II SA/Bk 668/12

WyrokWSA w Białymstoku2012-11-13

Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., jest zgodna z prawem, jeśli dłużnik zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy po wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, ale przed wydaniem decyzji?
Ratio decidendi
Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, wydana na podstawie znowelizowanego art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie narusza prawa, nawet jeśli dłużnik zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy po wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Nowelizacja z 2011 r. wprowadziła dwuetapową procedurę, która pozwala na zróżnicowanie sytuacji dłużników i stosowanie instytucji jedynie wobec osób niewykazujących woli wywiązywania się z zobowiązań. Zarzuty dotyczące braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie uznania za uchylającego się od alimentów, złożone na etapie postępowania o zatrzymanie prawa jazdy, są spóźnione.
Stan faktyczny
Skarżący S. D., dłużnik alimentacyjny, został pozbawiony prawa jazdy decyzją Prezydenta Miasta S., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Decyzje te zapadły na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w związku z uchylaniem się skarżącego od zobowiązań alimentacyjnych. Skarżący podnosił, że zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy i utrzymuje się z zasiłku, co utrudnia mu znalezienie zatrudnienia i płacenie alimentów. Prokurator Rejonowy w S. również zaskarżył decyzję, zarzucając jej niezgodność z Konstytucją RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi S. D. i Prokuratora Rejonowego w S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skarg S. D. i Prokuratora Rejonowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargi. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Do Prezydenta Miasta S. został skierowany wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 27.03.2012r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu S. D. Do wniosku dołączona została kserokopia decyzji MOPS. [...] z dnia [...].02.2012r. o uznaniu skarżącego S. D. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz kserokopia wniosku o ściganie skarżącego za przestępstwo uporczywego uchylania się od alimentów, skierowanego do Prokuratury Rejonowej w S. Zawiadomieniem z dnia 4.04.2012r. Prezydent Miasta S. poinformował S. D. o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, a pismem z dnia 12.04.2012r. zawiadomił o powyższym Prokuratora Rejonowego w S., który w piśmie z 3.04.2012r. wyraził wolę zgłoszenia udziału w przedmiotowym postępowaniu na wypadek jego wszczęcia. W dniu 11.04.2012r. do organu wpłynęło pismo dłużnika alimentacyjnego informujące o zarejestrowaniu się w charakterze osoby poszukującej pracy oraz zawierające prośbę o niezatrzymywanie prawa jazdy. Skarżący dodał, że utrzymuje się z zasiłku stałego z uwagi na umiarkowany stopień niepełnosprawności. Prezydent Miasta S. wystąpił wówczas (pismem z 12.04.2012r.) do organu wnioskującego o zatrzymanie prawa jazdy z pytaniem, czy podtrzymuje wniosek zważywszy na fakt zarejestrowania się dłużnika w charakterze poszukującego pracy, a po podtrzymaniu wniosku przez organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, decyzją z dnia [...].05.2012r. powołując się na art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekł o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. W odwołaniu od tej decyzji S. D. podniósł, że obecnie jest zarejestrowany jako poszukujący pracy i wskazał, że z prawem jazdy łatwiej byłoby mu uzyskać zatrudnienie. Odwołujący się podkreślił, że pozostaje na zasiłku stałym w kwocie 320 złotych miesięcznie i zadał pytanie, z czego ma płacić alimenty. W postępowaniu odwoławczym, po powiadomieniu przez organ II instancji o prawie zapoznania się z aktami, stanowisko w przedmiocie odwołania dłużnika alimentacyjnego zajął Prokurator Rejonowy w S., który poparł odwołanie z uwagi na fakt, że zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło z obrazą prawa materialnego tj. art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez oparcie go na przepisie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, naruszającym zasadę proporcjonalności i zawierającym analogiczne rozwiązanie prawne w zakresie możliwości zatrzymywania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jak zdekonstytucjonalizowany przepis art. 5 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Prokurator powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009r. sygn. P46/07 (OTK-A 2009/8/126, Lex 533559) mocą którego stwierdzono niezgodność art. 5 poprzednio obowiązującej w tej materii ustawy z 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych orz zaliczce alimentacyjnej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Prokurator wyraził stanowisko, że obecnie obowiązujący przepis art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera tożsame rozwiązania prawne, co zdekonstytucjonalizowany przepis poprzedniej ustawy, a braku zgodności z konstytucją nie wyeliminowała nowelizacja art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dokonana ustawą zmieniająca z 19.08.2011r. Nowelizacja wprawdzie wprowadziła tryb odwoławczy na etapie postępowania poprzedzającego skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, ale nie wyeliminowała braku proporcjonalności między zatrzymaniem prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu a celem ustawy, którym jest zapewnienie skuteczności realizacji należności