II SA/Bk 65/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. i W. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy nakazania rozbiórki budynku p o s t a n a w i a - przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł (stu złotych), - w pozostałym zakresie odmówić przyznania J. W. prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 25). Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.910,12 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.478,48 zł oraz 1.431,64 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za [...] 2011 r. łącznie 2.923,87 zł w szczególności: czynsz – 423,86 zł; lekarstwa – 400,07 zł; znaczki i materiały biurowe – 90,75 zł; telefon – 144,87 zł; składki ubezpieczenia łącznie 268,97 zł; telewizja – 126 zł; spłata kredytu – 350 zł; energia elektryczna – 219,35 zł; wpis sądowy WSA Warszawa – 200 zł; żywność i środki czystości – 700 zł. Wnioskodawczyni dnia [...] lutego 2011 r. uiściła opłatę za ksero w wysokości 125,57 zł. J. W. jest zadłużona w banku na kwotę 1.627,99 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie i Białymstoku. W dniu [...] stycznia 2011 r. wnioskodawczyni wypłaciła z banku kwotę 2.500 zł celem pomocy córce w pokryciu kosztów utrzymania (opłacenie rachunków) w związku z niespodziewaną h. z. (k. 25 – 26 i k. 29). Do akt sprawy J. W. dołączyła: rachunki i faktury za: czynsz, energię elektryczną, telewizję, wodę, składki PZU, telefon, ksero, znaczki, materiały biurowe, lekarstwa, opłatę wpisu WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2475/10, ratę spłacanego kredytu (k. 30 – 46 i k. 47) oraz wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] stycznia 2011 r. (k. 45). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 500 zł – wpis od skargi (k. 2). Na dzień [...] marca 2011 r. w tut. Sądzie są zawisłe jeszcze dwie sprawy skarżącej sygn. akt II SA/Bk 66/11 i II SA/Bk 118/11, w których wymagane jest uiszczanie kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania wysokość tych kosztów w każdej ze spraw ogranicza się do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. We wszystkich wzmiankowanych ostatnio sprawach J. W. złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy (k. 49). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.910,12 zł. Wykazane wydatki za miesiąc [...] 2011 r. wynoszą 2.923,87 zł. Skarżąca ponosi również inne okazjonalne (nieprzewidziane) wydatki tj. w [...] br. udzieliła pomocy córce w wysokości 2.500 zł, dodatkowo w lutym br. uiściła opłatę za ksero w wysokości 125,57 zł. J. W. posiada zadłużenie w banku w kwocie 1.627,99 zł (stan na koniec [...] 2011 r. – k. 47). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Podkreślenia wymaga, iż w wyniku analizy dołączonych do akt sprawy rachunków ustalono, że już w [...] 2011 r. wnioskodawczyni opłaciła energię elektryczną za okres [...] – [...] 2011 r. (wykazane 219,35 zł – k. 31). Ponadto, w [...] br. wnioskodawczyni uiściła opłaty za ubezpieczenie w łącznej kwocie 268,97 zł, w tym: roczne opłaty za ubezpieczenie mieszkania (k. 32 – 33) i za ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (k. 34 – 36) w łącznej wysokości 155 zł oraz kwartalne składki ubezpieczeniowe - 113,97 zł (k. 37). Przeciętne wydatki miesięczne ponoszone przez skarżącą w pierwszym półroczu bieżącego roku będą, zatem niższe od wydatków za [...] br. (wyszczególnionych w złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy) o kwoty opłat uiszczonych z wyprzedzeniem i innych opłat jednorazowo poniesionych w tym miesiącu tj. co najmniej o kwotę 400 zł (uiszczone roczne opłaty za ubezpieczenie, opłacona energia elektryczna za okres sześciu miesięcy, opłacony wpis od skargi w sprawie WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2475/10 ). Kwota ta powinna być przeznaczona na pokrycie części kosztów sądowych (w wysokości 100 zł) w sprawie niniejszej. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych i okazjonalnych). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie, konieczność uiszczania kosztów w sprawie zawisłej w WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2475/10 oraz zmniejszone (w porównaniu ze [...] 2011 r.) wydatki miesięczne wnioskodawczyni w pierwszym półroczu bieżącego roku w zestawieniu z wysokością dochodu małż. W. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 100 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-