II SA/Bk 640/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2023 r. nr 2001-IOD.4802.20.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "Naczelnik", "organ I instancji"), decyzją z 7 kwietnia 2023 r. nr 318000-COC1.4802.42.2023.MRZ, nałożył na A.K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą U. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji wspólnotowej (Lp. 1.1a załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Nie zgadzając się z wymierzoną karą, skarżący złożył odwołanie żądając jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu wskazał, że co prawda Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję o cofnięciu licencji wspólnotowej, ale nie jest ona prawomocna, gdyż została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do chwili wniesienia odwołania NSA nie wyznaczył jednak terminu rozprawy. Do odwołania skarżący załączył: (niepodpisaną) skargę kasacyjną z 27 lutego 2023 r. od wyroku WSA w Warszawie z 29 listopada 2022 r., VI SA/Wa 1883/22; kserokopię zezwolenia na transport drogowy (RUS) z 24 maja 2022 r., kserokopię świadectwa białoruskiego kierowcy D. M. nr [...] z 19 maja 2022 r., kserokopię Wezwania do naprawienia szkody z 1 lutego 2023 r., skierowanego do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r., nr 2001-IOD.4802.20.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy wynika, w dniu 12 stycznia 2023 r. w Oddziale Celnym w Bobrownikach funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego rzeczy środkiem przewozowym o nr rej. [...] wraz z naczepą nr rej. [...]. Podmiotem wykonującym przewóz, a jednocześnie kierowcą zespołu pojazdów, był skarżący, właściciel firmy U. Na podstawie okazanego dokumentu CMR z 9 stycznia 2023 r., przedmiotowy przewóz wykonywany był na trasie Białystok - Mińsk (Białoruś). Sprawdzenie wykonującego przewóz drogowy w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego ujawniło, że wydana licencja wspólnotowa na przewóz rzeczy dla pojazdów o DMC powyżej 3,5 t. została cofnięta 25 kwietnia 2022 r. (k. 19 akt administracyjnych). Okoliczność tę potwierdził Główny Inspektorat Transportu Drogowego, w odpowiedzi z 13 grudnia 2022 r. nr BTM.WR.511.4540.2022.2070 (k. 16 akt administracyjnych) na pismo organu I instancji z 25 listopada 2022 r. nr 318000-COC1.033.91.2022.JP. Składając w dniu 13 stycznia 2023 r. wyjaśnienia do Protokołu przesłuchania kontrolowanego skarżący stwierdził m.in., że przewozi towar w postaci soków z Polski do Białorusi. Podczas odprawy na przejściu drogowym w Bobrownikach został poproszony o okazanie wypisu z licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przedstawił wypis oraz kopię licencji, a celnik powiedział, że licencja jest nieważna. W odpowiedzi strona przedstawiła zdjęcie sygnatury akt dotyczących skargi złożonej na decyzję GITD, informując, że decyzja i wyrok sądu są nieprawomocne. GITD regularnie wydawało stronie zezwolenia na wykonywanie transportu międzynarodowego na terenie Rosji, Kazachstanu, Mołdawii, Turcji i Białorusi. GITD w maju przyjęło wniosek strony o zmianie osoby zarządzającej/odpowiedzialnej, wraz z ważnym certyfikatem kompetencji zawodowej oraz wnioskiem o wydanie nowych wypisów z licencji. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 12 kwietnia 2022 r. nr BP.512.1.2022.1284.BTM.197186, z dniem 25 kwietnia 2022 r. cofnął skarżącemu licencję wspólnotową na przewóz rzeczy (DMC > 3,5 t). Decyzja GITD przybrała walor decyzji ostatecznej. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 29 listopada 2022 r., 1883/22, skargę oddalił; wyrok jest nieprawomocny, z uwagi na skargę kasacyjną (k. 44 akt administracyjnych). Powołując przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej: "u.t.d.") oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE. L 2009 Nr 300, str. 72, dalej: "Rozporządzenie") DIAS wyjaśnił, że międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącego z naruszeniem obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5a ust. 1 pkt 1 i art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., oraz postanowień Rozporządzenia, co stosownie do regulacji wynikającej z załącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 1.1a), zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł. Mając zatem pełną świadomość, że na dzień wykonywania przewozu międzynarodowego (12 stycznia 2023 r.) nie został zakończony spór sądowy ze skargi na ostateczną decyzję GITD cofającą licencję wspólnotową na przewóz rzeczy, skarżący wykonywał przewóz międzynarodowy, bez wymaganego ustawą o transporcie drogowym dokumentu. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z próbą nadania sobie uprawnień do łamania ustanowionej mocą u.t.d. normy prawnej (obowiązku posiadania aktualnej licencji wspólnotowej), w wyniku uznania, że zignorowanie rozstrzygnięcia organu publicznego nie nosi cech bezprawności. Usprawiedliwiając naruszenie prawa skarżący próbuje bowiem przenieść odpowiedzialność za swój czyn na GITD, który w jej ocenie decyzją z 12 kwietnia 2022 r. nr BP.512.1.2022.1284.BTM.197186, niesłusznie cofnął licencję. Zachowanie takie zdaniem DIAS nie zasługuje na akceptację w demokratycznym państwie prawnym. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do WSA w Białymstoku. Jako podstawę skargi wskazał nieprawomocność decyzji o cofnięciu licencji, jako że do chwili obecnej Naczelny Sąd Administracyjny nie wydał w przedmiotowej sprawie orzeczenia. Ponadto GITD nie odpowiada na wezwania do zapłaty za popełnione błędy proceduralne i prawne. Skarżący otrzymywał zezwolenia różnych państw, za pośrednictwem GITD na wykonywanie przewozów, jak również świadectwa kierowcy europejskiego. Do skargi załączono (niepotwierdzone za zgodność z oryginałem) kserokopie następujących dokumentów: (niepodpisanej) skargi kasacyjnej z 27 lutego 2023 r. od wyroku WSA w Warszawie z 29 listopada 2022 r., VI SA/Wa 1883/22; Wezwania do naprawienia szkody z 1 lutego 2023 r., skierowanego do Głównego Inspektora Transportu Drogowego; Zezwolenia na transport drogowy (RUS) z 24 maja 2022 r.; świadectwa kierowcy l. K. (ob. Białorusi), nr [...] z 9 marca 2023 r. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). W myśl postanowień art. 5a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 06.09.2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: u.t.d.), podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w Rozporządzeniu PEiR, której udziela się przedsiębiorcy, jeżeli posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Licencja wspólnotowa jest zezwoleniem w rozumieniu ustawy z 06.03.2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, ze zm.), a ponadto wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Podczas przeprowadzonej w dniu 12.01.2023 r. przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w Oddziale Celnym w Bobrownikach kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego rzeczy środkiem przewozowym o nr rej. [...] wraz z naczepą nr rej. [...] zostało ujawnione, iż Pan A. K., właściciel firmy U., wykonywał przewóz drogowy na trasie Białystok - Mińsk (Białoruś), bez wymaganej prawem licencji wspólnotowej na przewóz rzeczy. Wspomnieć należy, iż przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, zaś licencja - decyzja administracyjna wydana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniająca do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego (art. 4 pkt 15 u.t.d.). Poza sporem w sprawie pozostaje okoliczność, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 12.04.2022 r. nr BP.512.1.2022.1284.BTM.197186, z dniem 25.04.2022 r. cofnął Panu A. K. licencję wspólnotową na przewóz rzeczy. Decyzja GITD przybrała walor decyzji ostatecznej i została przez Stronę zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. WSA w Białymstoku wyrokiem z 29.11.2022 r. sygn. akt 1883/22, skargę oddalił, zaś na wyrok WSA Strona wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy zatem zauważyć, iż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 12.04.2022 r., cofająca Panu A. K.z dniem 25.04.2022 r. licencję wspólnotową na przewóz rzeczy jest decyzją ostateczną i obowiązuje do czasu jej prawomocnego uchylenia. Do tego czasu stan prawny wynikający z przedmiotowej decyzji jest obowiązujący i wywiera skutki prawne. Mając pełną świadomość, iż na dzień wykonywania przewozu międzynarodowego (12.01.2023 r.) nie został zakończony spór sądowy ze skargi Strony na ostateczną decyzję GITD cofającą licencję wspólnotową na przewóz rzeczy Pan A. K. wykonywał przewóz międzynarodowy, bez wymaganego ustawą o transporcie drogowym dokumentu, co zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł. Podkreślić należy, że na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji