II SA/Bk 672/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia [...] sierpnia 2008 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.- Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P. wymierzył M. W. karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku z przeznaczeniem na oborę na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 28, we wsi M. gmina B. W motywach postanowienia wskazano, że organ nadzoru w dniach 7-8 sierpnia 2008 r. dokonał kontroli obowiązkowej przedmiotowego obiektu i stwierdził, iż jest on użytkowany bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Dlatego też zgodnie z dyspozycją art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane uzasadnione jest zastosowanie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. Rozstrzygnięcie organu I instancji zapadło w następującym stanie faktycznym: decyzją z dnia [...].04.2007 r. Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę obory dla krów z częściową przebudową stodoły na oborę, budowę zbiornika na gnojówkę i płyty gnojowej na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 28, położonej we wsi M. W punkcie numer 5 decyzji wskazano, że inwestor nie jest zobowiązany uzyskać pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, natomiast w punkcie 6 decyzji wskazano, że inwestor jest zobowiązany zawiadomić właściwy organ nadzoru budowlanego, co najmniej 21 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania. Postanowieniem z dnia [...].10.2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P. działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego wstrzymał roboty budowlane przy budowie w/w zbiornika na gnojówkę, wskazując, iż w trakcie oględzin stwierdzono, że budowa zbiornika jest realizowana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, gdyż zbiornik został usytuowany w odległości 14, 50 m od narożnika stodoły na działce numer 29, zamiast 15, 00 m i w odległości 3, 4 m od ogrodzenia między działkami, zamiast 4,0 m – jak w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. W konsekwencji wstrzymania robót ostateczną decyzją organu odwoławczego z [...] lutego 2008 r. nakazano Panu M. W. sporządzenie i przedstawienie organowi w terminie do 3 marca 2008 r. 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzgledniającego wykonane istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie zbiornika na gnojówkę. Następnie decyzją z dnia [...].04. 2008 r. Wojewoda P. ostatecznie orzekł o uchyleniu pozwolenia na budowę z dnia [...].04.2007 r. w części obejmującej budowę zbiornika na gnojówkę. Wnioskiem z dnia 22.07.2008 r. M. W. wystąpił o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu w części obejmującej rozbudowę obory dla krów z częściową przebudową stodoły na oborę. W dniu 07.08.2008 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. P. działając na podstawie art. 59a ustawy Prawo budowlane dokonali kontroli na działce numer 28 we wsi M. W punkcie 8.4. protokołu zapisano "nie rozebrano części płyty przeznaczonej do rozbiórki w projekcie budowlanym p. 13 na pzd" W punkcie 9 protokołu stwierdzono: " Budynek nie spełnia wymogów formalnych do wydania pozwolenia na użytkowanie ze względu na niezakończone postępowanie administracyjne Nr [...] w zakresie istotnych odstępstw przy budowie urządzeń służących ochronie środowiska , tj. zbiornika na gnojówkę, w części którego to urządzenia zostało uchylone pozwolenie na budowę. Stwierdzono użytkowanie budynku obory. Stanowiska są obsadzone krowami. Na płycie obornikowej składowany jest obornik." Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną (k. 19 –21). W piśmie złożonym do organu I instancji w dniu 19.08.2008 r. Pan M. W. odnosząc się do punktu 8 protokołu kontroli wyjaśnił, że stara płyta gnojowa została rozebrana a na części rozebranej płyty jest wybudowana nowa obora . Natomiast kolejna część płyty została rozebrana i w tym miejscu został wybudowany zbiornik. Beton, który został jest to sklepienie starego zbiornika na gnojówkę, który nie jest do rozbiórki. Decyzją z dnia [...].08.2008 r., utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy, odmówiono wydania pozwolenia na użytkowanie budynku obory. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że inwestor nie rozebrał części starej płyty gnojowej przewidzianej do rozbiórki w zatwierdzonym projekcie budowlanym, a także budynek nie spełnia wymogów formalnych do wydania pozwolenia na użytkowanie ze względu na niezakończone postępowanie w zakresie istotnych odstępstw odnośnie budowy zbiornika na gnojówkę. Tut. Sąd prawomocnymi wyrokami: z [...].08.2008 r. uchylił postanowienia organów w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych przy budowie zbiornika na gnojówkę; z [...].06.2009 r. uchylił decyzje obu instancji w zakresie odmowy pozwolenia na użytkowanie. W uzasadnieniu wyroku z [...].08.2008 r. uchylającego postanowienia organów obu instancji w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych Sąd wskazał, iż skarżący podczas rozprawy złożył mapę poinwentaryzacyjną z klauzulą, że wyeksponowane na mapie obiekty budowlane zostały zinwentaryzowane a dokumenty powstałe w wyniku inwentaryzacji przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 11.07.2008 r. W aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego, złożone w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w dniu 15.07.2008 r., w który stwierdza, że budowa została wykonana zgodnie z projektem i dołącza kopię mapy poinwentaryzacyjnej budynku gospodarczego, zbiornika i płyty gnojowej z 11 lipca 2008 r. (karta 67- 68 akt administracyjnych). Ponadto organ nadzoru budowlanego działając w trybie wznowieniowym, art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., decyzją z dnia [...].02.2009 r. uchylił własne decyzje w przedmiocie nakazania sporządzenia projektu zamiennego. Postanowieniem z dnia [...].09.2009 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że fakt nielegalnego użytkowania został przez organ I instancji bezsprzecznie ustalony, na co wskazuje wykonana dokumentacja fotograficzna. Również sam inwestor w swoim zażaleniu wskazał, że trzyma bydło w oborze. Organ wskazał również, że wymierzona kara została obliczona w sposób prawidłowy. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu. Wskazał, że inwestycja polega na rozbudowie i przebudowie obory, a zwierzęta były w rozbudowywanym budynku przez cały czas nawet w trakcie prac budowlanych. Ponadto projekt budowlany nie zawierał pomieszczeń zastępczych dla zwierząt. Wskazał, że nadzór budowlany nie może odebrać budynku obory, bo twierdzi, że nie ma urządzeń służących ochronie środowiska, tj. płyty i zbiornika na gnojówkę, chociaż faktycznie urządzenia te zostały jeszcze wybudowane przed rozbudową obory i stodoły , wtedy kiedy pozwolenie na budowę było jeszcze ważne, o czym świadczy zapis kierownika w dzienniku budowy. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, że z punktu widzenia niniejszej sprawy nie ma znaczenia wyrok tut. Sądu z dnia [...] czerwca 2009 r. na mocy którego uchylono decyzje organów nadzoru budowlanego w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Wskazał również, że organy nadzoru w żaden sposób nie narzucają inwestorowi jak mają być przetrzymywane zwierzęta w trakcie budowy oraz w jaki sposób będą gromadzone odchody zwierzęce. Zagadnienie to powinno być rozwiązane i opracowane przez autora projektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem organy naruszyły przepisy prawa w sposób mogący mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. Przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi, iż w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 "f" ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Naruszenie art. 54 Prawa budowlanego związane jest z przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego przed zawiadomieniem właściwego organu o zakończeniu budowy i przed upływem 21 dni do doręczenia temu organowi zawiadomienia o zakończeniu budowy i dotyczy obiektów budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na użytkowanie, natomiast naruszenie art. 55 Prawa budowlanego jest związane z przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego przed uzyskaniem decyzji ostatecznej o pozwoleniu na użytkowanie i dotyczy obiektów budowlanych wymienionych w trzech podpunktach tego przepisu, tj. zaliczonych przez ustawodawcę do obiektów wymagających uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy z decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z dnia [...].04.2007 r. wynikało, że inwestor ma obowiązek jedynie zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy na 21 dni przed terminem przystąpienia do użytkowania. Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie wynikał także z art. 55 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, gdyż wydana została wprawdzie ostateczna decyzja z dnia [...].02.2008 r., nakazująca skarżącemu sporządzenie projektu zamiennego, jednakże skarżący nie uzyskał decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, w której z mocy art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego zostałby nałożony obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. W okolicznościach niniejszej sprawy, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie bez znaczenia jest okoliczność uchylenia przez tut. Sąd postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie zbiornika na gnojówkę a w dalszej konsekwencji uchylenie w trybie wznowieniowym decyzji zobowiązującej do sporządzenia projektu zamiennego. Uchylenie w/w orzeczeń, a zwłaszcza postanowienia, oznacza bowiem, że inwestor nie dopuścił się istotnych odstępstw w zakresie lokalizacji zbiornika na gnojówkę, a w konsekwencji, że mógł przypuszczać, iż ma prawo do użytkowania obiektu po zakończeniu budowy w terminie 21 dni od daty zgłoszenia o zakończeniu budowy. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się wniosek skarżącego z dnia 22.07.2008 r. o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu w części dotyczącej obory, tym niemniej w okolicznościach sprawy nie bez znaczenia jest okoliczność złożenia przez skarżącego pisma do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 15.07.2008 r., w którym stwierdza on, że budowa została wykonana zgodnie z projektem i dołącza kopię mapy poinwentaryzacyjnej, z 11 lipca 2008 r., budynku gospodarczego, zbiornika i płyty gnojowej (karta 67- 68 akt administracyjnych). W ocenie Sądu organ uzyskał w owym piśmie informację o zakończeniu budowy przez skarżącego, z której wynika, że inwentaryzacją powykonawczą objęto także zbiornik na gnojówkę. Pomimo braku dokumentów wymaganych art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego przy składaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego informacja o zakończeniu budowy obiektu budowlanego została skutecznie złożona organowi, a brak w dokumentacji może być uzupełniany w trybie art. 57 ust. 4 Prawa budowlanego. Jak wynika z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 7.09.2007 r., przeprowadzonych przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. P., odnośnie zaawansowania pracy przy tym zbiorniku stwierdzono "wykonanie ścian zbiornika na gnojówkę z szalowaniem płyty górnej i ustawieniem belek." Postanowienie organu I instancji z [...].10.2007 r. o wstrzymaniu prac w tym zakresie zostało doręczono Panu W. w dniu 26 października 2007 r. Nie można więc wykluczyć, że w momencie doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót zbiornik na gnojówkę był już ukończony. W każdym razie w aktach administracyjnych nie ma żadnych informacji o samowolnym kontynuowaniu budowy po 26 października 2007 r. odnośnie zbiornika na gnojówkę. W zaistniałej sytuacji, w ocenie Sądu, rozważyć należało czy powziętą przez organ informację o zakończeniu budowy w dniu 15 lipca 2008 r, należało rozumieć jako zawiadomienie o zakończeniu budowy. W konsekwencji sprzeciw, o którym mowa w art. 54 ustawy Prawo budowlane, a także ewentualne podjęcie czynności dowodowych zmierzających do ustalenia czy inwestor nie użytkuje obiektu bez wymaganego zgłoszenia winny nastąpić do 5 sierpnia 2008 r. (wtorek), bowiem w tym dniu upływał 21 –dniowy termin do wniesienia sprzeciwu. Z tych względów istnieje uzasadniona wątpliowść co do zgodności z prawem czynności dowodowych organu nadzoru przeprowadzonych na nieruchomości skarżącego w dniach 7-8 sierpnia 2008 r., gdyż dokonano ich po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu a w konsekwencji i przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zatem konstatacje organu wynikające z oględzin nieruchomości skarżącego nie miałby mocy dowodowej, gdyż zostały dokonane po upływie 21 dni o zawiadomienia. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, art. 8 k.p.a., organy nadzoru budowlanego winny udzielić skarżącemu wyczerpujących informacji co do możliwości prawnych w zakresie zgodnego z prawem użytkowania obiektu. Nie bez znaczenia jest tu fakt, że to w wyniku licznych rozstrzygnięć wydawanych przez organy, w tym nadzoru budowlanego, uchylanych następnie przez Sąd lub w trybach nadzwyczajnych, Skarżący zagubił się w tych procedurach. Jak wynika z akt dołączonych Sądowi w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody P. z dnia [...].04.2008 r., na mocy której orzeczono o uchyleniu pozwolenia na budowę w części obejmującej budowę zbiornika na gnojówkę. W odniesieniu do tej decyzji należałoby rozważyć jej wzruszenie w trybie wznowieniowym na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż kwestionowane postanowienia wydano z naruszeniem prawa, art. 6, art. 7 i art. 77 k.pa. i dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wystąpią do skarżącego z zapytaniem czy złożone do organu w dniu 15 lipca 2008 r. pismo miało na celu zawiadomienie o zakończeniu budowy, w rozumieniu art. 54 Prawa budowlanego. Konsekwencją uwzględnienia skargi stała się konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Sąd nie zasądził od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego, gdyż taki wniosek na podstawie art. 210 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie został złożony, pomimo pouczenia w wezwaniu z dnia 12 czerwca 2009 r. (karta 14 akt sądowych).-