II SA/Bk 640/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze sprzeciwu E. Sp. z o.o. w M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego E. Sp. z o.o. w M. zwrot kwoty 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].06.2021 r. Wójt Gminy Z. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa kompostowni odpadów innych niż niebezpieczne w miejscowości C.", zlokalizowanego na działce o nr [...] w obrębie C. gmina Z. Odwołanie od tej decyzji, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: SKO), złożył M. R. – sołtys C. Z treści odwołania wynika, że M. R. składa sprzeciw, co do lokalizacji inwestycji, w imieniu mieszkańców C. Odwołanie zostało napisane w liczbie mnogiej, jakby była to wypowiedź mieszkańców, którzy nie godzą się na negatywnie oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Odwołanie zostało opatrzone podpisem M. R. Decyzją z dnia [...].08.2021 SKO w Ł., wskutek odwołania M. R., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium merytorycznie rozpatrzyło sprawę dochodząc do wniosku, że organ I instancji nie dokonał weryfikacji raportu, nie ocenił całego materiału dowodowego, naruszył przepisy art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z zaleceniami SKO, powinien raz jeszcze rozpoznać sprawę. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył inwestor E. Sp. z o.o. w siedzibą w M., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., zamiast umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 03.10.2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021, poz. 247 ze zm.), zwana dalej: u.i.ś. Art. 74 ust. 3 "a" u.i.ś. stanowi, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania inwestycji w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Przez obszar oddziaływania rozumie się: 1) teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu, 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, zostały przekroczone standardy jakościowe środowiska, 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego odziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z aktualnym przeznaczeniem. Zdaniem skarżącej Spółki, odwołujący się M. R. – sołtys wsi C., nie jest podmiotem, któremu przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości i nie spełnia w/w przesłanek do bycia stroną postępowania. Nieruchomości wsi C. nie graniczą bezpośrednio z planowaną inwestycją, a najbliżej położone tereny mieszkalne znajdują się w odległości 860 m od granicy działki inwestycyjnej nr [...]. Odwołujący nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania i SKO powinno umorzyć postępowanie odwoławcze, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Na poparcie swego stanowiska, skarżąca powołała się na doktrynę i liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. W dalszej kolejności zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie udziału skarżącej w postępowaniu odwoławczym. Skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia [...].08.2021 i w tym samym dniu została wydana decyzja przez SKO z odwołania M. R., datowanego – [...].07.2021 r. Tak szybkie rozpoznanie odwołania przez SKO uniemożliwiło organowi zapoznanie się ze stanowiskiem skarżącej. W odpowiedzi na sprzeciw, SKO w Ł. wniosło o jego oddalenie Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Kolegium uznało, że są one bezzasadne. Kwestionując przymiot strony M. R., skarżąca ustaliła, że jego nieruchomość znajduje się w odległości ponad 100 m od granic działki inwestycyjnej, ale nie odniosła się do następnych samodzielnych przesłanek art. 74 ust. 3 "a" pkt 3 ustawy środowiskowej. Chodzi o znaczące oddziaływanie, które należy rozumieć szeroko a istotność tego oddziaływania zależy od uznania organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na początku należy przypomnieć, że w obowiązującym stanie prawnym decyzja kasacyjna podlega zaskarżeniu wyłącznie sprzeciwem a nie skargą, zaś zasady rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasacyjnych zostały uregulowane w rozdziale 3 "a" ustawy z dnia 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.). Jak stanowi zaś art. 64 "e" tej ustawy rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej, został określony w sposób zawężający, co oznacza, że rola sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem wskazać, jakie niewyjaśnione przez organ I instancji okoliczności, mają istotne znaczenie w sprawie i z jakich względów powinny one zostać wyjaśnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a także uzasadnić, dlaczego dostrzeżonych na tym etapie braków, niejasności lub wątpliwości dotyczących stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie tzw. uzupełniającego postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy lub przez ewentualnie zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji). Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, stosuje odpowiednio przepisy o skardze (art. 64 "b" § 1 p.p.s.a.). To oznacza, że sąd administracyjny stosuje też przepisy art. 134 § 1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Powyższa reguła znalazła zastosowanie w sprawie niniejszej. Zarzuty skargi, jako przedwczesne, nie zostały rozpoznane, ponieważ Sąd dostrzegł z urzędu inne, podstawowe uchybienia proceduralne, które eliminują zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Odwołanie przyjęte do rozpatrzenia przez SKO w Ł. z dnia [...].07.2021 nie spełnia wymogów formalnych. Z jego treści wynika, że zostało złożone przez M. R. – sołtysa wsi C. "w imieniu mieszkańców miejscowości C.". Zachodzi pytanie: jakich mieszkańców i kto udzielił pełnomocnictwa odwołującemu? Organ uznał, że jest to odwołanie M. R. wbrew treści odwołania. Nie wyjaśnił, jakie osoby składają odwołanie od decyzji środowiskowej Wójta Gminy Z. z dnia [...].06.2021 r. Organ nie wyjaśnił, kto jest stroną postępowania odwoławczego, co powinien uczynić w pierwszej kolejności oraz zażądać pełnomocnictwa na piśmie od osób, których miałby reprezentować M. R. Art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) stanowi, jakie wymogi ma spełniać dokument pełnomocnictwa udzielanego osobie fizycznej w postępowaniu administracyjnym. Kolegium naruszyło, w sposób istotny, przepis art. 33 i art. 127 § 1 k.p.a. Żaden przepis proceduralny nie nadaje sołtysowi wsi, z racji funkcji, legitymacji do reprezentacji społeczności wiejskiej w jakimkolwiek postępowaniu Jest to podstawowa przyczyna uchylenia zaskarżonej sprzeciwem decyzji na podstawie art. 151 "a" p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym, SKO zażąda od M. R. wyjaśniania, czy odwołanie z dnia [...].07.2021 r. złożył we własnym imieniu, czy jako pełnomocnik innych osób. Jeżeli reprezentuje inne osoby (jakie?) to powinien złożyć stosowne pełnomocnictwa. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy organu I instancji (str. 52) znajduje się pismo sołtysa wsi C. M. R., tzw. sprzeciw dla planowanej inwestycji z dołączoną listą wspólnoty mieszkaniowej C., gdzie również nie załączono pełnomocnictw do reprezentowania mieszkańców w postępowaniu administracyjnym przez M. R. Następne pismo z dnia [...].04.2021 r. (str. 75) nie wymienia stron ani ich pełnomocnictw. Co ciekawe, Wójt Gminy Z. pismem z dnia [...].05.2021 r. uznaje sołtysa wsi za stronę postępowania "reprezentującą społeczność lokalną". Sąd podnosi powyższe nieprawidłowości, aby zwrócić uwagę Kolegium, które po uzupełnieniu odwołania będzie procedowało ponownie nad prawidłowością decyzji środowiskowej Wójta Gminy Z. z dnia [...].06.2021 r. Organ odwoławczy, zanim rozpatrzy merytoryczną stronę decyzji, powinien rozważyć kwestie proceduralne a przede wszystkim ocenić, czy został ustalony prawidłowo krąg stron postępowania w tej sprawie. Jak słusznie zwraca uwagę skarżąca Spółka, w ustawie środowiskowej zostały zawarte przepisy szczególne, zawierające odmienne niż określone w art. 28 k.p.a., reguły ustalania kręgu stron postępowania. Dla Sądu orzekającego nie jest to jednak temat do rozstrzygnięcia na tym etapie sprawy ponieważ, jak wyżej wskazano, decyzja została uchylona z przyczyn proceduralnych, tj. braków formalnoprawnych odwołania. Termin wydania decyzji przez organ odwoławczy powinien też zapewniać możliwość zajęcia stanowiska przez strony w trybie art. 10 k.p.a. Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. W skład kwoty 597,00 zł wchodzi: wpis sądowy – 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnikowi – 480,00 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17,00 zł.