alimentacyjnych. Prokurator wskazał, że przez Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa K 23/10 z wniosku Prokuratora Generalnego RP o zbadanie konstytucyjności art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim – w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012r. – stanowi, ze organ właściwy dłużnika alimentacyjnego kieruje wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oraz 5 ust. 5 i 6 tej ustawy, z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Prezentując powyższe stanowisko, Prokurator wniósł o uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania dłużnika alimentacyjnego, decyzją z dnia [...] lipca 2012r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej kolegium przypomniało przebieg postępowania oraz wskazało na treść regulacji prawnej stanowiącej podstawę prawną decyzji w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w niniejszej sprawie. Kolegium wskazało, że w myśl aktualnego brzmienia art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego i po przesądzeniu ostateczną decyzją, że dłużnik jest osobą uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Starosta w opisanych wyżej okolicznościach, jest związany wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy i dlatego fakt zarejestrowania się dłużnika alimentacyjnego w charakterze bezrobotnego już po wydaniu decyzji ostatecznej o uznaniu go za osobę uchylająca się od alimentów, nie mógł mieć wpływu na treść decyzji. Nawiązując do stanowiska Prokuratora, Kolegium stwierdziło, ze obecne brzmienie art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów różni się od treści obowiązującej przed 1 stycznia 2012r. Obecne brzmienie jest konsekwencją wykonania przez ustawodawcę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009r. sygn. P46/07 poprzez wprowadzenie trybu odwoławczego na etapie poprzedzającym wniosek o zatrzymanie prawa jazdy oraz poprzez taką treść przepisu, która realizuje zasadę proporcjonalności. Kolegium uczyniło przy tym wzmiankę, że nie byłoby władne dokonywać oceny zgodności z przepisami Konstytucji wprowadzonych zmian do treści art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skargi do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wywiedli dłużnik alimentacyjny (sygn. akt 668/12) oraz Prokurator Rejonowy w S. (sygn. akt IISA/Bk 714/12) Dłużnik alimentacyjny S. D. podtrzymał w całości zarzuty odwołania stwierdzając, że nie tylko nie ma z czego płacić alimentów, ale nie ma też z czego żyć. Dodał, ze wywiązał się z obowiązku zarejestrowania się w charakterze osoby poszukującej pracy. Prokurator Rejonowy w S. zarzucił decyzji obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z oparciem rozstrzygnięcia o przepis art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, niezgodny z ww. przepisami Konstytucji RP, jako naruszający zasadę proporcjonalności i zawierający analogiczne rozstrzygnięcie prawne w zakresie możliwości zatrzymywania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jak zdekonstytucjonalizowany przepis art. 5 ustawy z 2.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ponosząc powyższy zarzut Prokurator wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu skargi Prokurator wniósł o pominięcie przy wyrokowaniu przepisu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i bezpośrednie zastosowanie przez Sąd przepisów Konstytucji oraz wyraził pogląd, ze tak samo powinny były postąpić organy administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargi każdego ze skarżących wniosło o ich oddalenie. Na rozprawie wyznaczonej w tym samym terminie dla rozpatrzenia obydwu skarg, Sąd na podstawie art. 111 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządził o ich połączeniu celem jednoczesnego rozpoznania i objęcia jednym rozstrzygnięciem zważywszy na współuczestnictwo materialne po stronie skarżących wynikające z faktu zaskarżenia tej samej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skargi podlegały oddaleniu albowiem decyzja o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, zdaniem sądu, nie naruszyła prawa. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na fakt, że procedura zatrzymania prawa jazdy skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu, została przeprowadzona w 2012r. już przy zastosowaniu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19.08.2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011r, Nr 205, poz. 1212), która weszła w życie z dniem 1.01.2012r. Przed nowelizacją ww. przepisu, jego treść rzeczywiście stanowiła powtórzenie brzmienia art. 5 ustawy z 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22.09.2009r. sygn. P 46/07 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny tymże wyrokiem stwierdził, że obowiązujący pod rządami art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej mechanizm zatrzymywania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, naruszał zasadę sprawiedliwej procedury poprzez brak stosownego trybu odwoławczego umożliwiającego dłużnikowi alimentacyjnemu poddanie kontroli instancyjnej merytorycznej zasadności wniosku uprawnionego organu o zatrzymanie prawa jazdy, a także konstytucyjną zasadę proporcjonalności poprzez brak służebnej roli zatrzymania prawa jazdy dla realizacji podstawowego celu ustawy, jakim jest zapewnienie skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych, którego to celu nie można osiągnąć – z zasady – poprzez zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, którego aktywność zawodowa łączy się z posiadaniem prawa