II SA/Bk 65/17

WyrokWSA w Białymstoku2017-03-09

Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego stanowi decyzję administracyjną podlegającą odwołaniu do organu wyższej instancji?
Ratio decidendi
Wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego jest decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie do organu II instancji. Brak wyraźnego zastrzeżenia formy decyzji administracyjnej w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wyklucza decyzyjnego charakteru tej czynności, gdyż o charakterze aktu decyduje jego treść, a nie nazwa. Zasada domniemania działania administracji w formie decyzji administracyjnej oraz wymogi konstytucyjne procesu administracyjnego przemawiają za takim stanowiskiem.
Stan faktyczny
Skarżąca D. T. otrzymała decyzję Burmistrza Miasta A. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę na okres od kwietnia 2016 do września 2017. Po zawarciu małżeństwa z R. W. w październiku 2016 r. organ zażądał informacji o dochodach małżonka, których skarżąca odmówiła dostarczyć. W konsekwencji organ wstrzymał wypłatę świadczenia wychowawczego. Skarżąca złożyła odwołanie, które SKO uznało za niedopuszczalne, traktując wstrzymanie wypłaty jako czynność materialno-techniczną, a nie decyzję administracyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania i nakazał organowi odwoławczemu rozpatrzenie sprawy zgodnie z przepisem art. 138 K.p.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżone postanowienie Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] maja 2016r. (znak [...]) skierowaną do skarżącej D. T., Burmistrz Miasta A. orzekł o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę A. T. urodzoną 19 marca 2002 r. w kwocie 500 złotych miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. W podstawie prawnej decyzji przywołane zostały przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016r., poz. 214). Dochodem rodziny stanowiącym podstawę do oceny spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (nieprzekroczenia normatywnego kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania takiego świadczenia) był dochód rodziny z 2014r. D. T. była osobą rozwiedzioną, samotnie wychowującą córkę, niepracującą i nie pobierającą zasiłku dla bezrobotnych a jedynym źródłem utrzymania rodziny były świadczenia alimentacyjne wypłacane przez fundusz oraz stypendium. W dniu 27 października 2016r. skarżąca D. T. poinformowała organ o zawarciu w dniu 21 października 2016r. związku małżeńskiego z R. W. i wniosła o ponowne przeliczenie dochodu jej rodziny. Dodała, że małżonek pracuje na umowę o pracę w C. W dniu 7 listopada 2016r. organ wystosował do skarżącej pismo wzywające do dostarczenia zaświadczeń lub oświadczeń o dochodach osiągniętych przez małżonka, które winny być wykazane w załączniku Nr 2 do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, informując przy tym, że w przypadku niezastosowania się do wezwania realizacja świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostanie wstrzymana. Pismo zostało doręczone skarżącej w tym samym dniu i tego samego dnia skarżąca oświadczyła w organie, że nie przedłoży żadnych dokumentów dotyczących dochodów małżonka. Na potwierdzenie złożenia takiej treści oświadczenia, została sporządzona notatka służbowa. Pismem z dnia 17 listopada 2016r. podpisanym przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w A., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta A., skarżąca została poinformowana o wstrzymaniu od najbliższego terminu płatności tj. 23 listopada 2016. wypłaty świadczenia wychowawczego, przyznanego decyzją z dnia [...] maja 2016r. (znak [...]). W piśmie organ jako podstawę prawną wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego wskazał art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżąca potraktowała ww. pismo jako decyzję administracyjną i wywiodła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. podważając zasadność żądania informacji o dochodach małżonka za okres poprzedzający złożenie wniosku, gdy jeszcze nie był członkiem rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 grudnia 2016r. powołując się na art. 134 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdziło, że odwołanie może być wniesione od decyzji administracyjnej, której wydanie możliwe jest wyłącznie wtedy, gdy w obowiązującym porządku prawnym istnieje przepis prawa materialnego dopuszczający taką formę kształtowania praw i obowiązków strony. Zdaniem Kolegium pismo skierowane do skarżącej informujące o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego nie może być uznane za decyzję administracyjną. W art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przewidującym możliwość wstrzymania wypłaty świadczenia, nie została zastrzeżona forma decyzji administracyjnej dla zastosowana instytucji. Kolegium przytoczyło treść art. 23 ust. 2 wymienionej ustawy oraz przywołało argumentację zaprezentowaną w wyroku NSA z dnia 9 lutego 2016r. sygn. I OSK 1120/14, zgodnie z którym instytucja wstrzymania wypłaty świadczenia alimentacyjnego nie jest władczym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej a czynnością materialno – techniczną, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 52 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze wywiedzionej na powyższe ostateczne postanowienie SKO D. T. podniosła zarzut naruszenia art. 104 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wypłaty świadczenia alimentacyjnego nie jest władczym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Zdaniem skarżącej wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego de facto zmienia decyzję o jego przyznaniu, czasowo eliminując taką decyzją z obrotu prawnego. Akt wstrzymania płatności świadczenia wychowawczego jest aktem stosowania prawa materialnego, polegającym na ustaleniu (konkretyzacji) wiążących konsekwencji normy prawa administracyjnego w odniesieniu do konkretnego przypadku, jednostronnie rozstrzygającym o prawach i obowiązkach konkretnej osoby w indywidualnej sprawie (pozbawiającym uprawnioną świadczenia). Skarżąca podkreśliła, że w stanie faktycznym sprawy wstrzymanie wypłaty świadczenia rażąco naruszyło przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazana w art. 23 ust. 2 ustawy przyczyna wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego nie dotyczy niedostarczenia dokumentów lecz odmowy udzielenia wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Dochody jej małżonka w roku 2014r. nie miały wpływu na ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy przypadający na lata 2016/2017 Bezpodstawne zatem było żądanie przedłożenia informacji o wysokości dochodów jej małżonka w roku 2014, albowiem w tym czasie małżonek nie był członkiem rodziny skarżącej, gdyż związek małżeński został zawarty dopiero 21 października 2016r. Skarżąca dodała, że w sytuacji, gdy nie zachodziły prawne i faktyczne podstawy do wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego, to dla czynności wstrzymania, będącej de facto decyzją administracyjną, powinna być stworzona możliwość zweryfikowania legalności i zasadności czynności. Z tych przyczyn stwierdzenie niedopuszczalności odwołania naruszyło prawo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Skład orzekający uznał bowiem, że wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego następuje decyzją, od której przysługuje odwołanie do organu II instancji a nie jest czynnością materialno – techniczną, o jakiej mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 52 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym skład orzekający zajmuje odmienne stanowisko od zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 9 lutego 2016r. sygn. I OSK 1120/14, na którym się oparło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Sąd zauważa, że stanowisko zaprezentowane przez NSA w wyroku o sygn. I OSK 1120/14 zostało wydane na tle wstrzymania wpłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r.o pomocy osobom uprawnionym do alimentów a nie na tle wypłaty świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Już z tych przyczyn nie można wprost przenosić poglądu wyrażonego w wyroku NSA o sygn. I OSK 1120/14 na ocenę instytucji wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego. Nadto skład orzekający zauważa, że w równolegle prowadzonym postępowaniu sądowym ze skargi D. M. T. na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania w sprawie wstrzymania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zarejestrowanym pod sygn. II SA/Bk 63/17 został wydany wyrok uchylający postanowienie SKO w Suwałkach, w uzasadnieniu którego sąd stwierdził, iż stanowisko zajęte przez NSA w wyroku o sygn. I OSK 1120/14 nie jest wyrazem przeważającej praktyki organów administracji i sądów administracyjnych. Jak podał Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 63/17, orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na dominującą w praktyce orzeczniczej formę decyzji administracyjnej przy stosowaniu instytucji wstrzymania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrazem tego były odszukane w ogólnodostępnej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych wyroki innych sądów administracyjnych, między innymi w sprawach o sygn. I SA/Wa 2223/14, IVSA/Gl 156/12, III SA/Gd 1017/14, w których przedmiotem kontroli były decyzje administracyjne w sprawie wstrzymania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Także pod rządami ustawy poprzedzającej ustawę z dnia 7 września 2007r.o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. ustawy z dnia 2 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 ze zm.), decyzyjne wstrzymanie wypłaty zaliczki alimentacyjnej nie było kwestionowane (vide: miedzy innymi wyrok WSA w Gliwicach sygn. IV SA/Gl 1379/06). Orzecznictwo w sprawach wynikających ze stosowania ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest tak bogate jak w sprawach wynikających ze stosowania ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ zdecydowanie krótszy jest okres obowiązywania pierwszej z wymienionych ustaw. Tym niemniej udało się składowi orzekającemu odnaleźć w ogólnodostępnej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, potwierdzenie dla praktyki wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego decyzją administracyjną (vide: zrejestrowana w WSA w Gliwicach pod sygn. IVSA/Gl skarga na decyzję wstrzymującą wypłatę świadczenia wychowawczego) W piśmiennictwie zarówno na tle wstrzymywania wypłaty świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, jak też na tle wstrzymywania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów były prezentowane poglądy przypisujące wstrzymywaniu wypłat obu wymienionych świadczeń formę decyzji administracyjnej (vide: A. Reetz, Fundusz alimentacyjny, Wrocław 2001, str. 165 – 171, S. Nitecki Świadczenia z funduszu alimentacyjnego i dodatki mieszkaniowe. Procedura i tryb przyznawania., Wrocław 2009, str. 184 – 187, I. Kamińska, J. Matarewicz, M. Rozbicka – Ostrowska, Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, dostępny w programie Lex). Opowiadający się za takim poglądem stwierdzali, że postępowanie w sprawie wstrzymania wypłaty świadczeń jest, jak każde postępowanie administracyjne, procesem składającym się z pewnych czynności podejmowanych przez organ w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji. Toczy się ono według zasad określonych w art. 6 – 16 K.p.a., które są jednocześnie wiążącymi dyrektywami wykładni przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z tych zasad jest zasada dwuinstancyjności. Traktowanie wstrzymania wypłaty świadczeń jako czynności materialno – technicznej, na którą służy stronie skarga do sądu administracyjnego po wyczerpaniu skierowanego do organu I instancji wezwania do usunięcia naruszenia prawa, odbiera stronie możliwość zweryfikowania rozstrzygnięcia organu I instancji przez organ nadrzędny. Zwracana jest też uwaga na zawarte zarówno w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i w ustawie o świadczeniach rodzinnych, odesłanie do odpowiedniego stosowania w sprawach nieuregulowanych ustawami, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który dla załatwienia spraw co do istoty przewiduje w art. 104 par. 1 formę decyzji administracyjnej. Zdaniem składu orzekającego, brak zastrzeżenia w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, formy decyzji administracyjnej dla wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego, nie może być uznane za przesądzające o tym, że wstrzymanie wypłaty tego świadczenia jest czynnością materialno – techniczną. Przyjęte jest bowiem, że o charakterze czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej nie decyduje jej nazwa, lecz treść. Kryterium kwalifikującym akt organu administracji publicznej do kategorii decyzji administracyjnej jest władcze i jednostronne rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach indywidualnych adresatów, niepodporządkowanych podmiotowi wydającemu takie rozstrzygnięcie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 października 1985r. sygn. II Cr 320/85 (OSNC 1986, Nr 10, poz. 158) użycie tej czy innej nazwy nie ma znaczenia dla charakteru prawnego danego aktu jako decyzji, jeżeli jest to – zgodnie z art. 104 K.p.a. – akt rozstrzygający merytorycznie indywidualną sprawę należącą do właściwości organu administracji. Decyzję wydaje się wówczas, gdy przewidują to przepisy szczególne w sposób wyraźny lub dorozumiany (vide: wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1981r., SA 767/81 – OSPiKA 1983, Nr 3, poz. 50). Organ "decyduje" czyli formułuje normę indywidualną orzekając o czyichś uprawnieniach czy obowiązkach a tym samym przesądzając o konsekwencjach prawnych danej normy prawnej w konkretnej indywidualnej sytuacji faktycznej (vide: J. Zimmermann Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, str. 129). W piśmiennictwie stwierdzono, że decyzyjny sposób orzekania wyrażają zwroty takie, jak "zezwala się," "przydziela się", "przyznaje się", "nakłada się", "orzeka się", "udziela się", "postanawia się o", wyraża się zgodę na", "nakazuje się", "stwierdza się", "określa się", "cofa się", "uchyla się".(vide: powołane wyżej opracowanie J. Zimmermanna, str. 129 – 130). Również w orzecznictwie NSA wskazuje się, że przepisy prawa materialnego mogą przewidywać załatwienie sprawy w formie decyzji administracyjnej także w sposób pośredni, poprzez wyrażoną w formie czasownikowej kompetencję organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, np. "zezwala", "przydziela", "potwierdza", "wyraża zgodę" itp. (vide uzasadnienie uchwał NSA z dnia 12 października 1998r. OPS 6/98 i z dnia 15 listopada 1999r. OPK 24/99). Każdy z wymienionych zwrotów wskazuje na czynną postawę organu wobec podmiotu zewnętrznego w sytuacji przewidzianego ustawą zachowania tego podmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowana została przy tym zasada domniemania działania administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Istotę tego domniemania bardzo trafnie opisuje Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 24 maja 2012r. sygn. II GPS 1/12. Stwierdzono w nim, iż w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy się kierować domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. NSA nawiązał do wyroku z dnia 31 sierpnia 1984r. sygn. SA/Wr 430/84, wyrażającego stanowisko, że w przypadku gdy uprawnienie strony nie powstaje bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracji – o ile nie jest przewidziana inna forma jego działań – obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Skład 7 sędziów NSA stwierdził, iż w obecnych uwarunkowaniach ustrojowych funkcjonowania administracji publicznej domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją "prawa do procesu administracyjnego", wynikającego z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Jak dalej argumentował, zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w wyroku NSA z dnia 23 lutego 2005r. sygn. OSK 1185/04, prawo do procesu – którego źródłem jest konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego – ma podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kwestii formy rozstrzygnięcia sprawy, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej, gdy przepis prawa materialnego nie przewiduje expressis verbis innej formy "załatwienia sprawy". Obywatel ma bowiem prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury. Nie jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów wykonujących administrację publiczną, w którym wnioski obywateli załatwiane są poza procedurą. W uzasadnieniu uchwały nawiązano również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2006r. sygn. K 53/05, wyprowadzającego z zasady demokratycznego państwa prawnego ogólny wymóg prowadzenia przez organy władzy publicznej wszelkich postępowań rozstrzygających sprawy indywidualne w sposób odpowiadający standardom sprawiedliwości proceduralnej. Za istotny element sprawiedliwości proceduralnej Trybunał Konstytucyjny uznał obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej oraz prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji, zagwarantowane w art. 78 Konstytucji. Konkretyzację przepisu art. 78 Konstytucji w postępowaniu administracyjnym stanowi zasada dwuinstancyjności tego postępowania przewidziana art. 15 K.p.a. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego interpretowana w powiązaniu z zasadą sprawiedliwości proceduralnej oznacza prawo strony do przeniesienia sprawy do wyższej instancji i przeprowadzenia przez ten organ merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji. Wstrzymanie wypłaty świadczeń alimentacyjnych nastąpiło w kontrolowanej sprawie z powołaniem się na art. 23 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis ten w ustępie 2 stanowi, iż wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba otrzymująca to świadczenie odmówiła lub nie udzieliła w wyznaczonym wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w tym uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust. 1, lub nie udzieliła podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem. Przepis zamieszczony został w rozdziale 4 – tym ustawy poświęconym postępowaniu w sprawach o świadczenia wychowawcze. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "podlega wstrzymaniu" wskazuje w sposób pośredni na obowiązek organu decyzyjnego przesądzenia o zaistnieniu w okolicznościach sprawy przesłanek ustawowych do wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego. Wolę wstrzymania z mocy prawa wypłaty świadczenia wychowawczego wyrażałby przykładowy zapis "wypłatę wstrzymuje nieudzielenie informacji.....". Sformułowanie "podlega wstrzymaniu" czy "wstrzymuje się" zakłada przeprowadzenie przez organ oceny okoliczności sprawy poprzez pryzmat ustawowych przesłanek wstrzymania wypłaty świadczenia. Oceny takiej dokonuje organ w administracyjnym postępowaniu, w którym następuje proces subsumcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną, w efekcie której następuje decyzyjna konkretyzacja uprawnienia czy obowiązku strony. Zauważyć należy, że w całej ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, decyzją administracyjną wprost zostały nazwane jedynie decyzje o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i to w kontekście niemożności ich wydania, jeżeli od terminu pobrania świadczenia wychowawczego upłynęło więcej niż 10 lat (vide: art. 25 ust. 6 ustawy). Tym niemniej nie nasuwa żadnych wątpliwości ani decyzyjny sposób przyznawania świadczenia wychowawczego ani decyzyjny sposób weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego. Skoro ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie nazywa wprost "decyzją" wszystkich sposobów zakończenia postępowań w sprawie świadczeń wychowawczych ale decyzyjną kompetencję organu określa w sposób opisowy (np. "prawo do świadczeń ustalane jest "), to tym bardziej sformułowanie "wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu" należy także traktować jako obowiązek organu przesądzenia w formie decyzji kwestii wstrzymania wypłaty świadczenia. Zauważyć należy, iż w świetle art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zaistnienie okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego jest równoznaczne z uznaniem jego pobrania za świadczenie nienależne. Nadto przepis art. 28 omawianej ustawy odsyła w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postepowania administracyjnego, co zdaniem sądu również wskazuje, że wszelkie różnorakie postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego winny się kończyć decyzją administracyjną. Reasumując, wątpliwości co do formy załatwienia przez organ administracji sprawy strony, w sytuacji gdy przepisy ustawy stanowiącej materialnoprawną podstawę jej rozstrzygnięcia odsyłają w kwestiach nieuregulowanych do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego, należy rozstrzygać na korzyść decyzyjnej formy załatwienia sprawy. Za takim wyborem przemawia zasada domniemania załatwiania spraw przez organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej oraz prokonstytucyjna wykładnia przepisów prawa. W przepisie art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zostały zawarte elementy wystarczające do tego, aby w po połączeniu ich ze stanem faktycznym, mogła powstać sprawa administracyjna, której załatwienie co do istoty wymaga formy decyzji administracyjnej. W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniał spór co do tego, czy wymagane przez organ wykazanie dochodów małżonka skarżącej, z którym małżeństwo zostało zawarte już w okresie świadczeniowym, miało wpływ na prawo doświadczenia wychowawczego. Spór ten winien być rozstrzygnięty decyzją administracyjną, od której przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia o charakterze dewolutywnym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Organ odwoławczy winien rozpatrzeć sprawę stosując przepis art. 138 K.p.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło