II SA/Bk 663/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] października 2012 r. o odmowie przyznania M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji dotyczącej zakresu wykonywania obowiązku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1.613,75 zł brutto. Z kwoty tej komornik potrąca świadczenia alimentacyjne w kwocie 949,90 zł, w konsekwencji na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania pozostaje wnioskodawcy 399,59 zł netto. W skład majątku M. W. wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha (nieużytki). Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Łada Samara, rok prod. 1990 (pojazd wymaga kapitalnego remontu). Skarżący jest zadłużony na kwotę ponad 50.000 zł. Kredyt został zaciągnięty na pokrycie zadłużenia z kart kredytowych oraz spłacenie poprzedniego kredytu. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Miesięczne wydatki skarżącego wynoszą około 1.500 zł, z czego opłaty związane z bieżącym utrzymaniem to kwota około 400 zł. Do akt sprawy dołączono: decyzję ZUS z dnia 2 kwietnia 2012r. o ustaleniu wysokości waloryzowanej emerytury; wyrok Sądu Okręgowego w B. z [...] lutego 2004 r., [...]; umowę o kredyt gotówkowy; rachunki i faktury za; gaz, telefon i internet, wywóz śmieci, energię elektryczną. Wnioskodawca nie uczynił zadość wezwaniu referendarza sądowego w zakresie nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za okres czerwiec – sierpień br., nie wyjaśniając przyczyny tego zaniechania. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podano, że u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leżał brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy. Podano, że wskazany miesięczny dochód skarżącego stanowi aktualnie kwota około 400 zł netto – otrzymywana emerytura, po dokonanych potrąceniach świadczeń alimentacyjnych. Deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 1.800 zł, przekraczają zatem wykazany dochód o kwotę 1.400 zł. Tym samym, w ocenie referendarza, nie było możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków wskazanych przez wnioskodawcę. Od powyższego postanowienia M. W. wywiódł sprzeciw i zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewłaściwe zastosowanie i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie go w całości oraz ponowne rozpatrzenie wniosku. W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada żadnych kwot na żadnym koncie bankowym. Podał, że złożył uzasadniony i udowodniony wniosek o przyznanie prawa pomocy. W świetle złożonych załączników jego sytuacja finansowa jest nie trudna lecz tragiczna. Do sprzeciwu zostało dołączone pismo ZUS z dnia 21 września 2012 r. skierowane do Komornika z którego wynika, że ZUS od 1 października 2012 r. wstrzymuje realizację zajęć w sprawie [...], [...] a wznawia dokonywanie potrąceń wynikających z zajęcia w sprawie [...]. Wysokość potrącanej raty wynosi 949,92 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł). Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści złożonego przez M. W. oświadczenia wynika, że miesięczny dochód skarżącego stanowi aktualnie kwota około 400 zł netto – otrzymywana emerytura, po dokonanych potrąceniach świadczeń alimentacyjnych. Deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 1.800 zł, przekraczają zatem wykazany dochód o kwotę 1.400 zł. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Z treści tego oświadczenia wynika, że skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym, nie podał jednakże żadnych informacji pozwalających wyjaśnić nietypową sytuację, w której wydatki znacznie przekraczają wskazany dochód. Skoro strona nie podaje rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Takiej samej oceny wiarygodności oświadczenia skarżącego dokonał NSA w postanowieniu z dnia [...] listopada 2011 r., [...]. W oświadczeniu złożonym w sprawie niniejszej nadal nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z rzeczywistą sytuacją majątkową wnioskodawcy. Końcowo nadmienić należy, że Sąd z urzędu posiada informację iż M. W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie sygn. [...] tut. Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Fakt ten nie ma znaczenia w przedmiotowym postępowaniu, albowiem rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy za każdym razem należy dokonać oceny majątkowej wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-