II SA/Bk 643/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osób figurujących w książce meldunkowej oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżący K. K. podaniem z dnia [...] marca 2015r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. o udostępnienie mu potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii książki meldunkowej założonej w dniu [...] stycznia 1951r. dla nieruchomości przy ulicy [...] w B. (obecnie ulicy [...]). W dniu [...] maja 2015r. skarżący został zobowiązany do uzupełnienia w terminie dni 7 pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania – braków tego podania, poprzez wypełnienie formularza wniosku o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, dołączenie do wniosku dokumentów potwierdzających posiadanie interesu prawnego upoważniającego do otrzymania danych osobowych, wskazując w nawiasie na dokument w postaci wezwania sądu zobowiązującego skarżącego do ustalenia osób figurujących w książce meldunkowej oraz do uiszczenia opłaty w kwocie 930 złotych za udostępnienie danych osobowych 30 osób figurujących w książce meldunkowej, założonej [...] stycznia 1951r. dla nieruchomości przy ulicy [...]. Organ poinformował przy tym wnioskodawcę, że książki meldunkowe wchodzą w skład ewidencji ludności a udostępniając dane osobowe z rejestru mieszkańców należy stosować ustawę z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący wystosował do organu pismo, w którym stwierdził, że żądał kopii książki meldunkowej (kopii jej stron) a organ bezzasadnie zmienił to żądanie na żądanie udostępnienia danych osobowych. Za poświadczoną z oryginałem kopię książki meldunkowej winien uiścić opłatę odpowiednią do ilości stron książki i opłaty za jedną stronę. Dla wykazania interesu prawnego w żądaniu kopii książki meldunkowej wskazał na wynikający z wypisu z rejestru gruntów udział w prawie własności nieruchomości przy ulicy [...]. Reakcją organu na powyższe pismo skarżącego było kolejne wezwanie strony (pismem z dnia [...] maja 2015r.) do uzupełnienia braków podania w sposób określony jak we wcześniejszym wezwaniu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Jednocześnie z wezwaniem organ poinformował żądającego, że książki meldunkowe prowadzone w oparciu o wcześniejsze przepisy prawne z zakresu ewidencji ludności, wchodzą obecnie do rejestru mieszkańców a przy udostępnianiu danych osobowych z rejestru mieszkańców należy stosować obecnie obowiązującą ustawę z 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Organ nie ma obowiązku udostępniania danych z rejestru mieszkańców poprzez wydawanie kserokopii stron dawnych książek meldunkowych. Opisany wyżej sposób załatwienia żądania o udostępnienie kopii książki meldunkowej strona zakwestionowała w trybie skargowym. Prezydent Miasta B. nie znalazł podstaw do wytknięcia urzędnikom nieprawidłowości podjętych działań w celu załatwienia żądania i stwierdził, że podtrzymywanie wniosku o wydanie kserokopii stron książki meldunkowej skutkować winno koniecznością wydania decyzji w sprawie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Obsługi Mieszkańców, odmówiono skarżącemu udostępnienia danych 30 osób figurujących w książce meldunkowej ulicy [...] (obecnie [...]) w B., z powołaniem się w podstawie prawnej decyzji na przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na polskie uregulowania prawne prowadzenia ewidencji ludności na przestrzeni lat i stwierdził, że książki meldunkowe powstałe w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy wchodzą obecnie do ewidencji ludności – rejestru mieszańców. Dostęp zaś do danych z rejestru mieszkańców uregulowany jest obecnie w sposób precyzyjny w art. 46 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Możliwość udostępniania osobom trzecim, innymi niż podmioty wymienione w art. 46 ust. 1 ustawy, danych z rejestru mieszkańców, istnieje tylko wtedy, stosownie do art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, gdy wykażą one istnienie interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do tych danych lub wyłącznie interesu faktycznego ale wówczas pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. W ocenie organu skarżący K. K. nie wykazał interesu prawnego i interesu faktycznego upoważniającego do uzyskania danych osób figurujących w książce meldunkowej dla ulicy [...] założonej w dniu [...] stycznia 1951r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podtrzymał żądanie wydania mu kserokopii stron książki meldunkowej ulicy [...]. Wskazał, że książka meldunkowa jest potrzebna do zweryfikowania rzetelności informacji organu ewidencji ludności udzielonej na podstawie zapisów spornej książki meldunkowej Sądowi Rejonowemu w B. do sprawy o zasiedzenie sygn. [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że jakkolwiek na przestrzeni lat zmieniały się zasady wykonywania obowiązku meldunkowego oraz forma i tryb gromadzenia związanych z tym danych, to zawsze dane dotyczące zameldowania czy też wymeldowania osób rejestrowane były w ramach ewidencji ludności. W związku z powyższym najstarsze, posiadane przez organ ewidencji dokumenty związane z wykonywaniem obowiązku meldunkowego, w tym książki meldunkowe, wchodzą w skład ewidencji ludności. Organy administracji publicznej obowiązane są do orzekania na podstawie stanu prawnego istniejącego w okresie wydawania decyzji a zatem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Przepisy tej ustawy obligują do wydania zaświadczenia tylko w przypadku danych własnych osoby wnioskującej o ich udostepnienie. Natomiast w odniesieniu do pozyskania danych osób trzecich konieczne jest wykazanie interesu prawnego lub faktycznego, o ile na udostępnienie danych wyrażają zgodę osoby trzecie, Nadto udostępnienie danych następuje odpłatnie, co wynika z art. 53 pkt 2 ustawy oraz z par. 2 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 września 2011r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, rejestru zamieszkania cudzoziemców oraz rejestru PESEL. Skoro pozyskanie danych z dokumentu żądanego przez skarżącego mieści się kategorii pozyskiwania danych z ewidencji ludności prowadzonej przez gminy a skarżący żądając danych osób trzecich nie wykazał podstaw kreujących czy to interes prawny, czy interes faktyczny, należało odmówić udostępnienia żądanych danych. Organ II instancji stwierdził, że zawiśnięcie przed Sądem Najwyższym sprawy o zasiedzenie nieruchomości przy ulicy [...], nie stanowi o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego albowiem organ ewidencji gruntów na potrzeby powyższej sprawy cywilnej przekazał sądowi rejonowemu dane osobowo – meldunkowe osób zameldowanych pod ww. adresem od 1965r. do dnia udzielenia informacji. Informacja zawierała dane z książki meldunkowej ulicy [...], założonej [...] stycznia 1951r., jak i dane z innych dokumentów i rejestrów znajdujących się w posiadaniu organu ewidencji ludności. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego K. K. podtrzymał zarzut podjęcia rozstrzygnięcia w innym przedmiocie niż żądany przez stronę. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny nie dopatruje się bowiem naruszenia prawa decyzją odmawiającą udostępnienia skarżącemu danych z rejestru mieszkańców, ani poprzedzającym tę decyzję zakwalifikowaniem żądania skarżącego wydania mu kopii stron dawnej książki meldunkowej jako żądania udostępnienia danych z obecnie prowadzonej ewidencji ludności. Pozyskanie kopii żądanego przez stronę dokumentu mieści się bowiem w kategorii udostępnienia danych z rejestru mieszkańców, wchodzącego w skład ewidencji ludności, a kwestię udostępniania danych z ewidencji ludności reguluje prawidłowo zastosowany przez organy przepis art. 46 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010r. (Dz. U. z 2015r., poz. 388). Analiza historyczna przepisów w oparciu o które prowadzone były dawne księgi meldunkowe wskazuje, że już w okresie międzywojennym wchodziły one w skład rejestru mieszkańców. Stosownie do treści paragrafu 23 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934r. o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) ewidencja ludności prowadzona była przy pomocy rejestru mieszkańców i ksiąg pomocniczych. Rejestr mieszkańców mógł być prowadzony w formie księgi lub w postaci kartoteki z kart rodzinnych. W przypadku wyboru "systemu kartotek", organ ewidencji zobowiązany był dodatkowo do prowadzenia "rejestru domów". O obowiązku prowadzenia ksiąg meldunkowych stanowił art. 28 ust. 1 i art. 5 Rozporządzenia Prezydenta RP z 16 marca 1928r. o ewidencji i kontroli ruchu lądowego (Dz. U. Nr 32, poz. 309). W okresie powojennym prowadzenie ksiąg meldunkowych zostało zachowane w okresie obowiązywania ustawy z dnia 14 lipca 1961. o ewidencji ludności i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 164). Szczegółowe zasady prowadzenia tych ksiąg regulowało Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 listopada 1961r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego oraz prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. z 1961r. Nr 56, poz. 313). Kolejna ustawa, uchwalona dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993) przewidziała prowadzenie ewidencji ludności w formie rejestru stałych mieszkańców oraz odrębnej ewidencji osób zameldowanych na pobyt czasowy (vide: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności dawne księgi meldunkowe do zbiorów