II SA/Bk 675/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], dotyczącą skierowania M. N. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B, B+E, C, C+E. Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Starostwa Powiatowego w B. wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. o wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym dla M. N. ze względu na stan psychiczny jego zdrowia. Starosta B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], skierował M. N. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B, B+E, C, C+E. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że według opinii biegłych psychiatrów i psychologa powołanych do oceny zdrowia M. N., w ramach prowadzonego przez prokuraturę postępowania karnego, stwierdzili oni u tej osoby chorobę psychiczną pod postacią zaburzeń urojeniowych. Na podstawie powyższej opinii Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. Akt [...], postanowił umorzyć postępowanie i zastosować wobec M. N. środek zabezpieczający w postaci zobowiązania go do podjęcia terapii leczenia psychiatrycznego w warunkach ambulatoryjnych. Zdaniem więc organu, mając na uwadze art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia tego kierowcy, a ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało lekarzom uprawnionym w tym zakresie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. N., w którym nie zgodził się m.in. z koniecznością wykonania badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B., ze względu na wysokość kosztów tych badań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty B. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty, w przypadkach nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "przypadki nasuwające zastrzeżenia co do stanu zdrowia" kierowcy, pozostawiając tę okoliczność ocenie organu decyzyjnego. Organ zatem ocenia ją na podstawie zebranych dowodów. W omawianym przepisie nie chodzi o jakiekolwiek przypadki zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, ale wyłącznie o takie sytuacje związane z jego stanem zdrowia, które nasuwają wątpliwości co do jego zdolności bezpiecznego funkcjonowania jako kierowcy w ruchu drogowym. Dalej organ wyjaśnił, że Starosta B. trafnie uznał, iż umorzenie przez Sąd Rejonowy w B., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...], postępowania karnego toczącego się przeciwko M. N., nasuwa uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, a więc koniecznym wydaje się kierowanie go na badania lekarskie. Sąd ten uznał bowiem, że z powodu choroby psychicznej strona nie popełniła przestępstwa i w związku z tym umorzył postępowanie oraz orzekł środek zabezpieczający w postaci zobowiązania M. N. do podjęcia terapii (leczenia psychiatrycznego) w warunkach ambulatoryjnych w celu zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez niego czynu zabronionego. Zdaniem organu, chociaż odwołujący w odwołaniu zaprzecza, że jest psychicznie chory, na dowód czego podnosi, iż jest na wolności i posiada ważne prawo jazdy, to jednak okoliczności sprawy uzasadniają skierowanie go na badania lekarskie, celem dokonania oceny jego stanu zdrowia. Ocena ta może być dokonana tylko i wyłącznie przez uprawnionego lekarza w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Stąd też zarzuty strony dotyczące zbyt wysokich opłat za te badania i długi okres oczekiwania na termin tych badań, nie mogą zostać uwzględnione. Także stwierdzenie okoliczności czy strona jest, czy nie jest chora, nie może podlegać ocenie organu administracji publicznej, który nie ma ani kwalifikacji, ani oparcia w przepisach prawa do oceny stanu zdrowia kierowcy. Koniecznym jest przeprowadzenie w tym zakresie badania lekarskiego. Przedmiotowe badanie służyć ma wykazaniu czy brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, czy ewentualnie przeciwwskazania takie istnieją. Na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie skierowania na badania lekarskie istnieją jedynie uzasadnione wątpliwości, co do stanu zdrowia kierowcy, a wyjaśnić je należy poprzez prowadzenie w tym zakresie badań lekarskich, w trybie przewidzianym przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł M. N., w której zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż odbiera ona prawo skarżącego do przeprowadzenia badania u lekarzy uprawnionych, którzy są w ewidencji Urzędu Marszałkowskiego, kierując skarżącego od razu do jednostki nadrzędnej, tzn. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy; 2) naruszenie art. 81 ust. 1 pkt 7a ustawy o kierujących pojazdami, ponieważ decyzja bezprawnie nakłada na skarżącego sankcję w postaci zmuszenia go do przeprowadzenia badań dwa razy droższych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy niż badań wynikających z ustawy o kierujących pojazdami, tzn. u lekarzy uprawnionych będących w ewidencji Urzędu Marszałkowskiego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dowiedział się, iż badanie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy kosztuje ponad 400 zł, a on się na taką kwotę nie godzi. Ponadto badanie lekarskie do prawa jazdy skarżący przeprowadził w 2014 r. i Starostwo, zgodnie z art. 79 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami, miało dwa tygodnie by się odwołać i skierować go na ponowne badanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy jako jednostki nadrzędnej, czego jednak nie zrobiło. Obecnie badanie powinno odbyć tak jak w 2014 r., czyli u uprawnionych lekarzy, bo tak jest napisane w ustawie. Z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że osoba powinna być kierowana na badanie lekarskie u uprawnionych przez ustawę lekarzy będących w ewidencji Urzędu Marszałkowskiego. Zgodnie zaś z art 77 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 tej ustawy Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jest placówką uprawnioną w dalszej kolejności, tzn. kolejności odwoławczej, bo jest jednostką nadrzędną. Uzasadnia to art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy, a w szczególności rozwijające go rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, którego treść potwierdza, iż badanie odbywa się u lekarzy z ewidencji Urzędu Marszałkowskiego, a ewentualne odwołanie skarżącego będzie skutkowało badaniem w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Jeśli zatem treść art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami ma zapewnić skarżącemu prawo do badania ponownego na jego wniosek, to dopiero badanie ponowne powinno się odbyć w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a decyzja starostwa powinna mieć treść kierującą skarżącego na badania do lekarzy uprawnionych będących w ewidencji Urzędu Marszałkowskiego. Dodatkowo zdaniem skarżącego, decyzje Starostwa i SKO łamią prawo nakładając na skarżącego sankcję w postaci zmuszenia go do przeprowadzenia badań dwa razy droższych niż u uprawnionych przez ustawę lekarzy, dla których ustawa określa maksymalne stawki za badania w art. 81 ust. 1 pkt 7a ustawy - tzn. 200 zł, ponieważ badanie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy kosztuje ponad 400 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2017 r. skarżący uzupełnił skargę w ten sposób, że zarzucił organom naruszenie prawa polegające na nałożeniu na niego sankcji zmuszającej go do przeprowadzenia badań droższych niż w kwotach określonych przez Ministra Zdrowia w § 13 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2014 r. dotyczącego badań lekarskich kierowców, które to kwoty prawodawca określił jako nie większe niż 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 978; dalej: ustawa) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 250; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie takie, zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy, przeprowadza się na podstawie skierowania. Z kolei z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy wynika, że Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Ponadto art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b. W stanie faktycznym niniejszej sprawy postępowanie zostało wszczęte przez organ I instancji z urzędu, na skutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. i postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie [...]. Z wniosku wynika, że we wskazanym postanowieniu SR w B. prawomocnie umorzył postępowanie w stosunku do podejrzanego M. N. wobec stwierdzenia, że z powodu choroby psychicznej nie popełnił on przestępstwa. Stanowisko swoje Sąd ten zaś oparł na opinii biegłych psychiatrów i psychologa powołanych do oceny zdrowia tego oskarżonego. W ocenie niniejszego składu Sądu, zasadnie zatem organy przyjęły, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia M. N. i należy go skierować na badania lekarskie. Z analizy skargi wynika, że skarżący właściwie, nałożonego na niego obowiązku nie kwestionuje. Zresztą podkreślić należy, że skierowanie na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma charakter prewencyjny. Dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. Nie bez znaczenia jest też fakt, że skierowanie na takie badania nie oznacza jeszcze, iż zostaną skarżącemu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zdaniem Sądu, niezasadne są wszystkie zarzuty skarżącego dotyczące skierowania go na badania lekarskie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący został skierowany na badania na podstawie decyzji wydanej na mocy art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, w sytuacji zaistnienia przesłanki określonej w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. Z kolei z § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Właściwym zatem do przeprowadzenia stosownych badań dla skarżącego, ze względu na jego zamieszkanie na terenie Województwa P., jest Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. Jako pozostający poza wpływem na rozstrzygnięcie należy również uznać zarzut naruszenia § 13 pkt 1 rozporządzenia, w którym opłatę za badanie lekarskie określono na 200 zł. Zauważenia bowiem wymaga, że kwestia opłat za badanie lekarskie nie była przedmiotem orzekania przez organy w zaskarżonych decyzjach. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.