II SA/Bk 682/04

WyrokWSA w Białymstoku2005-04-14

Skład orzekający: Stanisław Prutis, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, jeśli inwestor nie uiści opłaty legalizacyjnej i nie przedstawi wymaganych dokumentów?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, jeśli inwestor nie uiści opłaty legalizacyjnej i nie przedstawi wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Brak możliwości legalizacji obiektu w takiej sytuacji wynika wprost z przepisów Prawa budowlanego, a okoliczności takie jak brak świadomości inwestora, potrzeby gospodarcze czy wcześniejsza dobra historia budowlana nie wpływają na obowiązek organu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki murowanego budynku gospodarczego wybudowanego przez I. M. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji nakazał rozbiórkę po tym, jak inwestor nie przedstawił wymaganych dokumentów i nie uiścił opłaty legalizacyjnej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Inwestor wniósł skargę do WSA, argumentując potrzebę budynku dla hodowli i brak świadomości konieczności uzyskania pozwolenia, a także trudności finansowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis(spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, oddala skargę. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 207 z dnia 5 grudnia 2003. poz. 2016 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 13.08.2004r. pana I. M. (zam. M.-K. [...],[...]P.), od decyzji z dnia [...].08.2004r., znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., nakazującej panu I. M. rozbiórkę budynku gospodarczego murowanego o wymiarach 13,00 x 6,30 m, przy istniejącej stodole, znajdującej się na działce ozn. nr geod. [...] w miejscowości M. –K. [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Postępowanie administracyjne w sprawie murowanego budynku gospodarczego wybudowanego przez pana I. M. na działce ozn. nr ewid. [...], położonej w miejscowości M.-K., zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 30.03.2004r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., na wniosek pana A. Ż. W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 08.04.2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ustalił, że na działce ozn. nr ewid. [...], położonej w miejscowości M.-K., przy istniejącej stodole, został wybudowany budynek murowany z dachem jednospadowym o wym. 13,00 x 6,30 m. Pan M. jako inwestor oświadczył, że budynek wybudował w 2003r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zawiadomieniem z dnia 09.04.2004r. na podstawie art. 10 § 1 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. powiadomił stronę, że zebrane zostały dowody w sprawie i że można zapoznać się z aktami sprawy, z czego pan M. nie skorzystał. Postanowieniem z dnia [...].04.2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych i zobowiązał pana M. do przedłożenia w terminie do 30.06.2004r. następujących dokumentów: - zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności realizowanego budynku gospodarczego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym P.dot. zagospodarowania działki nr geod. 65 we wsi M.-K., - 2 egzemplarzy projektu budowlanego zamierzenia inwestycyjnego, opracowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i legitymującą się zaświadczeniem o przynależności do izby samorządu zawodowego, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością działki nr geod. [...] we wsi M.-K. na cele budowlane. Inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie niezbędnych dokumentów, w związku z czym organ I instancji, korzystając z zapisu art. 48 ust. 4 na podstawie art. 48 ust. 1 znowelizowanej ustawy - Prawo budowlane, decyzją z dnia [...].08.2004r. znak: [...] nakazał I. M. rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. Od powyższej decyzji organu I instancji w dniu [...].08.2004r. odwołał się I. M., wnosząc o zaniechanie nakazywania rozbiórki w/w budynku gospodarczego i prosząc o zgodę na dostarczenie dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...].04.2004r., dołączając do swego pisma zaświadczenie z gminy i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością. Mając na uwadze właściwe i zgodne z obowiązującym prawem rozstrzygnięcie sprawy, organ wezwał pana M. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia wyjaśnień. Pan M. w dniu 20.08.2004r., po zapoznaniu się z procedurą legalizacyjną popełnionej samowoli budowlanej oświadczył, iż finansowo nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z legalizacją. W wyniku rozpatrzenia odwołania z dnia 13.08.2004r. pana I. M. od decyzji I instancji z dnia [...].08.2004r., znak [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po dokładnym przeanalizowaniu zgromadzonych akt w sprawie, zważył co następuje: Niewątpliwie, murowany budynek gospodarczy o wymiarach 13,00x6,30 m wybudowany na działce ozn. nr geod. [...], położonej we wsi M.-K. jest obiektem postawionym w warunkach samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane - roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przedmiotowy obiekt gospodarczy, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ nie mieści się wśród kategorii obiektów budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania tego pozwolenia, wymienionych w art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy. Pan I. M. nie wykazał się posiadaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę tego obiektu w związku z czym dopuścił się ewidentnej samowoli budowlanej. Wobec powyższego faktu organ I instancji, dążąc do legalizacji powyższego obiektu, właściwie wydał postanowienie z dnia [...].04.2004r. na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane wstrzymując roboty budowlane. Ponadto na podstawie art. 48 ust. 3 – postanowieniem, organ zobowiązał inwestora do przedłożenia w określonym terminie niezbędnych dokumentów, które pozwolą na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Istniała zatem możliwość zalegalizowania obiektu po wykonaniu określonych postanowieniem obowiązków. W w/w postanowieniu, inwestor został pouczony, iż zgodnie z art. 48 ust. 4 w/w ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 w/w/ ustawy wydaje nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Inwestor nie wykonał w określonym terminie nałożonego prze organ I instancji obowiązku, tym samym inwestor nie skorzystał z możliwości legalizacji powstałej samowoli budowlanej, co dało podstawę do wydania w dniu [...].08.2004r. prze Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego właściwej decyzji nakazującej panu M. rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ I instancji prawidłowo zastosował procedurę związaną z legalizacją samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Mając ponadto na uwadze oświadczenie inwestora, które złożył w dniu 20.08.2004r., iż nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z opłatą legalizacyjną, wynikającą z procedury legalizacyjnej, dotyczącej przedmiotowego budynku gospodarczego nie znaleziono podstaw prawnych do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (nazwanej "odwołaniem") skarżący I. M. podnosi, iż samodzielnie wzniesiony budynek gospodarczy był niezbędny dla rozwoju hodowli trzody chlewnej. Oświadcza, iż nie był świadomy, że na rozbudowę budynku potrzebne jest uzyskanie pozwolenia budowlanego. Inwestycja kosztowała dużo pieniędzy i aktualnie skarżący nie jest w stanie ponosić kosztów związanych z legalizacją tego budynku. Postara się załatwić projekt budowlany, jeżeli w najbliższym czasie jego sytuacja finansowa poprawi się. Odwołuje się od nakazu rozbiórki i prosi o pozytywne załatwienie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Okoliczności podniesione w skardze nie podważają legalności zaskarżonej decyzji dlatego też skarga podlega oddaleniu. W sprawie niniejszej mamy do czynienia z klasyczną samowolą budowlaną, albowiem budynek gospodarczy, na którego realizację wymagane jest uzyskanie pozwolenia budowlanego, został wybudowany bez pozwolenia, co przyznaje sam skarżący. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, takie jak brak świadomości co do konieczności uzyskania pozwolenia, czy też pilne potrzeby gospodarcze wynikające z rozwoju gospodarstwa skarżącego, nie wyłączają bezprawności działania inwestora. Samowolą budowlaną jest każde wykonanie obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli przepisy prawa budowlanego takiego pozwolenia wymagają, niezależnie od przyczyn prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia. Obowiązki organu nadzoru budowlanego w sytuacji samowoli budowlanej określa przepis art. 48 prawa budowlanego. Organy zaoferowały skarżącemu możliwość legalizacji samowoli budowlanej, w trybie i na warunkach prawem określonym, nakładając na skarżącego stosowane obowiązki. Wobec oświadczenia skarżącego, iż nie uiści opłaty legalizacyjnej organy zobowiązane były do nakazania rozbiórki obiektu. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 48 ust. 4 prawa budowlanego, który stanowi, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 art. 48 prawa budowlanego, czyli nakaz rozbiórki. Organy miały obowiązek nakazania rozbiórki. Oświadczenia skarżącego, iż postara się załatwić projekt budowlany, jeżeli poprawi się jego sytuacja finansowa, nie mogły być brane pod uwagę, albowiem przepisy prawa nie upoważniają organów do tego typu pertraktacji ze sprawcą samowoli budowlanej. Również podnoszona na rozprawie, przez pełnomocnika skarżącego okoliczność, iż była to "pierwsza wpadka", a wszystkie wcześniejsze budynki były wzniesione zgodnie z prawem, nie wpływa na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, albowiem organy nadzoru budowlanego nie są upoważnione do stosowania swoistej "amnestii". Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło