II SA/Bk 663/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2013 r. sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 października 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji dotyczącej zakresu wykonania obowiązku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , Pan M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie uchylenia w części decyzji dotyczącej zakresu wykonania obowiązku. Postanowieniem z 23 października 2013r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Pan M. W. wniósł sprzeciw oświadczając, że sytuacja jest tragiczna oraz dołączył harmonogram spłat kredytu udzielonego mu przez bank na podstawie umowy z [...] sierpnia 2013 r. na kwotę 64.946,69 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 23 października 2013r., a wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu Skarżący wskazał jedynie, że otrzymuje emeryturę w wysokości 981 zł netto. W skład jego majątku wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha (nieużytki). Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, jest natomiast zadłużony w bankach na kwotę przekraczającą 50.000 zł (k. 151 – 152 akt sprawy). Celem potwierdzenia swojej sytuacji finansowej Skarżący przedstawił odcinek emerytury za czerwiec i lipiec br. (k. 147 i k. 153); umowę o kredyt gotówkowy z dnia 24 stycznia 2012 r. (k. 154 i k. 170); wyciąg z rachunku bankowego za okres 28 czerwca – 16 lipca br. (k. 153 v, k. 155); rachunki i faktury za: gaz, energię elektryczną, telefon (k. 174 – 178); wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lutego 2004 r. sygn. akt [...] (k. 179); skierowanie do szpitala (k. 171); pisma ZUS (k. 172 – 173). Pomimo wezwania, Skarżący nie przedstawił natomiast wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 maja do 31 lipca 2013 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący jest już reprezentowany w tej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. radcę prawnego P. J. (k. 94 akt admin). Z przepisu art. 246 §3 p.p.s.a. wynika zaś, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W tej sytuacji wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego już z tej przyczyny nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Oceniając zaś sytuację finansową Skarżącego Sąd stwierdza, że wobec wykazania miesięcznego dochodu w kwocie 981,68 zł miesięcznie i wydatków przekraczających kwotę 2.000 zł miesięcznie, wątpliwości budzi rzetelność przedstawionych źródeł dochodu. Skarżący nie stara się zaś usunąć tych wątpliwości, gdyż pomimo wezwania Sądu, nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 maja do 31 lipca 2013 r., a jedynie za okres od 28 czerwca do 16 lipca 2013 r. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że w tej sprawie już dwukrotnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak przedstawienia okoliczności świadczących o jego realnej sytuacji majątkowej. Ponadto należy zwrócić uwagę, że skoro [...] sierpnia 2013 r. Skarżący uzyskał kredyt na kwotę 64.946,69 zł, to na tą datę Skarżący musiał wykazać się zdolnością kredytową. To zaś dodatkowo potwierdza wątpliwości co do rzetelności wykazanych przez niego źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów. W związku z powyższym Sąd uznał, że przedstawione dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 29 sierpnia 2013 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Reasumując z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania (vide k. 157) – należało wniosek rozpoznać negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.