II SA/Bk 659/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo B. w G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...].08.2019 r. Starosta H. orzekł: 1. o zwrocie na rzecz M. S. wywłaszczonych nieruchomości: nr [...] o pow. 0,7600 ha i nr [...] o pow. 2,3100 ha stanowiących własność Gminy N. oraz nr [...] o pow. 0,3224 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa B., wszystkie nieruchomości położone w obrębie wsi Ł., gmina N.; 2. o zwrocie od M. S. na rzecz Gminy N. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 13 675,02 zł, a na rzecz Nadleśnictwa B. w kwocie 456,72 zł; 3. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych w dniu wywłaszczenia, jako działki: nr [...] o pow. 0,65 ha, nr [...] o pow. 0,34 ha, nr 850 o pow. 0,26 ha, nr [...] o pow. 0,17 ha położonych w obrębie Ł. gm. N.. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...].10.2019 r. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17.11.2020 r. została stwierdzona nieważność decyzji Wojewody P. z dnia [...].10.2019 r. (sygn. akt IISA/Bk 838/19). Przyczyną stwierdzenia nieważności była okoliczność śmierci wnioskodawczyni M. S. w dniu [...].09.2019 r., o czym organ II instancji nie posiadał informacji w dniu wydania własnej decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu przed organem odwoławczym, został ustalony krąg stron postępowania, tj. spadkobierców M. S.. Decyzją z dnia [...].07.2021 r. o nr [...] (będącą przedmiotem niniejszego postepowania) Wojewoda P.: 1. uchylił decyzje Starosty H. z dnia [...].08.2019 r. 2. uznał, że nieruchomości oznaczone jako działki: nr [...] o pow. 0,7600 ha i nr [...] o pow. 2,3100 ha stanowiące własność Gminy N. oraz nr [...] o pow. 0,3224 ha stanowiącą własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa B., stały się zbędne na cel wywłaszczenia; 3. dokonał zwrotu wywłaszczonych nieruchomości opisanych w pkt 2 na rzecz: - G. S. w 1/4 części - G. G. w 3/20 części - J. S. w 3/20 części - P. S. w 3/20 części - A. S. w 3/20 części - Je. S. w 3/20 części; 4. ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, będących własnością Gminy N. (opisane w pkt 2) na łączną kwotę 15.052,76 zł; 5. zobowiązał do zwrotu kwoty 15.052,76 zł na rzecz Gminy N.: G. S. w kwocie 3.763,20 zł, natomiast G. G., J. S., P. S., A. S. i J. S. w równych częściach tj. po 2.257,91 zł od każdego z nich; 6. ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 502,72 zł z tytułu zwrotu działki nr [...] o pow. 0,3224 ha będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa B.; 7. zobowiązał do zwrotu kwoty 502,72 zł na rzecz Nadleśnictwa B.: G. S. w kwocie 125,69 zł, natomiast G. G., J. S., P. S., A. S. i J. S., w równych częściach tj. po 75,40 zł od każdego z nich; 8. ustalił, stosownie do treści art. 96 ust. 1b u.g.n., że w niniejszym przypadku ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3224 ha zatwierdza podział nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]; 9. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie pkt 4. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (dalej: WSA) na decyzję Wojewody P. z dnia [...].07.2021 r. wywiódł Nadleśniczy Nadleśnictwa B. reprezentujący Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. w G. gm. N. Decyzja została zaskarżona w części dotyczącej punktów: 2, 3, 6, 7, 8, 9. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami: -art. 140 ust. 2 w związku z art. 217 ust. 2 poprzez błędne określenie wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi, wynikające z zaniechania szacowania wartości nieruchomości w sposób przewidziany przepisami prawa. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Wojewoda P. niesłusznie odstąpił od szacowania aktualnej wartości nieruchomości, oceniając ich wartość w oparciu o oświadczenie rzeczoznawcy majątkowego, że operat szacunkowy jest aktualny. Zdaniem skarżącego, wartość nieruchomości należało ustalić na podstawie aktualnego operatu szacunkowego, ponieważ nastąpił znaczny wzrost cen w okresie od sporządzenia operatu do dnia wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu skargi, organ powołał się na treść art. 156 ust. 3, 4 u.g.n., według którego operat szacunkowy może być wykorzystywany przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że nastąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Operat może być wykorzystany po upływie 12 miesięcy po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. W niniejszym przypadku rzeczoznawca majątkowy w dniu [...].03.2021 r. potwierdził aktualność operatu sporządzonego w dniu [...].07.2019 r. dotyczącego m.in. działki nr [...], której wartość rynkowa została wyceniona na kwotę 12.000 zł. Dalej, organ wyraził stanowisko, że żadna ze stron nie kwestionowała wartości nieruchomości, zaś skarżący, oprócz wyrażenia swojego poglądu o wzroście cen nieruchomości, nie przedstawił żadnego dowodu na tę okoliczność. Nie skorzystał też z uprawnienia wynikającego z art. 157 u.g.n. Organy ustaliły następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...].06.2018 r. M. S. zwróciła się do Starosty H. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy N. z dnia [...].05.1980 r. nr [...] i przeznaczone pod budowę zbiornika wodnego ,,S.". Wywłaszczenie dotyczyło działek o numerach: [...], [...] i [...], za które właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie 384.369 zł. W toku postępowania administracyjnego zmarła M. S., a postępowanie toczyło się z udziałem jej następców prawnych (adresatów ostatecznej decyzji). Organy obu instancji były zgodne co do tego, że działki o numerach: [...], [...] stanowiące własność Gminy oraz działka nr [...] (oznaczona na dzień wywłaszczenia nr [...]) stanowiąca własność Skarbu Państwa, nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. W związku z tym podlegały zwrotowi na rzecz spadkobierców byłej właścicielki na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 t.j.), zwanej: u.g.n. Pozostałe działki znajdują się w obrębie czaszy zbiornika ,,S." (nr [...]) bądź zostały zbyte na rzecz osób trzecich (nr [...]) i nie podlegają zwrotowi. Organy ustaliły, że zwracane nieruchomości nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. Znajdują się w oddaleniu od czaszy zbiornika ,,S." i są niezagospodarowane. Okoliczności te zostały potwierdzone dowodem z oględzin i dokumentacją fotograficzną. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym dopuszczono dowód z operatów szacunkowych, opracowanych przez rzeczoznawcę majątkowego A. M. na okoliczność wyceny wartości rynkowej nieruchomości podlegającej zwrotowi. W operacie szacunkowym z dnia [...].07.2019 r. wartość nieruchomości o nr [...] o pow. 0,3224 ha została określona na 12.000 zł. Aktualność tej wyceny została potwierdzona przez rzeczoznawcę na dzień [...].03.2021 r. Organ II instancji ustalił odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa – Nadleśnictwa B. za zwracaną działkę nr [...] (mając na względzie art. 140 § 1 i § 2 w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n.) w sposób następujący: Za nieruchomość, oznaczoną na dzień wywłaszczenia nr [...] (a obecnie [...]) przyznano właścicielce odszkodowanie w kwocie 1.380 zł. Organ dokonał waloryzacji tego odszkodowania, zgodnie z art. 5 u.g.n., biorąc pod uwagę roczne i miesięczne wskaźniki cen i usług konsumpcyjnych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny. W wyniku waloryzacji przy uwzględnieniu denominacji, ustalono wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za działkę nr [...] (dawniej [...]) na kwotę 502,72 zł. Odwołując się do art. 217 ust. 2 u.g.n. organ stwierdził, że zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie 502,72 zł nie przekracza 50% aktualnej wartości działki (t.j. 12.000 zł) i taką kwotę należy przyznać Nadleśnictwu B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że opisany stan faktyczny sprawy i przebieg postępowania administracyjnego został przedstawiony z ograniczeniem do wywłaszczonej działki nr [...] (uprzednio [...]), której zwrot orzeczono od Skarbu Państwa – Nadleśnictwa B. na rzecz spadkobierców byłej właścicielki M. S.. Decyzja Wojewody P. z dnia [...].07.2021 r. obejmowała szerszy zakres zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a także odmowę zwrotu niektórych z nich, lecz skarga do sądu administracyjnego została wywiedziona tylko przez Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w zakresie dotyczącym działki nr [...], a zatem niecelowym byłoby omawianie wszystkich elementów zaskarżonej decyzji, niedotyczących skarżącego i zarzutów skargi. Sąd zwraca również uwagę, że Nadleśniczy Nadleśnictwa B. (dalej: skarżący) zaskarżył decyzję Wojewody P. z dnia [...].07.2021 r. w części dotyczącej punktów 2, 3, 6, 7, 8, 9, lecz uzasadnił jedynie błędne określenie (jego zdaniem) wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, czyli punktu 6 zaskarżonej decyzji. Nie mniej jednak Sąd jest zobowiązany ustosunkować się do wszystkich zarzutów skargi. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub spadkobiercy, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Według przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli w ciągu 7 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia, a w ciągu 10 lat cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. ` W odniesieniu do działki nr [...] (uprzednio nr 532) przesłanki powyższe zostały spełnione. Stan faktyczny nie budzi wątpliwości: działka ta nie została włączona w zakres budowy zbiornika wodnego ,,S.", stanowi kompleks leśny (co obrazują zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej), została przekazana w zarząd Nadleśnictwa B. (własność Skarbu Państwa). Zatem, słusznie uznały organy, że zwrot tej działki jest uzasadniony. Zgodnie z art. 140 u.g.n. warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, zwaloryzowanego odszkodowania. Waloryzacji odszkodowania dokonuje organ na podstawie art. 5 u.g.n., który określa sposób dokonywania ,,waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie", odsyłając do wskaźników publikowanych przez GUS. Art. 140 § 2 u.g.n. wyznacza maksymalną wysokość zwracanego odszkodowania, które nie może być wyższe od wartości rynkowej nieruchomości w dniu jej zwrotu. Jeżeli natomiast, nieruchomość została wywłaszczona przed dniem 05.12.1990 r., to zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n., wysokość zwaloryzowanego zwracanego odszkodowania nie może być wyższa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości. W związku z powyższym, organ orzekający o zwrocie odszkodowania, obowiązany jest do dokonania waloryzacji odszkodowania w sposób przewidziany w art. 5 u.g.n. oraz do ustalenia aktualnej wartości nieruchomości na podstawie operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego. Następnie organ dokonuje porównania tych wartości w celu ostatecznego ustalenia w jakiej wysokości odszkodowanie ma zostać zwrócone (vide: Komentarz Ewy Bańczak-Kucharczyk Ustawa o gospodarce nieruchomościami, wydanie 8). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że Wojewoda P. prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i wbrew twierdzeniom skargi nie naruszył art. 140 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ opisał sposób wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania za działkę nr [...] (nr [...]), dołączając do akt sprawy wskaźniki GUS, którymi się kierował (str. 222-225). Skarżący nie zarzuca organowi nieprawidłowości zastosowanych wskaźników GUS, natomiast błędnie zakłada, że wartość nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego była nieaktualna z uwagi na wzrost cen nieruchomości na rynku i występującą inflację. Z powyższym zarzutem nie sposób się zgodzić, ponieważ rzeczoznawca majątkowy potwierdził, w dniu [...].03.2021 r., aktualność wyceny działki nr [...] dokonaną w operacie z dnia [...].07.209 r. Należy zwrócić uwagę, że nie jest to tylko potwierdzenie jednozdaniowe. Biegła dokonała szczegółowej analizy w zakresie zmian cen nieruchomości na przestrzeni czasu od daty wyceny sporządzonej 30.07.2019 r. Zostało to uwidocznione w postaci ,,aneksu" na str. 297-297 akt administracyjnych. Wartość rynkowa nieruchomości pozostała w wysokości 12.000 zł. Jak słusznie podkreśla organ, nie ma podstaw prawnych do zakwestionowania wyceny rzeczoznawcy majątkowego w zestawieniu z tezą skarżącego o wzroście cen nieruchomości, nie popartą żadną argumentacją ani żadnym dowodem, który mógłby zaprzeczyć stanowisku wyrażonemu przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ słusznie zwraca uwagę na treść art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., który stanowi, że operat szacunkowy jest aktualny przez 12 miesięcy od jego sporządzenia i przez następnych 12 miesięcy od potwierdzenia jego aktualności, chyba że dojdzie do zmiany uwarunkowań prawnych lub nastąpi istotna zmiana czynników o jakich stanowi art. 154 u.g.n. Należy zauważyć, że rzeczoznawca A. M. potwierdzając aktualność wyceny w dniu [...].03.2021 r. uzasadniła też brak zaistnienia czynników wymienionych w art. 154, które miałyby wpłynąć na zwyżkę wartości nieruchomości o nr. [...]. Sąd zauważa, że gdyby nawet wartość spornej nieruchomości, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, była wyższa niż 12.000 zł, to nie miałaby i tak wpływu na ustaloną wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, ponieważ zgodnie z art. 217 § 2 u.g.n. działka została wywłaszczona w 1980 roku (a więc przed 05.12.1990 r.) i wówczas zwaloryzowane odszkodowanie (wyliczone przez organ na kwotę 502,72 zł) nie może być wyższe niż 50% aktualnej wartości rynkowej nieruchomości, tj. 6000 zł i każdej wyższej kwoty. Podstawową kwotą zwracanego odszkodowania zawsze będzie kwota zwaloryzowanego odszkodowania. Waloryzacja dotyczy tej kwoty, którą zapłacono b. właścicielowi za odebraną nieruchomość, czyli w tym przypadku 1.380 zł (przed denominacją). Kwota zwracanego odszkodowania nie jest równoznaczna z aktualną wartością rynkową nieruchomości. Skoro 40 lat temu b. właścicielce zapłacono za działkę wywłaszczoną kwotę 1.380 zł czyli 502,72 zł po waloryzacji, to taką kwotę spadkobiercy b. właścicielki mają zapłacić w zamian za jej zwrot. Chociaż kwota wydaje się niska na dzień dzisiejszy, to sposób jej obliczenia jest zgodny z art. 140 § 1 i § 2 w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n., bowiem na tym polega istota instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i z zachowaniem procedury administracyjnej. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.