II SA/Bk 683/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nakazania rozbiórki 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat K. O.-Dz. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z [...] czerwca 2009 r. nr [...], w którym nie uwzględniono wniesionego przez Panią D. K. zarzutu na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2009 r. nr [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Decyzją z [...] kwietnia 1997 r. nr [...] Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu sprawy samowolnie rozpoczętych robót budowlanych na posesji przy ul. K. [...] w B., nakazał Pani S. K. rozbiórkę wyszczególnionych w decyzji elementów budowlanych. Działający w trybie odwoławczym Wojewoda B. - decyzją ostateczną z [...] czerwca 1997 r. nr [...] utrzymał przywołaną decyzję w mocy. Po rozpoznaniu skargi Pani S.K. na ww. decyzję Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z 29 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Bk 1065/97 skargę oddalił. W tej sytuacji Prezydent Miasta B. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i wszczął wobec Pani S. K. postępowanie egzekucyjne. W piśmie z [...] kwietnia 2008 r. pełnomocnik Pani S. K. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., iż w 2005 r. zobowiązana sprzedała nieruchomość. W akcie notarialnym z [...]czerwca 2005 r. Rep. A nr [...] jako kupujący została wpisana Pani D. K. Z tej przyczyny, postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. zostało umorzone postępowanie egzekucyjne, wszczęte wobec Pani S. K. ww. tytułem wykonawczym nr [...]. W następstwie powyższych okoliczności, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. [...] listopada 2008 r. wystosował do Pani D. K. upomnienie nr [...], wzywające do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających z decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] kwietnia 1997 r. nr [...]. Do upomnienia została dołączona kopia egzekwowanej decyzji. Powyższe upomnienie zostało skutecznie doręczone. W dniu [...] kwietnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wystawił natomiast tytuł wykonawczy nr [...] oraz skutecznie go doręczył zobowiązanej, wszczynając tym samym wobec Pani D. K. postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie. W dniu [...] maja 2009 r. Pani D. K. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zobowiązana podniosła zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej w skrócie:"u.p.e.a."). Rozpatrując te zarzuty, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał [...] czerwca 2009 r. postanowienie o ich nieuwzględnieniu. W wyniku wniesionego przez stronę zażalenia, skarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej mamy do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych. Zdaniem organu w niniejszej sprawie taka sytuacja prawna nie zachodzi. Egzekwowany nakaz rozbiórki jest ostateczny i prawomocny, a jego zgodność z prawem potwierdził sąd administracyjny. Nakaz ten podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Ponadto niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez właściwy organ administracji publicznej, a Pani D. K. stosownie do przepisu art. 30 § 4 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. jest następcą prawnym pierwotnej zobowiązanej Pani S. K. Nabywając prawo własności nieruchomości przy ul. K. [...] w B. przejęła wszelkie prawa i obowiązki związane z tą nieruchomością, w tym obciążenie sześcioma nakazami rozbiórek samowoli budowlanych wraz z kosztami ich wykonania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z treści wydanych rozstrzygnięć merytorycznych jednoznacznie wynika, które elementy samowoli budowlanej są objęte przymusową rozbiórką. Przyznał przy tym, iż w obiegu prawnym istnieje jeszcze pięć innych decyzji dotyczących zabudowy na przedmiotowej nieruchomości, jednakże bezpodstawne są twierdzenia zobowiązanej, iż zakres prac musi być ustalony precyzyjnie, bo może to wywołać katastrofę budowlaną, za którą ktoś poniesie konsekwencję. To zobowiązana może powierzyć wykonanie nakazu innej osobie i to ją obciąża dokonany wybór, a nie organ administracji publicznej, który egzekwuje ostateczną i prawomocną decyzję administracyjną. Organ odwoławczy stwierdził także, iż nieuzasadniony jest zarzut wobec Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż naruszając przepisy prawa od 2005 r. nie wydał Pani D. K., na podstawie opłaconego wniosku, dokumentów "związanych z egzekwowanym nakazem rozbiórki". Pani D. K. złożyła wprawdzie wniosek jednakże nie odpowiedziała organowi l instancji na pismo, w którym została zamieszczona informacja, iż dokumenty zostaną wydane po przedłożeniu dokumentu, iż uzyskała status strony w sprawie. Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Pani D. K. zaskarżyła do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji i umorzenie wystawionego tytułu wykonawczego. Jej zdaniem w sprawie naruszono art. 9 i 73 Kpa. Skarżąca wyjaśniła, że kupiła przedmiotową nieruchomość z zabudową do częściowej rozbiórki i jej zamierzeniem jest nakazy zrealizować. Jednakże musi dokładnie być wprowadzona w zakres prac rozbiórkowych, tym bardziej, że koszty wykonania będą bardzo wysokie. Jej zdaniem, w związku ze źle układającymi się stosunkami poprzedniej właścicielki z pracownicą Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego oraz działaniami sąsiada wskazane by było, aby kserokopie decyzji rozbiórkowych potwierdzić za zgodność, aby wyeliminować obawy o np. złośliwą zamianę dokumentu celem podwyższenia kosztów prac itp. Dodała, że w 2005 r. zawiadomiła Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego o kupnie nieruchomości i wystąpiła o wydanie potwierdzonych za zgodność kopii decyzji rozbiórkowych, zapłaciła żądaną kwotę za sporządzenie odpisów. Do tej pory nie otrzymała ich, mimo że organ dysponuje niezbędnymi dowodami dot. nabycia praw własności do nieruchomości. Podniosła, że zanim podejmie prace na posesji, chce zapoznać się z potwierdzonymi kopiami tych decyzji. Ponadto, zdaniem Skarżącej postępowanie egzekucyjne nie powinno być prowadzone w tej sprawie, ponieważ stosowanie środków egzekucyjnych nie powinno być formą karania za popełnienie wykroczenia budowlanego, tym bardziej że to nie ona naruszyła prawo budowlane. W ocenie strony, kupując nieruchomość nie przyjęła z inwentarzem postępowań egzekucyjnych. Podczas rozprawy w dniu [...] kwietnia 2010 r. działający w imieniu Skarżącej pełnomocnik ustanowiony z urzędu dodatkowo zarzucił naruszenie art. 33 pkt 2 u.p.e.a., polegający na braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji, przez zobowiązanego, jego obowiązków, wymienionych w tytule wykonawczym, zaś w ramach kontroli legalności postanowienia wydanego w sprawie zarzutów, Sąd jest uprawniony do oceny, czy taki obowiązek jest wykonalny, mając na względzie zakres swej kognicji wynikający z przepisów art. 3 § 1, art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Organ egzekucyjny – stosownie do art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwana dalej u.p.e.a. w art. 33 enumeratywnie wymienia przesłanki, które mogą być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a są to: 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nie istnienie obowiązku; 2. odroczenie terminy wykonania obowiązku albo braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4. błąd co do osoby zobowiązanego; 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Tylko zasadność powyższych przesłanek może być, zatem, rozpatrywana przez organy, w ramach wniesionych przez Skarżącą zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Aczkolwiek Skarżąca nie wymienia konkretnego przepisu art. 33 u. p.e.a, to z treści skargi można wywieść, iż obowiązek rozbiórki jest(jej zdaniem) niewykonalny, ponieważ Skarżąca nie posiada potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii decyzji rozbiórkowych oraz dokumentacji rysunkowej precyzującej miejsce i zakres prac rozbiórkowych nakazanych decyzją. Zarzut można zakwalifikować, w ocenie Sądu, jako niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym – art. 33 ust. 5 ustawy u. p. e. a. Dodatkowo, pełnomocnik skarżącej na rozprawie sadowej postawił zarzut naruszenia art. 33 ust. 2 tj. "brak wymagalności obowiązku z innego powodu", nie precyzując jednak, na czym to uchybienie miałoby polegać. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej. Brak wymagalności (art. 33 ust. 2) obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych nie ma żadnego uzasadnienia w niniejszej sprawie, skoro sama Skarżąca przyznała, ze nie uchyla się od wykonania rozbiórki tyle, że brak odpowiedniej dokumentacji uniemożliwia jej dokonanie tej czynności. Skarżąca jest następcą prawnym byłej zobowiązanej S. K. i wbrew jej przekonaniu, przejęła obowiązki spoczywające na byłym właścicielu. Stanowi o tym wprost art. 28 a ustawy egzekucyjnej, bez potrzeby sięgania do przepisów art. 30 § 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy u. p. e. a. (jak to określa Inspektor Nadzoru Budowlanego). Skarżąca otrzymała upomnienie wraz z odpisem decyzji ostatecznej o rozbiórce, a następnie, wystosowany na jej nazwisko i imię, tytuł wykonawczy. Zarzut niewykonalności obowiązku rozbiórki jest również chybiony. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania w sensie obiektywnym (vide: wyrok WSA z dnia 8 lutego 2006 r. – II OSK 509/05). O niewykonalności można mówić wówczas, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią niewykonalności obowiązku (vide: wyrok NA z dnia 13 lutego 1986 r. – III SA 1146/85 ONSA 1986/1/12; z dnia 20 grudnia 1984 r. I SA 804/84 ONSA 1984.//2/123, a także wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r. II OSK 1365/07). W nawiązaniu do powyższego stanowiska orzeczniczego Naczelnego Sądu Administracyjnego (które skład orzekający popiera) należy stwierdzić, iż powoływanie się skarżącej na niedostarczenie jej przez organ dodatkowej dokumentacji, nie stanowiło żadnej przeszkody do wykonania rozbiórki, a to z przyczyn następujących: - Skarżąca otrzymała, wymagane prawem dokumenty tj. odpis prawomocnej decyzji rozbiórkowej wraz z upomnieniem i tytułem wykonawczym, które są niezbędne do prowadzenia egzekucji, -organ nie miał obowiązku doręczać Skarżącej, z urzędu, innej dokumentacji z akt sprawy administracyjnej, - jeżeli Skarżąca potrzebowała zapoznać się z dokumentacją sprawy, to nic nie stało na przeszkodzie, by jako aktualna strona postępowania zażądała akt do wglądu w siedzibie Powiatowego "Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. Podkreślić należy, że organ I instancji skierował do Skarżącej pismo z dnia [...] czerwca 2009 r. wzywające do sprecyzowania, jakiej dokumentacji rysunkowej żąda Skarżąca oraz czy żąda również wydania drugiej kopii decyzji rozbiórkowej. Dotychczas Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie organu, co w ocenie Sądu może świadczyć o tym, że nie jest zainteresowana szybkim wykonaniem czynności rozbiórkowych. Podnoszone przez Skarżącą zarzuty naruszenia art. 9 i art. 73 k.p.a. nie mają, w ocenie Sądu, odniesienia do meritum zaskarżonego postanowienia. Jak słusznie podkreśla organ w odpowiedzi na skargę, Skarżąca domagała się w 2005 r. wydania z akt sprawy dokumentów, lecz dopiero w 2008 r. udokumentowała przymiot strony – następstwo prawne po S. K.. Nie sprecyzowała zaś (pomimo wezwania przez organ), jakich dokumentów nadesłania oczekuje od organu z akt administracyjnych sprawy. Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi oraz przepisów § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 138 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52.80 zł. Dowód opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. został złożony do akt po ogłoszeniu wyroku, a zatem opłata ta nie została przez Sąd uwzględniona.