II SA/Bk 652/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P. T-S "D" J. Z. w K. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej - oddala skargę.- Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B., decyzją z dnia [...].07.2010r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...].03.2010r, nakładającą na J. Z. – właściciela firmy P. T.-S. "D", karę pieniężną w kwocie 3.000zł. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy: art. 42 ust. 1 i 3a, art. 87 ust. 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 4, art. 92 ust.1 i 4 ustawy z dnia 6.09.2001r.o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. nr 125, poz. 874) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5.06.2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. nr 86, poz. 721), a także art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Przebieg postępowania przedstawiał się następująco. W dniu [...].02.2010r., w trakcie kontroli granicznej w B., kierujący pojazdem marki [...] z naczepą (nr rej. [...]) J. G. nie posiadał ważnej karty opłaty drogowej. Pojazd należał do J. Z., prowadzącego P. T.-S. "D" w K. Podczas kontroli, kierowca okazał odcinek rocznej karty opłaty drogowej ważnej do dnia 16.02.2010r. Druga część odcinka tej karty była przylepiona na szybę. Kierowca wyjaśnił, iż nie wiedział, że karta opłaty drogowej jest nieważna, myślał, że posiada ważną. Protokół kontroli podpisał bez uwag. Decyzją z dnia [...].03.2010r. Komendant Placówki Straży Granicznej w B. nałożył na J. Z. karę pieniężną w kwocie 3.000zł. za wykonywanie przewozu drogowego po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty. W odwołaniu od tej decyzji przewoźnik J. Z. wyjaśnił, że w dniu kontroli kierowca J. G., oprócz rocznej karty opłaty drogowej, która straciła ważność [...].02.2010r., posiadał w pojeździe dwie karty dobowe opłat drogowych z datą ważności 17.02.2010r. ([...]) i 18.02.2010r. ([...]). Na tę okoliczność przedstawił fakturę zakupu kart z [...].12.2009r. oraz ich kserokopie (k.11, 10, 9 akt administracyjnych). Stwierdził, że nie wie, dlaczego kierowca nie przedstawił tych kart w trakcie kontroli. Przypuszcza, że o nich nie wiedział, ponieważ w trakcie wykonywania przewozu doszło do zamiany kierowców z przyczyn losowych. Samochód poruszał się po autostradzie A [...] i był, w dniu 18.02.2010r., poddany kontroli w Urzędzie Celnym w B. Gdyby nie posiadał w/w kart, to ujawniono by ten fakt wcześniej, zanim dojechał do przejścia granicznego. Odwołujący się twierdził, że nie miał wpływu na zaistniałe zdarzenie i postępowanie wobec niego nie powinno być wszczęte z mocy art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. W trakcie postępowania odwoławczego, P. Oddział Straży Granicznej zwrócił się z pismem z dnia [...].05.2010r. do Urzędu Celnego w B. z prośbą o odpowiedź, czy w spornym pojeździe była kontrolowana karta opłaty drogowej nr [...] przedziurkowana na dzień 18.02.2010r. Z takim samym zapytaniem zwrócił się do firmy G. T. C. S.A. w S. zajmującej się kontrolami na autostradzie A [...]. Z odpowiedzi Urzędu Celnego w B. wynikało, że w dniu 18.02.2010r.,podczas odprawy, nie stwierdzono nieprawidłowości i nie sporządzono protokołu kontroli, zaś funkcjonariusz dokonujący odprawy nie pamięta aby kierowca przedstawiał kartę opłaty przedziurkowaną na dzień 18.02.2010r. Operator Autostrady A [...] udzielił odpowiedzi, że nie może jednoznacznie stwierdzić czy w dniu 18.02.2010r. poruszał się tą trasą sporny pojazd zaś użycie winiety nr [...]nie zostało odnotowane. Na prośbę przedsiębiorcy, Oddział Straży Granicznej w B. ponownie zwrócił się do w/w instytucji o konkretną odpowiedź na zadane pytanie, lecz treści odpowiedzi były takie, jak poprzednie. Organ nie uwzględnił kolejnego wniosku Skarżącego o zwrócenie się z pismem do tychże organów. Decyzją z dnia [...].07.2010r. Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać do kontroli dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych, co wynika z art. 87 ust.1 i art. 89 ust.1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Karta opłaty o nr [...]przedziurkowana na dzień 18.02.2010r., której kserokopię przedłożył Skarżący w trakcie postępowania, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, ponieważ nie znajdowała się w pojeździe w dacie kontroli. Organ wyjaśnił, że na terenie przejścia granicznego w B. są całodobowe punkty zakupu kart i kierowca mógł ją zakupić. Według organu, dowody w postaci pism Urzędu Celnego w B. i Operatora Autostrady A [...] nie potwierdziły posiadania przez kierowcę ważnej na dzień 18.02.2010r. karty opłaty drogowej, zaś zwracanie się po raz trzeci do tych instytucji (o co wnosił Skarżący) nie było już celowe. Zatem, Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. uznał, że nałożenie kary znajduje podstawę w stanie faktycznym, jaki zaistniał w trakcie kontroli na przejściu granicznym. Odpowiadając na zarzut Skarżącego z odwołania organ stwierdził, że przedsiębiorca (a nie kierowca) odpowiada za brak uiszczenia wymaganej opłaty, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Kierowca nie jest podmiotem wykonującym transport drogowy. Za nieuzasadnione uznał organ, stanowisko Skarżącego, że organ winien zastosować art. 92a ust. 4 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż firma Skarżącego miała wpływ na powstanie naruszenia przepisów, bowiem jako pracodawca ma obowiązek oddziaływania na prawidłową realizację przewozów przez podległych pracowników. Nie godząc się z decyzją organu II Instancji, J. Z. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...].03.2010r. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę dowodu. Nadto zarzucił naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu poprzez rozstrzygniecie wszelkich wątpliwości na niekorzyść Skarżącego. Skarżący nie negował faktu, że kierowca J. G. nie przedstawił do kontroli granicznej ważnej, na dzień 18.02.2010r., karty opłaty drogowej. Twierdził, że udowodnił dokonanie takiej opłaty poprzez przedłożenie faktury zakupu i kserokopii dwóch kart z 17.02.2010r. i z 18.02.2010r. Jego zdaniem, odpowiedź Zarządu Dróg Krajowych i Urzędu Celnego w B. należało interpretować w taki sposób, że skoro nie stwierdzono nieprawidłowości z zakresu transportu drogowego, to kierowca musiał posiadać ważną winietę. Zarzucił organowi zignorowanie dopuszczenia dowodu w postaci kolejnego wystąpienia do w/w organów o precyzyjną odpowiedź (pismo z dnia [...].07.2010r.) oraz wydanie decyzji w dniu [...].07.2010r. bez zapoznania Skarżącego z ostatecznie zgromadzonymi dowodami. Podniósł, ze nie miał wpływu, jako przedsiębiorca, na zaistniałe zdarzenie, zaś organ nie zastosował art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawienie przez Skarżącego, w takcie postępowania odwoławczego, kserokopii kart opłaty drogowej nr [...] przedziurkowanej na 18.02.2010r. nie mogło mieć wpływu, zdaniem organu, na wynik sporawy, gdyż w czasie kontroli nie została okazana, a jej część samoprzylepna nie była umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu, co było naruszeniem załącznika do ustawy o transporcie drogowym I p. 4. 1. Organ uznał, iż wystąpienie po raz trzeci do Urzędu Celnego w B. nie miało znaczenia dla sprawy i dlatego nie uwzględnił wniosku Skarżącego. Zarzut uniemożliwienia Skarżącemu zapoznania się materiałem dowodowym organ uznał za chybiony, ponieważ pismem z dnia [...].07.2010r. zawiadomił Skarżącego o takiej możliwości, a nadto przesłał mu żądane dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z kognicją sądu administracyjnego (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te oceniają wyłącznie legalność działania organów administracji w konkretnym postępowaniu tj. prawidłowość przeprowadzonego w sprawie postępowania i prawidłowość zastosowania właściwej, dla danej sprawy, normy prawa materialnego. Tam gdzie norma prawa pozostawia organowi swobodę jej zastosowania, to rolą sądu jest skontrolowanie, czy nie doszło do dowolności rozstrzygnięcia sprawy. Mające w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) nie pozostawiały organom je stosującym żadnej swobody oceny okoliczności związanych z wywiązywaniem się z obowiązku wykonywania przewozu drogowego w sposób wymagany ustawą, tj. po uiszczeniu stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z określonym ustawowo wyłączeniem. Sankcja za naruszenie w/w. obowiązku przewidziana została w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające m.in. z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 złotych. Wykaz naruszeń, obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 art. 92 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Załącznik ten w poz. 4.1 przewiduje sankcję w wysokości 3.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Sankcje określone w art. 92 ustawy stosowane są wobec przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy. Postępowania administracyjne wobec przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia - tak stanowi art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, na który powoływał się Skarżący. Zdaniem Sądu, organy orzekające, nie miały podstaw "niewszczynania" postępowania wobec Skarżącego. Faktem, nie budzącym wątpliwości, było to, że kierowca nie posiadał, w trakcie kontroli, ważnej karty opłaty drogowej i w tym momencie doszło do naruszenia przepisów art. 87 ust.1 i art. 89 ust.1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Późniejsze dosłanie do akt, w trakcie postępowania odwoławczego, przez Skarżącego, kserokopii faktury zakupu kart i kserokopii samych kart, nie mogło być dowodem na to, że kierowca dokumenty te posiadał w dniu 18.02.2010r. (ponieważ ich nie okazał). Trafnie przyjęły organy, że ten dowód nie mógł być uznany za wiarygodny w świetle w/w przepisów, które zobowiązują do posiadania dokumentów w momencie kontroli, a nie w innym terminie. Skarżący również nie wykazał, że tego samego dnia tj. 18.02.2010r. kierowca legitymował się ważną kartą opłaty drogowej w Urzędzie Celnym w B. i na trasie Autostrady [...], gdyż pisma odpowiednich jednostek faktu tego nie potwierdziły. Zwracanie się po raz trzeci (zgodnie z wnioskiem Skarżącego z dnia [...].07.2010r.) do Urzędu Celnego w B. nie było celowe i organ słusznie dowodu tego nie uwzględnił. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skuteczność prawna tego żądania strony uzależniona jest od spełnienia przesłanki – przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesądza o tym norma prawa materialnego. Prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony, a zatem dokonania oceny, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (vide: B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 407). Gdyby Urząd Celny w B. odpowiedział (zgodnie z żądaniem Strony), że w zakresie swoich obowiązków sprawdza ważność winiet, to i tak nie potwierdziłoby okoliczności, że w tym konkretnym przypadku sprawdzono ważność posiadanej karty opłaty drogowej kierowcy J. G. Z treści poprzednich dwóch pism wynikało, że Urząd Celny w B. nie potrafił potwierdzić faktu, o który zabiegał Skarżący, a funkcjonariusz kontrolujący kierowcę pojazdu nie pamiętał okoliczności tej kontroli. Skoro, jak twierdzi Skarżący, sam pracownik – kierowca J. G. nie potrafił wyjaśnić dlaczego nie okazał posiadanych winiet do kontroli, to nie można nakładać na organy administracji obowiązku poszukiwania dowodów bądź uznania za wiarygodne twierdzeń Strony, na której spoczywa ciężar dowodu, z którego chce wywieść skutki prawne. Zdaniem Sądu, organ obiektywnie ocenił zebrany materiał dowodowy. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie potwierdzał zasadności zarzutów skargi, a przedstawione okoliczności "jednoznacznie" nie wskazywały na to by podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Jak słusznie wskazano w decyzji, prawodawca powinien w taki sposób oddziaływać na pracownika by nie dochodziło do naruszenia prawa. Brak podporządkowania się pracownika wymaganiom pracodawcy, nie może stanowić, zdaniem Sądu, ekskulpacji przewoźnika w aspekcie uwolnienia się od ukarania w świetle art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Jak słusznie zauważył też organ, na terenie przejścia granicznego w B. istnieje możliwość zakupu, przez całą dobę, kart opłaty drogowej. Gdyby więc kierowca dołożył minimum staranności, to po zauważeniu braku winiety w pojeździe, mógł ją zakupić, nie narażając pracodawcy na ukaranie. Nie ulega wątpliwości, że Skarżącemu, prowadzącemu przedsiębiorstwo transportowe znane są wymagania obowiązujące na przejściach granicznych i jego rolą, jako pracodawcy, jest szczególne uczulenie swoich pracowników – kierowców na bezwzględne przestrzeganie przepisów. Niezależnie od odpowiedzialności przedsiębiorcy, kierowca również podlega karze grzywny, jeżeli nie posiada w pojeździe wymaganych dokumentów, z mocy art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Słusznie, zatem, organ nie uznał zaistnienia przesłanki z art. 92a ust. 4 ustawy "że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia", ponieważ nie przedstawił na tę okoliczność "jednoznacznych" dowodów. Dodatkowo podnieść należy, że organ nie rozważał możliwości zastosowania art. 93 ust. 7 w/w ustawy. Jednakże, zdaniem Sądu, jest to o tyle usprawiedliwione, że przepisy art. 93 ust. 7 i art. 92a ust. 4 są zbieżne, jeśli chodzi o przesłanki. Pomimo pewnych różnic w redakcji przepisów art. 92a ust. 4 i art.93 ust. 7 ustawy ich strona merytoryczna nie uległa zmianie, a w każdym razie istotnej. I tak, przepis art. 92a ustawy posługuje się sformułowaniem braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz (przedsiębiorcy) na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę, podczas gdy przepis art. 93 ust. 7 mówi o braku możliwości przewidzenia przez przedsiębiorcę faktu lub okoliczności naruszenia przez kierowcę przepisów prawa. Jednakże w obu przepisach kryteria brane za podstawę do nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę są w istocie równoważne. Skoro organ wypowiedział się odnośnie treści art. 92a ust. 4, to rozważanie możliwości zastosowania art. 93 ust. 7 można uznać za zbyteczne, a w każdym razie nie stanowiące uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż skarżący nie został zapoznany z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. O tym, że nie doszło do naruszenia przez organ art. 1tym, że nie doszło do naruszenia przez organ art.daniem deyczji.0,1 k.p.a. świadczy poinformowanie strony, pismem z dnia [...].07.2010r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz przesłanie, żądanych przez Skarżącego, odpowiedzi Urzędu Celnego w B. i operatora Autostrady – [...]. Zaznaczyć trzeba, że organ, po dniu [...].07.2010r., nie zbierał innych materiałów dowodowych. Reasumując, stwierdzić należy, iż w postępowaniu przed organami obu instancji nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego załatwienia sprawy, dokonując szerokiej analizy zgromadzonego materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). Bezspornym w sprawie było, iż organy Straży Granicznej wymierzyły skarżącemu przedsiębiorcy karę za przejazd po drodze krajowej bez wymaganej karty opłaty ("winiety"), co ustalono podczas kontroli granicznej pojazdu skarżącego. Strona skarżąca, nie zgadzając się z nałożoną karą, nie wykazała w niniejszym postępowaniu, iż naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Samo niezadowolenie z rozstrzygnięcia organów i odczucie niesprawiedliwości wyrażane przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego nie wystarczy do tego, by mogło skutkować odstąpieniem od nałożenia kary za opisane wyżej naruszenie ustawy. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).