jazdy. Nadto, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, przewidziany w poprzedniej regulacji prawnej, mechanizm odzyskiwania prawa jazdy zatrzymanego dłużnikowi alimentacyjnemu, naruszał zasadę prawidłowej legislacji poprzez niejednoznaczne określenie okoliczności pozwalających na wystąpienie z wnioskiem o zwrot dokumentu. Zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny regulacja przewidywała następujące zasady postępowania wobec dłużników alimentacyjnych. W przypadku bezskutecznej egzekucji świadczenia alimentacyjnego, komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne, był zobowiązany do poinformowania właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o stanie egzekucji i przyczynach jej bezskuteczności (art. 3 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zwanej dalej ustawą o dłużnikach alimentacyjnych). Na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, ośrodek pomocy społecznej, przeprowadzał wywiad środowiskowy u dłużnika alimentacyjnego (art. 4 ust. 1 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). W wypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie mógł się wywiązać ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika zwracał się do urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). W razie braku takich możliwości, na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy, organ właściwy dłużnika występował z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jeżeli dłużnik uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub odmawiał proponowanej mu pracy zawodowej bądź robót publicznych albo uchylał się od nich, organ właściwy dłużnika, informował podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 par. 1 k.k. tj. za uporczywe uchylanie się od obowiązków alimentacyjnych (art. 4 ust. 3 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). Po złożeniu wniosku o ściganie, następowało skierowanie przez organ właściwy dłużnika, wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 1 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). Wniosek o zatrzymanie prawa jazdy stanowił podstawę decyzji o jego zatrzymaniu (art. 5 ust. 2 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). Po stwierdzeniu, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała, następował jego zwrot na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 3 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych). Opisany wyżej mechanizm zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym pierwotnie został powtórzony w art. 5 ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), która z dniem 1.10.2008r. zastąpiła ustawę z 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawiły się wówczas wyroki uchylające decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym w oparciu o ww. przepis w następstwie dostrzeżenia tzw. wtórnej niekonstytucyjności regulacji prawnej, która - zdaniem poszczególnych składów orzekających - pozwalała sądom administracyjnym na odmowę zastosowania in concreto art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jako niezgodnego z Konstytucją RP (vide; między innymi wyroki w sprawach III SA/Łd 333/10 z 5.10.2010r, IIISA/Łd 519/09 z 13.01.2010r., IISA/Bd 662/09 z 6.01.2010r., IISA/Po 187/10 z 7.07.2010r, IISA/Po 715/10 z 7.12.2010r, IISA/GL 443/10 z 26.07. 2010r., IVSA/Po 1204/11 z 16.02.2012r., IIISAŁd 40/11 z 25.05.2011r, IISA/Rz 374/11 z 7.09.2011r). Nowelizacja przepisu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dokonana ustawą zmieniającą z 19.08.2011r. wprowadziła istotne, zdaniem sądu, zmiany mechanizmu zatrzymywania dłużnikom alimentacyjnym prawa jazdy. Jak wynika z dostępnego w programie Lex uzasadnienia projektu ustawy nowelizacyjnej, wprowadzenie nowych rozwiązań w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym, nastąpiło w wykonaniu opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Od 1 stycznia 2012r. postępowanie w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, poprzedzone musi być postępowaniem w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie, przy tym, w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, może być wszczęte jedynie w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub złożenie oświadczenia majątkowego, zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmawia przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowemu dorosłych (vide: obecne brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Nadto sama decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie może być wydana wobec takiego dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 3 "a" ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jak wynika z art. 3 "b" ww. ustawy wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty dopiero, gdy decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna i – jak wynika z art. 5 ust. 5 ww. ustawy - na podstawie powyższego wniosku jest wydawana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy Do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy organ dołącza odpis ww. decyzji oraz składa jednocześnie wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 par. 1 k.k. Uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje – jak stanowi obecne brzmienie art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego , gdy: - ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub - nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Nowe rozwiązania w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym eliminują mechanizm