II SA/Bk 641/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi G. Ch. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K. Z.-P. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2009 r. nr [...], w której odmówiono wymeldowania Pana J. K. z pobytu stałego w miejscowości Sz. [...] gm. B. Powyższe decyzje wydane zostały na skutek wniosku Pana G. Ch. (dalej również jako "Skarżący"), skierowanego do Wójta Gminy B., w którym strona żądała wymeldowania J. K. z pobytu stałego w miejscowości Sz. [...] gm. B.. Skarżący wniosek ten uzasadnił tym, iż na mocy aktu notarialnego Rep A Nr [...] z [...] kwietnia 2003 r., tylko on ma prawo dożywotniego zamieszkiwania w całym domu mieszkalnym, i w jego ocenie J. K. nie może być zameldowany na pobyt stały lub czasowy. Skarżący nie ma możliwości wejścia do lokalu, gdyż została wymieniona kłódka. Jesienią 2008 r. nie mógł wejść do swego domu, aby zabrać cieplejsze ubrania na zimę. Skarżący wskazał, że wraz z żoną darowali swoje mieszkanie w bloku w B. P. oraz gospodarstwo rolne położone we wsi Sz. gmina B. wraz z budynkami tylko A. S., w zamian za co mieli otrzymać opiekę i dożywocie. Ponadto podał, że J. K. jest nałogowym alkoholikiem urządza libację w domu, przychodzi pijany, a on jest starym schorowanym człowiekiem i chciałby w spokoju dożyć w swoim domu. Organy ustaliły, że aktem notarialnym Rep. A Nr [...] sporządzonym [...] kwietnia 2003 r. O. i G. Ch. sprzedali J. K. udział w 9/10 części zabudowanej nieruchomości rolnej w miejscowości Sz., a A. S. udział w 1/10 części tej nieruchomości. Stosownie do treści § 6 aktu notarialnego A. S. i J. K. ustanowili na rzecz G. i O. Ch. nieodpłatną dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie zamieszkiwania w całym domu mieszkalnym. Organ odwoławczy stwierdził, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, niezbędne jest zatem ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno być trwałe i dobrowolne. Wojewoda podniósł, że organy meldunkowe nie mogą rozpatrywać spraw dotyczących kwestii majątkowych, czy też korzystania z mieszkania, wydania kluczy do lokalu itp. - sprawy te należą bowiem do kompetencji sądów powszechnych. Organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek Skarżący twierdzi, że J. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, to przeczy temu pozostały materiał dowodowy. J. K. twierdził w toku prowadzonego postępowania, że nie opuścił lokalu, posiada w nim swoje rzeczy osobiste, klucze do lokalu i sprzęt gospodarstwa domowego. Ponadto jest widywany przez świadków zamieszkałych w tej samej miejscowości (zeznania M. Ch. i M. Sz.). Przeprowadzone oględziny lokalu wykazały, że znajdują się tam jego rzeczy osobiste, meble, a w lodówce znajdowały się produkty spożywcze. Ponadto stwierdzono, że trwał remont łazienki. Posesja zaś została ogrodzona płotem żelbetonowym wykonanym przez J. K. Wojewoda zauważył, że Skarżący, co wynika z wywiadów pielęgniarskich dołączonych do odwołania w sprawie o wymeldowanie A. S., jest 82 - letnią osobą schorowaną i niedołężną, która większość czasu spędza w łóżku, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga ciągłej opieki pielęgniarskiej, przebywający, jak sam podał do protokołu, od roku w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w B. P., nie może wiedzieć z własnych obserwacji, czy J. K. zamieszkuje w lokalu. W świetle powyższych faktów nie można w ocenie Wojewody przyjąć, że spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. W skardze złożonej do tut. Sądu pełnomocnik Skarżącego wniosła o uchylenie bądź zmianę decyzji obu organów instancji i wymeldowanie J. K. z pobytu stałego w spornym lokalu. Strona uznała, że ww. decyzje są niezgodne z prawem i ze stanem faktycznym sprawy. W skardze podniesiono, że z trzech wywiadów pielęgniarskich wynika, że tylko Skarżący zamieszkuje we wsi Sz. [...]. Dodano, że J. K. nie zamieszkiwał w lokalu ponad 3 miesiące przed złożeniem podania o jego wymeldowanie. Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności Wójt Gminy B. powinien był wydać decyzję o wymeldowaniu J. K., a nie o odmowie wymeldowania. Ponadto decyzja w II instancji została wydana przez P. Urząd Wojewódzki, a nie Wojewodę P. Strona stwierdziła też, że w sprawie nie powinien być brany pod uwagę dowód z oględzin przeprowadzonych [...] maja 2009 r. Oględzin nie dokonano bowiem w okresie trwającym ponad 3 miesiące przed złożeniem podania z [...] lutego 2009 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, Wojewoda P., wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował art. 138 § 1 ust. 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwanej dalej ustawą z 1974 r. o ewidencji ludności - osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Podkreślić trzeba w szczególności, iż do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Nadto, rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub też poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.12.2002 r. w sprawie sygn. akt V SA 935/02, LEX 14953, wyrok NSA w Warszawie z dnia 23.04.2001 r. w sprawie sygn. akt V SA 3169/00, LEX 50123, wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 13.02.2002 r. II SA/Wr 15/2000). W sprawie niniejszej jest niewątpliwy fakt, że J. K. jest od 2003 roku współwłaścicielem nieruchomości (i to z woli Skarżącego, który tę nieruchomość sprzedał na współwłasność J. K. i A. S.) oraz, że od tego czasu jest zameldowany w budynku mieszkalnym w miejscowości Sz. [...]. Okoliczności zamieszkiwania potwierdza materiał dowodowy, prawidłowo zebrany i oceniony przez organy administracji, które wydały zaskarżone decyzje. J. K. posiada rzeczy osobiste w spornym budynku, dokonał ogrodzenia posesji, wykonuje remont łazienki, jest widywany przez sąsiadów. Te okoliczności świadczą o tym, że nie opuścił miejsca pobytu stałego i nie ma takiego zamiaru. Jeśli nawet (jak twierdzi Skarżący) J. K. nie przebywa na co dzień w budynku mieszkalnym we wsi Sz., to nie jest to przesłanka, która skutkować by miała jego wymeldowaniem. Rezygnacja z zamieszkania nie polega na fizycznym i okresowym opuszczeniu miejsca pobytu, ale na trwałym i dobrowolnym zamiarze wyprowadzenia się z budynku na stałe, z jednoznacznym zerwaniem z nim wszelkich więzów. Tymczasem czynności wykonywane na nieruchomości przez J. K., nie świadczą w żaden sposób o tym, iż chciałby tę nieruchomość porzucić. Należy też pamiętać, że władanie nieruchomością wynika z prawa współwłasności J. K. Jak słusznie zauważyły organy, Skarżący nie jest w stanie – z własnej obserwacji – potwierdzić czasookresu pobytu J. K. w miejscu zameldowania, gdyż sam nie zamieszkuje we wsi Sz. od ponad roku, przebywając w zakładzie opiekuńczo – leczniczym. Odpowiadając na zarzuty skargi, Sąd zauważa, że Skarżący zdaje się nie rozróżniać kwestii zameldowania od faktycznego zamieszkiwania w danym miejscu. Skarżący nie zamieszkuje w Sz. od kilkunastu miesięcy, natomiast jest tam zameldowany i powoływanie się w skardze na wywiady pielęgniarskie tego faktu nie zmienia. Oględziny przeprowadzone w dniu [...]05.2009 r. są tylko jednym z dowodów w sprawie na okoliczność, że J. K. nie ma zamiaru w sposób trwały i dobrowolny opuścić miejsca zamieszkania, będąc właścicielem nieruchomości. W ocenie Sądu istotą całej sprawy jest konflikt rodzinny i chęć "odwrócenia" powziętych niegdyś decyzji Skarżącego o wyzbyciu się majątku na rzecz wnuczki A. S. i jej przyjaciela J. K.. Jednakże droga postępowania administracyjnego w kwestii wymeldowania współwłaścicieli nieruchomości z tejże nieruchomości nie jest droga właściwą. Służy temu postępowanie przed sądem cywilnym. Prawdą jest, że G. Ch. ma zagwarantowaną w umowie notarialnej, nieodpłatną dożywotnią służebność osobistą, polegająca na prawie zamieszkiwania w całym domu mieszkalnym. Nie oznacza to jednak, że nie może tam zamieszkiwać także współwłaściciel nieruchomości, który z drugiej strony ma obowiązek respektować zapis dokonany w akcie notarialnym. Jeżeli J. K. utrudnia Skarżącemu dostęp do mieszkania poprzez wymianę kłódki (jak twierdzi Skarżący), to winien on dochodzić swoich praw w odpowiednim postępowaniu cywilnym, a nie poprzez żądanie wymeldowania, gdyż takie postępowanie niczego nie zmieni w stosunkach majątkowych między stronami. Właściciel ma prawo rozporządzać swoją nieruchomością nawet wówczas, gdy nie jest na niej zameldowany. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu adwokatowi z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 200 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1248 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 złotych, powiększona o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52, 80 zł oraz kwotę 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.