II SA/Bk 669/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie dokonania rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku oddala skargę U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (zwany dalej: "PINB w Z. ") nakazał K. K. (zwanemu dalej: "Skarżącym") dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku obory o długości 12,00 m, szerokości 5,00 – 6,60 m i wysokości 3,00 - 4,70 m na działkach o nr geod. [...] (przed podziałem nr [...]) we wsi Ć., gm. K. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB w B.") ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymał ww. decyzję w mocy. Skarga na tą decyzję, wywiedziona przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 602/15. W dniu [...] maja 2016 r. PINB w Z. wystosował do Skarżącego upomnienie nr [...] wzywające do wykonania przywołanego powyżej obowiązku rozbiórki. Następnie w dniu [...] czerwca 2016 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [...], opatrzył go klauzulą o skierowaniu ww. tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej i w dniu [...] lipca 2016 r. doręczył zobowiązanemu, wszczynając tym samym wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] lipca 2016 r. Skarżący wniósł do PINB w Z. zarzuty w sprawie prowadzenia niniejszej egzekucji administracyjnej. Organ I instancji - postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] - uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Działający w trybie odwoławczym PWINB - postanowieniem ostatecznym z dnia [...] września 2016r. nr [...] - utrzymał przywołane postanowienie organu I instancji w mocy, a WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017r. sygn. akt II SA/Bk 767/16 oddalił skargę Skarżącego na to rozstrzygnięcie PWINB. Następnie PINB w Z. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 52 654,64 zł oraz opłatę egzekucyjną w wysokości 68,00 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku rozbiórki egzekwowanego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. PWINB w B. rozpatrując zażalenie Skarżącego na to rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 25 października 2018r. sygn. akt II SA/Bk 231/18 oddalił z kolei skargę na to postanowienie PWINB. W dniu [...] kwietnia 2019r. PINB w Z. wystosował do Skarżącego upomnienie finansowe nr [...], wzywające do uregulowania należności wynikłych w toku egzekucji obowiązku rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku obory na działkach o nr geod. [...] we wsi Ć., gm. K. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący złożył wniosek o zawieszenie wykonania upomnienia oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując iż ściąganie grzywny dotyczyć będzie także majątku żony zobowiązanego, która nie była stroną w sprawie. W ocenie Skarżącego wierzyciel nie ma prawa prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego, bez uprzedniej zgody jego współmałżonki. PINB postanowieniem z dnia [...] maja 2019r. nr [...], na podstawie art. 56 § 1 oraz § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.e.a.") odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego uzasadniając, iż w sprawie nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek do zawieszania, stąd też złożony wniosek jest bezzasadny. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie wskazując, że pozostaje we wspólności majątkowej, ale jego żona nigdy nie była stroną prowadzonego postępowania. Tym samym nie ma podstawy prawnej, aby bez jej zgody prowadzić egzekucję z majątku wspólnego. PWINB w B. nie podzielił argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając to postanowienie organ stwierdził, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie dają podstaw do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a., a tym bardziej przesłanki z art. 56 § 1 pkt 3 i 5 tej ustawy. PWINB przypomniał jednocześnie, że pomimo, iż nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia, miało faktycznie charakter dyscyplinujący, to nie spowodowało wykonania przez stronę obowiązku rozbiórki. W tych okolicznościach za zasadne organ uznał przymusowe ściągnięcie w/w grzywny, poprzedzone upomnieniem finansowym. W konsekwencji organ II instancji stwierdził też brak podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł Skarżący zarzucając wadliwość prowadzonego postępowania administracyjnego z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Uzasadniając złożoną skargę wyjaśnił, że od samego początku prowadzonego postępowania podnosił zarzut pominięcia jego żony jako strony postępowania, ale zarzut ten pozostawał bezskuteczny. PWINB do chwili obecnej nie wyjaśnił bowiem kwestii pominięcia żony Skarżącego jako strony toczącego się postępowania administracyjnego. Twierdzenie zaś organu, że powyższa argumentacja była badana i nie została uwzględniona, jest bezpodstawne. Dodatkowo, jak wyjaśnił Skarżący, nawet gdyby przyjąć, że dopuścił się on samowoli budowlanej rozbudowy budynku gospodarczego, to nie może dokonać jego rozbiórki, albowiem przedmiotowa decyzja należy do jego najbliższej rodziny: żony i dzieci, na którą nie wyrażają oni zgody. Wskazując na powyższą argumentację Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie sprawy. PWINB w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Słowem wstępu należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), a uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju kwalifikowane wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia PWINB z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie PINB w Z. z dnia [...] maja 2019 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego - ostatecznej decyzji PINB z dnia [...] lutego 2013 r. orzekającej wobec Skarżącego (i tylko jego) obowiązek rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku obory na działkach nr [...] we wsi Ć., stwierdzić należy, iż odpowiada ono prawu. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4. na żądanie wierzyciela, 5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę zarzuty skargi należy też podkreślić, że istota instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym przypadku (tj. w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania) nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Przy czym sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny. Zaakcentować także trzeba, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Zobowiązany wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany jest bowiem do wskazania jednej z przyczyn (przesłanek), o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Przenosząc powyższe uwagi na tło rozpatrywanej sprawy należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że Skarżący pomimo, iż wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to - jak wskazuje na to zgromadzony materiał dowodowy - w sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a., która nakazywałaby organowi zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Skarżącego. Skarżący nie miał, ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadał zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne inne przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują natomiast możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika. W tych okolicznościach, zdaniem sądu, organy egzekucyjne w sposób uprawniony odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w badanej sprawie. Odpowiadając z kolei na zawartą we wniosku Skarżącego argumentację w zakresie błędnego wskazania strony zobowiązanej do rozbiórki należy przypomnieć, że zaskarżone postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania dotyczy etapu egzekucyjnego, a zatem wszelkie zarzuty dotyczące treści samego obowiązku rozbiórki jak i treści tytułu wykonawczego (tj. decyzji z dnia [...] lutego 2013r.) nie mogą odnieść skutku jako spóźnione i niedopuszczalne. Etap egzekucyjny jest bowiem etapem wykonawczym i następuje, co istotne, po przesądzeniu okoliczności związanych zarówno z przedmiotem obowiązku, jego zakresem, jak i osobą zobowiązanego, a tego właściwie dotyczy większość zarzutów skarżącego sformułowanych we wniesionej aktualnie skardze. Podkreślić należy, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że w sprawie niniejszej wszelkie ww. kwestie zostały już ostatecznie przesądzone przez organ nadzoru budowlanego. Nadto już trzykrotnie orzeczenia nadzoru budowlanego były kontrolowane przez tutejszy sąd. W sprawie II SA/Bk 602/15 została oddalona skarga od decyzji nakazującej rozbiórkę (nie sporządzano uzasadnienia wyroku), w sprawie II SA/Bk 767/16 została oddalona skarga od postanowienia PWINB z dnia [...] września 2016 r. rozpoznającego (negatywnie) zarzuty odnośnie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a w sprawie II SA/BK 231/18 oddalona została skarga Skarżącego na postanowienie PWINB w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W tym ostatnim wyroku WSA podkreślił, że skoro wskazane powyżej orzeczenia (zarówno organów nadzoru budowlanego, jak i sądu) przesądziły jednoznacznie zarzucaną przez Skarżącego kwestię błędu co do wskazania osoby zobowiązanej do rozbiórki, to na tym etapie organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Prawa do merytorycznej kontroli decyzji, której wykonanie egzekwuje organ egzekucyjny stosując zaskarżony środek egzekucyjny, nie ma również sąd administracyjny, który kontroluje zastosowanie środka egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe za bezpodstawne należało zatem uznać wszelkie zarzuty skargi co do wadliwości decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] lutego 2013r. w zakresie wskazania osoby zobowiązanej do rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku obory, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zarzuty te, jak wyjaśniono już wyżej, nie mogą bowiem podlegać ocenie w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym zasadności zawieszenia postepowania egzekucyjnego. W powyższych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że organy egzekucyjne procedujące w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, iż przedstawiona przez Skarżącego argumentacja nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniają zawieszenie postępowania, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a, jak również nie stanowi podstawy do zawieszenie tego postępowania w oparciu o przepisy innych ustaw w zw. z pkt 5 powołanego przepisu. Tym samym brak było podstawy do pozytywnego rozpatrzenia przez organy wniosku strony. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.