II SA/Bk 655/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie i określenie sposobu jego wykonania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2016 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej J. G. kwotę 799,00 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...], na podstawie art. 104 i 107 kpa oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 11 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2015 roku, poz.469) – nakazał Pani J. G. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...] w miejscowości J. D., gm. S. w cwelu swobodnego przepływu wód w następujący sposób: 1) usunięcie wszelkiego gruzu budowlanego, starych cegieł, butelek PCV, szkła, pojemników po płynach oraz tkanin znajdujących się w rowie zlokalizowanym na działce nr ewidencyjny gruntów [...] obręb J. D., gmina S., 2) prace należy wykonać na odcinku od granicy działki [...] z drogą powiatową nr [...] B. – D. na całej długości rowu znajdującego się na działce [...] do granicy z działką nr [...], 3) oczyszczenie rowu należy wykonać do głębokości umożliwiającej swobodny, naturalny odpływ wody z działek [...] do starorzecza rzeki B.; minimalna szerokość dna rowu powinna wynosić 1 metr. Na skutek odwołania Pani J. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 roku, nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż: Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowi art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 roku, póz. 469 ze zm.). Pierwsza część przepisu (ust. 1 i 2), skierowana do każdego właściciela gruntu, brzmi następująco: "Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich". Druga część przepisu (ust. 3), skierowana do organu administracji, brzmi następująco: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może. w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Analiza powyższych unormowań prawnych prowadziła organ odwoławczy do wniosku, że zadania organu administracji pojawiają się dopiero wtedy, gdy właściciel gruntu nie honoruje ustawowo określonych zakazów i nakazów, szkodząc przy tym gruntom sąsiednim. Kolejny wniosek jaki wynika z przytoczonego przepisu był taki, że wydanie przez organ decyzji nakazującej danej osobie lub odmawiającej nakazania wykonania określonych działań wymaga wcześniejszego ustalenia następujących okoliczności: - czy właściciel gruntu swoim działaniem lub zaniechaniem spowodował zmianę stanu wody na gruncie i na czym ta zmiana polegała, - czy t jaka szkoda powstała na gruncie sąsiednim, - czy pomiędzy spowodowana zmianą stanu wody na gruncie a szkodą dla gruntów sąsiednich zachodzi związek przyczynowo - skutkowy. W sytuacji, gdy na powyższe pytania odpowiedź była twierdząca, to rola organu administracji publicznej sprowadzi się do rozważenia czy właściwym rozwiązaniem jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, czy może wykonanie nowych urządzeń zapobiegających szkodom. Jeżeli zaś odpowiedź będzie zaprzeczająca, wówczas nie powstanie możliwość nałożenia na stronę postępowania któregokolwiek z obowiązków przewidzianych w tym przepisie. Po obszernym opisie stanu faktycznego organ odwoławczy doszedł do wniosku, że zastały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 29 – Prawo wodnego – co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Pani J. G. zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania, poprzez naruszenie art. 7 kpa wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, art. 9 kpa, wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli oraz art. 77 § 1 polegające na: a) błędnym ustaleniu stanu faktycznego, mającego istotny wynik dla prowadzonego postępowania, polegające na przyjęciu, iż wykop przebiegają przez działki nr [...] obręb J., wpływa bezpośrednio na stopień zawilgocenia gruntów należących do A. P.; b) niekompletnym przeprowadzeniu dowodów, poprzez: - niepowołanie biegłego w zakresie hydrologii, który jako podmiot posiadający odpowiednią wiedzę i kwalifikację, mógłby wskazać kierunek spływu wód z gruntów należących do A. P. oraz wpływ istnienia rowu na wilgotność gruntu; - nieprzeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadków – A. P. i S. A. na okoliczność ustalenia okresu wykonania rowu oraz jego przeznaczenia, jakim jest odprowadzanie nieczystości przez A. P. do B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w S., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem organy mimo obszernego uzasadnienia opisującego dokładnie wszystkie czynności podjęte w toku postępowania administracyjnego, skupiły się wyłącznie na fakcie zasypania przez skarżącą odcinka rowu na działce stanowiącej jej własność – nie wyjaśniając wszystkich okoliczności, mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, do czego były zobowiązane w myśl art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (t.j. DZ. U. z 2015 roku, poz. 469 ze zm.). W konkretnej sprawie organy przyjmują jako fakt oczywisty, że spływ wód powierzchniowych na analizowanym terenie odbywa się w kierunku rzeki Biebrzy. Jednak jak wynika z kopii mapy zasadniczej z dnia 28 kwietnia 2016 roku obrębu J. D., gm. S. – dołączonej do analizy sporządzonej przez organ I instancji – spływ wód odbywa się przedmiotowym rowem, ale generalnie spływ wód opadowych na tym terenie ma zupełnie inny kierunek. Tak więc należy przede wszystkim wyjaśnić, czy przedmiotowy rów – na całym jego przebiegu – łącznie z odcinkiem na działce Państwa A. i A. P. – nie zmienił kierunku naturalnego stanu wody na gruncie, gdyż jest posadowiony jak gdyby poziomo do tego kierunku. Ustalenia też wymaga czy przepust pod drogą powiatową był ujęty w pozwoleniu na przebudowę tej drogi. nie badano także jaki wpływ na nieruchomość Państwa P. ma spływająca woda opadowa i gdzie jest odprowadzana, bo przecież rów, jeżeli nawet przy przyjęciu, iż nie narusza stosunków wodnych – to zbiera wodę z małej ilości powierzchni wyżej wymienionej działki. W świetle niewyjaśnienia powyższych okoliczności – nie można jednoznacznie stwierdzić, że wyjaśniono wszystkie wątpliwości w sprawie. Organy przyjęły najprostszy wariant rozwiązania (czego nie kryły w uzasadnieniu I instancji) wskazując, że to strona skarżąca zakłóciła stosunki wodne poprzez zasypanie części rowu. Nie wyjaśniły w żadnym zakresie na jakiej podstawie prawnej rów ten wybudowano. Dotyczy to także odcinka położonego na nieruchomości Państwa P. Znamiennym jest, że organy w żadnym zakresie nie ustosunkowały się do pozostałych wariantów zawartych w analizie sporządzonej dla własnych potrzeb (k. 84 akt administracyjnych) zaproponowanych we wnioskach skarżących. W świetle powyższych okoliczności wskazanym byłoby dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, który jednoznacznie wyjaśnił wszystkie wątpliwości zaistniałe w sprawie. Mając całokształt okoliczności na względzie Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) O kosztach rozstrzygnął w myśl art. 200 cytowanej powyżej ustawy.