stosowania instytucji niezależnie od okresu zalegania z płatnością alimentów oraz wielkości zadłużenia a także pozwalają dłużnikowi alimentacyjnemu na podważanie wystąpienia przesłanek formalnych i materialnych do uznania go za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Automatyzm wydawania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy został złagodzony wprowadzeniem postępowania w sprawie uznania dłużnika za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Zatrzymanie prawa jazdy nie nastąpi wobec dłużnika, który częściowo wywiązuje się z zobowiązań alimentacyjnych, a postępowanie w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, konieczne dla wydania decyzji przesądzającej o powyższym statusie dłużnika, niezbędnej dla uruchomienia procedury zatrzymania prawa jazdy, nie będzie wszczęte wobec dłużnika, który pracuje, nie unika składania oświadczenia majątkowego a jeśli nie jest zatrudniony,, to rejestruje się w urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy i nie odmawia propozycji odpowiedniego zatrudnienia czy udziału w aktywizacji zawodowej. Wyniki kontroli zaskarżonej decyzji poprzez pryzmat opisanej wyżej i mającej zastosowanie w sprawie, procedury zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym, nie pozwala na jej uchylenie. Z akt sprawy wynika, że wniosek o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy MOPS w S. skierował do Prezydenta Miasta S. w dniu 27.03.2012r. dołączając do niego wniosek o ściganie skarżącego za przestępstwo z art. 209 par. 1 k.k. oraz decyzję ostateczną Prezydenta Miasta S. z dnia [...].02.2012r. o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z treści tej decyzji wynika zaś, że postępowanie w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wszczęte zostało w dniu 23.01.2012r. w następstwie ustalenia, że skarżący mimo, iż niepełnosprawność pozwala mu na podjęcie zatrudnienia, nie zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy, nie wyrażając w ogóle zgody na podpisanie porozumienia zobowiązującego do zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy. Decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, z którego skarżący nie skorzystał, a także informację o konsekwencjach jej wydania tj. konieczności skierowania wniosku o zatrzymanie prawa jazdy oraz wniosku o ściganie skarżącego za przestępstwo uporczywego uchylania się od alimentów. Skarżący dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba poszukująca pracy i złożył prośbę o niezatrzymywanie prawa jazdy z uwagi na to, że – jak podał - posiadanie prawa jazdy może mu ułatwić znalezienie zatrudnienia. Organ właściwy dłużnika alimentacyjnego mimo powzięcia wiadomości o zarejestrowaniu się skarżącego jako osoba poszukująca pracy, podtrzymał wniosek o zatrzymanie prawa jazdy. Skład orzekający sądu nie podziela poglądu Prokuratora jakoby z wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/07 wynikała generalnie niekonstytucyjność instytucji zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym. Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego sąd odczytuje jako potrzebę wprowadzenia takiego rozwiązania, które pozwoli na zróżnicowanie sytuacji dłużników alimentacyjnych i stosowanie instytucji jedynie wobec całkowicie niewykazujących woli wywiązywania się z zobowiązań alimentacyjnych poprzez unikanie zarobkowania. Obecny mechanizm zatrzymywania prawa jazdy odpowiada, zdaniem sądu, takiemu założeniu, a konkretne określenie okoliczności pozwalających na "odzyskanie" prawa jazdy zatrzymanego dłużnikowi za alimenty, nie przekreśla szans na aktywność zawodową łączącą się z posiadaniem prawa jazdy. Ani zarzuty skargi wniesionej przez dłużnika alimentacyjnego ani okoliczności sprawy związane z faktem otrzymywania przez skarżącego zasiłku stałego, nie podważają zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skarżący jest osobą legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, co wprawdzie oznacza zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, lub wymagającej czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy z 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – Dz. U. z 2011r. Nr 127, poz. 721), ale nie stanowi przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy u pracodawcy zapewniającego warunki pracy uwzględniające potrzeby wynikające z niepełnosprawności. Wykazanie przez osobę utrzymującą się z zasiłku stałego, że nie należy do uchylających się od zobowiązań alimentacyjnych wymagało od niej aktywnego poszukiwania właściwego zatrudnienia. Zauważyć przy tym należy, że przy obowiązującej od 1.01.2012r. dwuetapowej procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu (najpierw dwuinstancyjne postępowanie w sprawie uznania za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, potem postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy), zarzut ewentualnej bezpodstawności wszczęcia w stosunku do skarżącego postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od alimentów, złożony na drugim etapie procedury, należy uznać za spóźniony. Końcowo Sąd nadmienia, że z urzędu nie dostrzegł potrzeby zawieszenia postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy K 23/10 dotyczącej zbadania konstytucyjności art. 5 ust. 3 i 5 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z uwagi na fakt, że w sprawie kontrolowanej przez Sąd, decyzja została oparta na treści art. 5 ust. 5 ww. ustawy w brzmieniu znowelizowanym. Mając powyższe na uwadze skargę oddalono (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło