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w B. Semestr trwa od lutego 2009 r. do czerwca 2009 r. Zaświadczenie jest ważne do końca semestru. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. przyznano A. T. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2009 r. do 30 września 2009 r. W dniu 31 sierpnia 2009 r. A. T. złożyła do organu kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dołączając zaświadczenie z dnia 28 sierpnia 2009 r. o kontynuowaniu nauki na III semestrze, który trwa od 1 września 2009 r. do stycznia 2010 r. W związku z powyższym dwiema decyzjami z dnia [...] września 2009 r. organ przyznał wnioskowane świadczenie na okres od 1 października 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. nr [...] i odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2010 r. do 30 września 2010 r. nr [...] z tą argumentacją, że zaświadczenie wystawione przez szkołę jest ważne do końca semestru, czyli do dnia 31 stycznia 2010 r. Jednocześnie pouczono wnioskodawczynię, że jeżeli w miesiącu lutym 2010 r. wystąpi ponownie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2010 r. do 30 września 2010 r. zobowiązana jest dołączyć do wniosku aktualne zaświadczenie ze szkoły, potwierdzające kontynuację nauki w/w okresie. W dniu 19 kwietnia 2010 r. wpłynęło do organu podanie A. T. w którym wniosła o ponowne przyznanie alimentów, wypłacanie których zostało wstrzymane od dnia 1 lutego 2010 r. Do podania zostało dołączone zaświadczenie ze szkoły z dnia 25 lutego 2010 r. z którego wynika, że wnioskodawczyni nie zdała egzaminu poprawkowego z matematyki i w związku z tym w dniu wystawienia zaświadczenia odebrała dokumenty rezygnując tym samym z dalszej nauki. Jednocześnie A. T. przedłożyła zaświadczenie potwierdzające uczęszczanie na kurs dokształcający w Cechu Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorczości w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2010 r. W odpowiedzi na to podanie, pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r., organ poinformował, że nie skutkuje ono przyznaniem wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że w sprawie powinien być złożony prawidłowo wypełniony wniosek wraz z niezbędną dokumentacją. Od tego pisma A. T. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., które uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (decyzja z dnia [...] maja 2010 r.). W uzasadnieniu podano, że kwestionowane pismo pomimo tego, że nie posiada formy przewidzianej w art. 107 § 3 kpa to jest decyzją, albowiem zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji. W zaleceniach co do dalszego postępowania wskazano, że wnioskodawczyni powinna być wezwana do usunięcia braków wniosku. Po uzupełnieniu wniosku, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 104 kpa i art. 1a, art. 2 pkt 13, art. 9, art. 10 ust.2, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1, 2, 7, art. 18, art. 20 ust. 1 i 2, art. 25, art. 44 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 1, poz. 7 ze zm.), odmówił A. T. świadczenia w formie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 30 września 2010 r. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, albowiem Cech Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorczości nie jest szkołą w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się A. T. i wniosła odwołanie. Podała, że nie zgadza się, iż nauka zawodu nie jest szkołą. Wniosła o przywrócenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia wstrzymania, tj. od miesiąca lutego 2010 r. do czasu ukończenia szkoły, tj. do dnia 30 września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 9 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu podano, że odbywanie kursu w pozaszkolnych formach kształcenia, który umożliwia uzyskiwanie i uzupełnienie przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych nie jest objęty systemem oświaty – art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Takie kursy nie są szkołami, dlatego też wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego. A. T. od powyższej decyzji wywiodła skargę do sądu administracyjnego i wniosła o przywrócenie i wyrównanie alimentów od dnia 1 lutego 2010 r. do czasu ukończenia szkoły, tj. do dnia 30 września 2010 r. W uzasadnieniu skargi podała, że powinna otrzymać alimenty za miesiąc luty, gdyż jedyną przyczyną nieprzyznania świadczenia za ten miesiąc był fakt przedłożenia zaświadczenia ze szkoły dopiero w dniu 2 marca 2010 r. Skarżąca podała, że nie mogła wcześniej dostarczyć zaświadczenia z powodu egzaminu poprawkowego, który odbył się w lutym. Kontynuując naukę zawodu, nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. Pomimo tego organy uważają ją za pracownika a nie ucznia i przyjmują, że jest w stanie się utrzymać się przez okres miesiąca z wynagrodzenia w wysokości 150-160 zł. Skarżąca podniosła, że nie rozumie "jak wyjaśnić decyzję SKO dotyczącą uchylenia pisma z dnia 23 kwietnia 2010 z decyzją SKO zaskarżoną w sprawie niniejszej". Końcowo skarżąca podała, że w dalszym ciągu uważa, iż nauka zawodu "jest tak samo szkołą jak każda inna". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zarzuty i argumenty w niej wskazane nie podważają legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję I –instancyjną wydaną w przedmiocie odmowy przyznania A. T. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 30 września 2010 r. Na wstępie należy odnieść się do zarzutu dotyczącego wzajemnej relacji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2010 r. uchylającej decyzję – pismo organu I instancji z dnia 23 kwietnia 2010 r. do decyzji kwestionowanej w niniejszym postępowaniu i sugestii skarżącej, że organ ten raz rozstrzygnął o przyznaniu świadczenia a następnie kolejną decyzją odmówił jego przyznania. Decyzja z dnia 31 maja 2010 r. nie dotyczyła merytorycznej oceny zasadności odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ uchylając decyzję – pismo z dnia 23 kwietnia 2010 r. uczynił to ze względów formalnych nakazując organowi I instancji wezwanie wnioskodawczyni do usunięcia braków wniosku. Organ w tym postępowaniu nie wypowiadał się w kwestii dotyczącej tego czy świadczenie powinno być przyznane, czy też nie. Uchylenie tego pisma – decyzji nie było zatem równoznaczne z przyznaniem świadczenia. Po uzupełnieniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia 2 lipca 2010 r. odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 sierpnia 2010 r. (kwestionowaną w sprawie niniejszej) utrzymało tę decyzję w mocy co oznacza, że podzieliło stanowisko organu I instancji, że brak jest w sprawie przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stwierdzić zatem należy, że stanowisko skarżącej dotyczące tego, że w sprawie wydano dwie sprzeczne decyzje jest bezpodstawne. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji wskazać należy, że pomoc Państwa osobom, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów reguluje ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 i 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1 ustawy). Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy). Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). Pod pojęciem okresu świadczeniowego należy rozumieć okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy). Postępowanie w sprawie niniejszej zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2010 r. do którego dołączono zaświadczenie ze szkoły z dnia 25 lutego 2010 r. (III Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w B. przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w B.) z którego wynika, że wnioskodawczyni nie zdała egzaminu poprawkowego z matematyki i w związku z tym w dniu wystawienia zaświadczenia odebrała dokumenty rezygnując tym samym z dalszej nauki oraz zaświadczenie potwierdzające uczęszczanie na kurs dokształcający w Cechu Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorczości w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2010 r. Kwestią sporną w sprawie jest interpretacja przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego zawartej w art. 9 ust. 1 ustawy a dotyczącej uczenia się w szkole lub w szkole wyższej. Zdaniem skarżącej nauka zawodu "jest tak samo szkołą jak każda inna", natomiast zdaniem organu nauka zawodu na kursach jest formą pozaszkolną. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 13 ustawy pod pojęciem szkoły należy rozumieć szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której jest realizowany obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Z definicji tej wynika, że pojęciem szkoły objęte są placówki realizujące obowiązek szkolny i obowiązek nauki. Jako, że uczęszczanie na zajęcia związane z nauką zawodu nie jest obowiązkiem szkolnym a jest dobrowolne stwierdzić należy, że stanowi pozaszkolną formę kształcenia. Oznacza to, że zasadnie w sprawie odmówiono wnioskodawczyni przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 30 września 2010 r. Na datę złożenia wniosku nie uczyła się ona w szkole. W dniu 25 lutego 2010 r. zrezygnowała z nauki w III Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych w B. przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w B. W okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2010 r. odbyła naukę rzemiosła – cukiernik w zakładzie Cukierniczym w B. Nauka rzemiosła, co wykazano powyżej, nie jest objęta definicją szkoły zawartą w art. 2 pkt 13 ustawy. Końcowo odnieść się należy do żądania skarżącej dotyczącego przywrócenie i wyrównanie alimentów od dnia 1 lutego 2010 r. do czasu ukończenia szkoły, tj. do dnia 30 września 2010 r. Zdaniem skarżącej powinna ona otrzymać alimenty za miesiąc luty 2010 r., gdyż jedyną przyczyną nieprzyznania świadczenia za ten miesiąc był fakt przedłożenia zaświadczenia ze szkoły dopiero w dniu 2 marca 2010 r. W tym miejscu wskazać należy, że przy wniosku z dnia 31 sierpnia 2009 r. skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia 28 sierpnia 2009 r. z treści którego wynika, że kontynuuje ona naukę w szkole na III semestrze od 1 września 2009 r. do stycznia 2010 r. Mając na uwadze treść tego zaświadczenia organ rozpoznając wniosek z dnia 31 sierpnia 2009 r. przyznał świadczenie na okres od 1 października 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. (czyli na okres semestru w którym skarżąca kontynuowała naukę) i odmówił przyznania tego świadczenia na okres od 1 lutego 2010 r. do 30 września 2010 r. Jednocześnie pouczono wnioskodawczynię, że jeżeli w miesiącu lutym 2010 r. wystąpi ponownie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2010 r. do 30 września 2010 r. zobowiązana jest dołączyć do wniosku aktualne zaświadczenie ze szkoły, potwierdzające kontynuację nauki w/w okresie. Skarżąca złożyła kolejne zaświadczenie, które nie potwierdzało kontynuacji przez nią nauki w szkole a wręcz przeciwnie wynika z niego, że w dniu 25 lutego 2010 r. zrezygnowała ona ze szkoły. Tak więc przyczyną nieprzyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za miesiąc luty 2010 r., wbrew temu co twierdzi skarżąca, nie był fakt przedłożenia zaświadczenia ze szkoły dopiero w dniu 2 marca 2010 r. ale fakt zaprzestania przez nią od tego miesiąca nauki w szkole. Wobec niepotwierdzenia zarzutów skargi, Sąd ją oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).