meldunkowych – Dz. U. z 1974r. Nr 33, poz. 196). Dane archiwalne, w tym zawarte w dawnych księgach meldunkowych, weszły w skład zbiorów meldunkowych, z których dane osobowe udostępniane były w oparciu o zasady ustawowe uregulowane w rozdziale 8 "b " dodanym do ustawy nowelizacją z dnia 11 kwietnia 2001r. Poza rozdziałem 8 "b" dodany został do ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (z mocą prawną od 27 maja 2001r.) również rozdział 8 "a" poświęcony prowadzeniu ewidencji ludności i ewidencji dowodów osobistych, określający, jakie zbiory organy ewidencji ludności prowadzą. Dawne księgi meldunkowe przestały być prowadzone a dane z nich wynikające zostały wprowadzone do prowadzonych w systemie informatycznym rejestrów meldunkowych. Nowelizacja zagwarantowała należytą ochronę danych osobowych zawartą w rejestrach prowadzonych przez organy ewidencji ludności poprzez ustawowe określenie zasad dostępu do tych danych. Nie ulega wątpliwości, że dawne księgi meldunkowe wchodzą obecnie w skład ewidencji ludności - rejestru mieszkańców. Obecnie obowiązująca ustawa o ewidencji ludności uchwalona dnia 24 września 2010r. (Dz. U. z 2015r., poz. 388) w zakresie dostępu do danych z ewidencji ludności zawiera rozwiązania będące kontynuacją reformy wprowadzającej informatyczny system prowadzenia ewidencji i ustawowo zagwarantowaną należytą ochronę danych zawartych w tych rejestrach poprzez szczegółowe określenie w ustawie zakresu i sposobu udostępniania danych ewidencyjnych. Wniosek skarżącego organ ewidencji ludności musiał przyporządkować obecnie obowiązującym zasadom udostępniania osobom trzecim danych z ewidencji ludności. Dawne księgi meldunkowe mają bowiem walor archiwalny a dostęp do nich osoba zainteresowana może uzyskać w archiwum państwowym. Z akt administracyjnych wynika zresztą, że skarżący uzyskał z Archiwum Państwowego w B. kopie interesujących go stron księgi meldunkowej prowadzonej dla nieruchomości przy ulicy [...] (k. 52 i 54 akt administracyjnych). W obecnie obowiązującym prawie pozyskanie danych z ewidencji ludności wyłącznie podlega reżimowi prawnemu art. 46 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010r. Zgodnie z tym przepisem uzyskanie danych z rejestru mieszkańców przez podmioty inne niż wymienione w ustępie 1 – szym może nastąpić tylko, gdy wykażą one interes prawny albo gdy wykażą interes faktyczny pod warunkiem jednak uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Sąd podziela ocenę organów obu instancji, że skarżący nie wykazał się w sprawie interesem prawnym upoważniającym do otrzymania danych osobowych osób zameldowanych na nieruchomości przy ulicy [...] (obecnie [...]) w B. a zrealizowanie dostępu w oparciu o interes faktyczny byłoby niemożliwe z racji niemożliwości uzyskania już zgody osób, których dane dotyczą. Dysponowanie udziałem w prawie własności nieruchomości nie upoważnia do uzyskiwania danych osobowych osób zameldowanych na tej nieruchomości. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich musi być powiązana z wykazaną obiektywnie i usprawiedliwioną przepisami prawa materialnego koniecznością dysponowania tymi danymi. W wezwaniu do usunięcia braków podania organ wskazał, że posiadanie interesu prawnego mógłby skarżący wykazać poprzez dołączenie do podania dokumentu wskazującego na nałożony przez sąd obowiązek przedstawienia mu takich danych. Takiego dokumentu skarżący nie przedstawił a z akt administracyjnych wynika nadto, że organ ewidencji dane osób zameldowanych na nieruchomości, również wynikające z zapisów dawnej księgi meldunkowej założonej dla nieruchomości przy ulicy [...] w B., przesłał sądowi cywilnemu prowadzącemu sprawę o zasiedzenie na żądanie tego sądu. Upatrywany przez siebie brak zgodności zaświadczenia organu ewidencji z zapisami w archiwalnej książce meldunkowej, skarżący winien był zgłaszać sądowi cywilnemu prowadzącemu sprawę o zasiedzenie w ramach odniesienia się przez uczestnika postępowania do materiału dowodowego sprawy o zasiedzenie. Sąd administracyjny kontrolując zgodność z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami prawa, odmowy udostępnienia skarżącemu danych osobowych osób trzecich figurujących w prowadzonej ewidencji ludności, nie ma uprawnień do merytorycznej oceny tych danych i weryfikacji prawidłowości zapisów danych, czy prawidłowości ich odczytu przez organ ewidencji udzielający sądowi informacji. Sugerowane na rozprawie przed sądem administracyjnym przez pełnomocnika skarżącego, poświadczenie przez organ nieprawdy (fałszerstwo) również nie podlega zgłoszeniu sądowi administracyjnemu, gdyż nie jest on organem ścigania. Mając na uwadze powyższe Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi)