II SA/Bk 677/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie powołania do ćwiczeń wojskowych oddala skargę. Decyzją (kartą powołania) z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1534 ze zm.), dalej: ustawa, powołał J. R. do ćwiczeń wojskowych na okres [...] września 2017 r. wyznaczając godzinę i miejsce (jednostkę wojskową) stawienia się powołanego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że ww. jest zdolny do czynnej służby wojskowej i posiada kategorię A. Powołanie do służby wojskowej następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. R., zdaniem którego powołanie spowoduje komplikacje w jego życiu osobistym i zawodowym. W dniu [...] lipca 2017 r. zawarł związek małżeński, planował we wrześniu 2017 r. urlop wypoczynkowy, którego nie może przesunąć z uwagi na studia żony oraz niemożliwość uzyskania urlopu w okresie październik – grudzień 2017 r. Pracuje w systemie zmianowym w całodobowym kantorze, jego udział w ćwiczeniach wojskowych spowoduje poważne komplikacje w pracy, w tym znaczne obciążenie współpracowników, jak też trudno go będzie zastąpić. Także żona podczas jego dłuższej nieobecności nie będzie sobie w stanie poradzić z obowiązkami. Wniósł o zwolnienie z obowiązku odbycia ćwiczeń wojskowych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, że odwołujący się jest żołnierzem rezerwy, który – zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy – jest zobowiązany do odbywania w czasie pokoju ćwiczeń wojskowych oraz pełnienia okresowej służby wojskowej. Nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zwolnienie strony z tych ćwiczeń, bowiem nie uchylono przydziału kryzysowego, nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uchylenie takiego przydziału, jak też nie wystąpiły inne okoliczności szczególne (śmierć członka rodziny lub obłożna choroba). Wskazywane przez stronę okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego, a nadto strona nie wskazała, aby np. w związku z urlopem poniosła już koszty. Organ odwoławczy wskazał, że żołnierz rezerwy podejmując pracę powinien mieć świadomość obowiązków wynikających z zawartego kontraktu na wykonywanie obowiązków żołnierza Narodowych Sił Rezerwowych, a więc również świadomość konieczności odbywania ćwiczeń wojskowych, co wiąże się z przerwą w pracy zawodowej. Skargę na decyzję odwoławczą złożył do sądu administracyjnego J. R., który zarzucił: - nieprecyzyjność wskazania osoby powołanej do ćwiczeń wojskowych. Jak wywodził, choć numer PESEL, dane osobowe i nr książeczki wojskowej wskazują na powołanie jego osoby, to jednak z uzasadnienia decyzji wynika powołanie żołnierza rezerwy mającego zawarty kontrakt w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, zaś on takiego kontraktu nie zawierał. Stwierdził, że nie zalicza się do żadnej kategorii wymienionej w art. 100 ust. 2 ustawy, bowiem nie otrzymał przydziału kryzysowego ale przydział mobilizacyjny, który umożliwia powołanie wyłącznie w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (art. 109 ust. 1 i art. 109a ust. 1 ustawy). Zdaniem skarżącego, wydane decyzje nie posiadają podstawy prawnej, zaś przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych wydano z przekroczeniem granic upoważnienia wojskowego; - mające wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy zignorował, że w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano przepisy dotyczące czynnej służby wojskowej, gdy tymczasem on ten obowiązek zrealizował w 2001 r. w ramach przeszkolenia wojskowego dla absolwentów szkół wyższych i został wówczas przeniesiony do rezerwy. Organ drugiej instancji, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, powołał inne przepisy prawa, które również nie uzasadniają powołania go do odbycia ćwiczeń wojskowych (art. 100 ust. 1 i 2 ustawy). - błędne ustalenie, że podpisywał kontrakt z wojskiem; - mające wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych w związku z art. 101 ust. 10, ust. 1, 1a i 2 oraz ust. 1, 2, 2a, 3-9 ustawy w związku z art. 92 i art. 85 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, tj. zastosowanie przepisu sprzecznego z ustawą oraz Konstytucją z uwagi na jego wydanie z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Jak wywodził skarżący, zgodnie z ww. przepisami zostałby powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych, gdyby o to wnioskował, zgłosił się na ochotnika lub otrzymał przydział kryzysowy. Przepisy art. 109 i 109a ustawy dotyczące żołnierzy rezerwy, którzy otrzymali przydziały mobilizacyjne nie przewidują obowiązku ćwiczeń wojskowych w stosunku do żołnierzy rezerwy, którzy otrzymali przydziały mobilizacyjne, dlatego taki obowiązek nie mógł być nałożony w drodze aktu wykonawczego, tj. rozporządzenia w sprawie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych i akt ten został wydany w tym zakresie z przekroczeniem ustawowego upoważnienia. Zdaniem skarżącego, ww. rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 101 ust. 10 ustawy, a więc na podstawie przepisu zamieszczonego w rozdziale 5 zatytułowanym ćwiczenia wojskowe i okresowa służba wojskowa, natomiast obowiązki żołnierzy rezerwy, którzy otrzymali przydziały mobilizacyjne zostały zamieszczone w rozdziale 6 zatytułowanym służba wojskowa w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Usytuowanie delegacji ustawowej świadczy o tym, że przepisy te mają zastosowanie do innych sytuacji; - mające wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 100 ust. 1 i 2 pkt 1-3 w zw. z art. 59a ustawy polegające na niewłaściwej wykładni ww. przepisów i ich zastosowaniu poprzez przymusowe powołanie go do odbycia ćwiczeń wojskowych jako żołnierza rezerwy z przydziałem mobilizacyjnym, w sytuacji gdy o ćwiczenia nie wnioskował ani się nie zgłosił na ochotnika; - mające wpływ na wynik niniejszego postępowania naruszenie § 15 ust. 6 rozporządzenia w sprawie ćwiczeń wojskowych polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu, bowiem: a) rozpoznając odwołanie zastosowano przepis sprzeczny z art. 85 ust. 2 i art. 2 Konstytucji RP a więc taki który nie zawiera jasnych i precyzyjnych kryteriów pozwalających ustalić, jakie okoliczności osobiste, rodzinne i zawodowe poza śmiercią członka najbliższej rodziny oraz chorobą obłożną, uzasadniają zwolnienie żołnierza rezerwy z obowiązku odbycia ćwiczeń wojskowych. Skutkuje to brakiem pewności prawa i równego traktowania żołnierzy znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Może się bowiem okazać, że dwa różne organy w dwóch sytuacjach podobnych orzekną inaczej w zakresie zwolnienia, co jest niedopuszczalne; b) odmówiono uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie z obowiązku odbycia ćwiczeń wojskowych i uznano wskazane przez niego okoliczności dotyczące sytuacji osobistej, rodzinnej i zawodowej za niewystarczające do zwolnienia z ćwiczeń wojskowych. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności: - § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych z przepisami art. 101 ust. 10, ust. 1, 1a i 2 oraz ust. 1, 2, 2a. 3-9 ustawy w zw. z art. 92 i art. 85 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewidują obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy, którym nadano przydziały mobilizacyjne; - § 15 ust. 6 rozporządzenia z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych w zw. z art. 85 ust. 2 i art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim poza śmiercią najbliższego członka rodziny i chorobą obłożną nie przewidują żadnych skonkretyzowanych kryteriów uznania wskazanych przez żołnierza powołanego do odbycia ćwiczeń wojskowych okoliczności za uzasadniające zwolnienie z odbycia ćwiczeń przed ich rozpoczęciem lub przed ich zakończeniem, co czyni decyzje właściwych organów uznaniowymi i niedającymi obywatelom gwarancji równego traktowania w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 8 września 2017 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi wywodząc, że: organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, wykazał się całkowitą nieznajomością realiów pracy w sektorze prywatnym i nieuwzględnieniem realiów życia prywatnego. Zgłosił dodatkowo zarzut naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, 7, 7a, art. 8 ust. 1 i art. 11 K.p.a. oraz zarzut stwierdzenia nieprawdy poprzez wskazanie, że zawarł kontrakt na wykonywanie obowiązków żołnierza NSR. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja, mimo pewnych nieprawidłowości, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej naruszeń o takim ciężarze gatunkowym nie stwierdzono, zatem brak było podstaw do uwzględnienia skargi. W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący jest żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział mobilizacyjny, co sam przyznał w skardze, jak też co wynika z akt sprawy (np. karta ewidencyjna oficera rezerwy). Nie ulega wątpliwości, i w tym zakresie organ odwoławczy przyznał rację skarżącemu, że nie jest on żołnierzem rezerwy z nadanym przydziałem kryzysowym i nie posiada zawartego kontraktu w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430 ze zm.), dalej: ustawa, wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania obowiązku obrony podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony. W ramach tego obowiązku obywatele polscy są zobowiązani do m.in. pełnienia służby wojskowej. Stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, obowiązek służby wojskowej polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy, zaś zgodnie z art. 100 ust. 1 tej ustawy, obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Zdaniem sądu, z powyższych regulacji wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że osoba o statusie skarżącego tj. żołnierz (oficer) rezerwy posiadający przydział mobilizacyjny podlega obowiązkowej służbie wojskowej mogącej się przejawiać w obowiązku uczestnictwa w ćwiczeniach wojskowych również w czasie pokoju. Spór w sprawie dotyczy zaś tego, że - zdaniem skarżącego - z przepisu art. 100 ust. 2 pkt 1 – 3 ustawy wynika możliwość powołania na ćwiczenia wojskowe wyłącznie żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały kryzysowe oraz tzw. ochotników, do której to kategorii skarżący się nie zalicza. Zgodnie bowiem z tym przepisem, na ćwiczenia wojskowe można powołać: żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały kryzysowe (pkt 1); żołnierzy rezerwy, na ich wniosek lub za ich zgodą, w drodze ochotniczego zgłoszenia się na te ćwiczenia, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych (pkt 2); osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, które ochotniczo zgłosiły się do odbycia ćwiczeń wojskowych, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych (pkt 3). Istotnie, sąd również dostrzega, że w przepisie tym nie ma mowy o żołnierzach rezerwy posiadających przydziały mobilizacyjne. Zauważyć jednak należy, że skarżącego jako żołnierza rezerwy posiadającego przydział mobilizacyjny dotyczy zupełnie inna regulacja, dostrzeżona przez niego w skardze, jednak podważana argumentami, które nie mogą osiągnąć zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 101 ust. 4 ustawy, na ćwiczenia wojskowe mogą zostać powołani żołnierze rezerwy i osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy w wyniku ochotniczego zgłoszenia się. Przepis ten ustanawia tzw. zasadę "na ochotnika", która nie rozróżnia żołnierzy rezerwy posiadających przydziały mobilizacyjne czy przydziały kryzysowe. Sytuację powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy (niezależnie od posiadanego przydziału) reguluje natomiast art. 101 ust. 5, zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i ust. 10, powołanie na ćwiczenie wojskowe nie wymaga wniosku lub zgody żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy. W sprawie istotny jest zwłaszcza ust. 10 tego przepisu, w którym postanowiono, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub wystąpienia potrzeb Sił Zbrojnych, a także w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych, kategorie osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okres, na który wprowadza się ten obowiązek. Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów w dniu 11 lutego 2015 r. wydała rozporządzenie w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 321), w którego § 1 postanowiono, że: "Wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne oraz dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którym planuje się nadać takie przydziały". Zdaniem sądu, ten przepis dotyczy wprost skarżącego, który – z uwagi na swój status oficera rezerwy z nadanym przydziałem mobilizacyjnym – został powołany do ćwiczeń wojskowych w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych RP. Istotnie, organy powoływały się wyłącznie na przepisy ustawowe, tj. art. 60 ust. 1 i art. 100 ust. 1 ustawy, bez wskazania na powyższą regulację, jednakże nie ulega wątpliwości, że mimo tych uchybień powołanie skarżącego znajduje swoją podstawę prawną, jest ona podstawą obowiązującą i aktualną (rozporządzenie nie zostało uchylone), skarżący miał jej świadomość skoro wprost na tę regulację w skardze wskazuje, zatem nie może być wątpliwości, że jego obowiązek odbycia ćwiczeń wojskowych w dniu jego powołania był sformułowany przez organy trafnie, zgodnie z prawem i w oparciu o prawnie określone przesłanki. Także w pozostałym zakresie argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim nie może być mowy o braku podstawy prawnej powołania. Choć organ odwoławczy wskazał jedynie na art. 100 ust. 1 ustawy, który to przepis ma zastosowanie, a nie wskazał uszczegółowienia tego obowiązku w postaci art. 101 ust. 10 ustawy i § 1 ww. rozporządzenia z dnia 11 lutego 2015 r. – to powołanie skarżącego miało oparcie w przepisach prawa. Niedoprecyzowanie podstawy powołania przez organ nie jest naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza gdy obowiązek w tym zakresie wynika z przepisów prawa. Po wtóre, bezzasadnie skarżący zarzuca przekroczenie granic delegacji ustawowej. Wynika to z błędnego przyjęcia, jakoby przepis art. 100 ust. 2 ustawy był wyłączną podstawą możliwości powołania na ćwiczenia wojskowe w czasie pokoju, podczas gdy dotyczy on wyłącznie żołnierzy rezerwy posiadających przydziały kryzysowe, zaś ogólnie żołnierzy rezerwy i ich powoływania na ćwiczenia wojskowe w drodze ochotniczej lub przymusowej dotyczy art. 100 ust. 1 ustawy jako zasada, zaś art. 101 ust. 3, 4 i 5 oraz ust. 10 ustawy stanowią doprecyzowanie tej zasady. Wskazać też trzeba, że przepis art. 101 ust. 10 ustawy znajduje się w rozdziale 5. "Ćwiczenia wojskowe i okresowa służba wojskowa", a więc nie dotyczy on wojny i mobilizacji, natomiast dotyczą tego szczególnego czasu przepisy rozdziału 6. "Służba wojskowa w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", w którym to rozdziale znajdują się regulacje powoływane przez skarżącego, tj. art. 109 i art. 109a ustawy. Jednak dotyczą one sytuacji żołnierzy rezerwy posiadających przydziały mobilizacyjne "w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny" a więc nie w sytuacji skarżącego. Nie mają zatem zastosowania w czasie pokoju. Zgodzić się należy w całości z organem, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności szczególne uzasadniające zwolnienie z odbycia ćwiczeń wojskowych, określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz. U. poz. 950 ze zm.). Okolicznościami tymi są: obłożna choroba, bycie kobietą w warunkach szczególnych (ciąża, sprawowanie opieki nad małymi dziećmi i osobami obłożnie chorymi), pozostawanie w trakcie kampanii wyborczej lub sprawowanie mandatu przedstawicielskiego, w trakcie lub po odbyciu służby zastępczej, siła wyższa (§ 6 ust. 1), ewentualnie śmierć najbliższego członka rodziny albo obłożna choroba lub zaistnienie innych szczególnie uzasadnionych okoliczności – wówczas zwolnienie ze służby następuje za zgodą dowódcy jednostki wojskowej (§ 15 ust. 6). Argumenty wskazane przez skarżącego dotyczą tzw. okoliczności dnia codziennego występujących niemal w każdym przypadku powołania, zaś ślub – choć jest okolicznością życiowo szczególną – nie podlega jednak pod kwalifikację żadnej z ww. kategorii okoliczności wyjątkowych, co trafnie oceniły organy. Za przekonujący uznać należy argument organu, że skarżący powinien mieć świadomość – jako oficer rezerwy – swojego statusu wojskowego i związanych z tym obowiązków, jak też fakt powołania do ćwiczeń wojskowych prawie dwa miesiące przed planowanym ich terminem umożliwiał ułożenie sytuacji prywatnej w sposób pozwalający na odbycie ćwiczeń. Sąd nie stwierdził również innych naruszeń wskazanych w skardze i jej uzupełnieniu (pismo z dnia 8 września 2017 r.), w tym dotyczących braków w materiale dowodowym, naruszenia zasad prowadzenia postępowania czy oceny dowodów. Status skarżącego wynika wprost z załączonych dokumentów i przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz przepisów wykonawczych, zaś skarżący – poza własnymi twierdzeniami – nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności umożliwiające zwolnienie go z odbycia ćwiczeń wojskowych. Sąd ocenił także wydane rozstrzygnięcie odwoławcze jako, mimo wskazanych wyżej uchybień, jako nienaruszające prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, także w zakresie sporządzenia uzasadnienia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a. Jak wykazano, nieprawdziwie powołany fakt zawarcia przez skarżącego kontraktu, nie wykluczał objęcia go obowiązkiem ćwiczeń wojskowych, co powoduje konieczność oddalenia skargi. Sąd nie stwierdził również zarzucanego przekroczenia granic upoważnienia ustawowego przy wydaniu rozporządzenia z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych jak też naruszenia delegacji ustawowej w zakresie § 15 ust. 6 rozporządzenia z dnia 15 czerwca 2016 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych. Zauważyć należy, że powszechny obowiązek obrony ma charakter szczególny, dotyczy bezpieczeństwa państwa, a zatem w pewnych sytuacjach powinien być stawiany przed innymi wartościami, w tym dominującymi w życiu prywatnym. Dotyczy to zwłaszcza żołnierzy (oficerów), którzy składają stosowną przysięgę ze świadomością ewentualnego koniecznego poświęcenia. Stąd też zarówno sformułowanie delegacji ustawowej w art. 101 ust. 10 ustawy, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie uzasadnione potrzebami Sił Zbrojnych RP znajduje swoje uzasadnienie. Władza państwowa ma prawo określić kiedy i w jakich okolicznościach ww. uzasadnione potrzeby występują. Także ograniczenie okoliczności zwalniających z obowiązku odbycia ćwiczeń wojskowych w rozporządzeniu z dnia 15 czerwca 2016 r. i pozostawienie oceny w tym zakresie właściwym organom wojskowym, z tych samych wyżej wskazanych powodów nie przekracza granic prawa i nie wymaga formułowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z regulacjami konstytucyjnymi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.