II SA/Bk 685/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie studni oddala skargę II SA/Bk 685/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P. umorzył postępowanie administracyjne - wszczęte na wniosek S. T. - dotyczące prawidłowości usytuowania kopanej studni na należącej do M. G. działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...] położonej we wsi G. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż przeprowadzone w dniu 29 maja 2006 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały istnienie na niej studni kopanej z drewnianą pokrywą, zbudowanej z kręgów betonowych, zlokalizowanej w odległości mierzonej od osi studni odpowiednio: 13,35 m do krawędzi osadnika na nieczystości płynne, 6,95 m do ściany budynku garażu, 14,7 m do ściany budynku inwentarskiego, 9,65 m do ogrodzenia z działką S. T., 7,2 m do ogrodzenia z działką G. D. Wokół studni wykonano opaskę betonową o szerokości 0,5 m. Wysokość studni wynosi 1,0 m od powierzchni terenu. Organ podał, iż z wyjaśnień M. G. wynika, że studnia została wybudowana w 1985 r. wraz z budynkiem mieszkalnym, na który inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, a jej celem było zaspokajanie potrzeb gospodarczo - bytowych mieszkańców nieruchomości. Zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami studnia stanowiła urządzenie budowlane związane z budynkiem mieszkalnym. Obecnie nie jest wykorzystywana z uwagi na wybudowanie nowego wodociągu gminnego i podłączenie nieruchomości do tegoż wodociągu. Organ wskazał także, iż w przedmiocie prawidłowości zabudowy działki M. G. toczy się kilka postępowań. Z dokumentacji znajdującej się w aktach tych spraw wynika, iż inwestor posiadał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, zatem należy przyjąć, iż pozwolenie to obejmowało również budowę studni, jako urządzenia związanego z tym budynkiem. Podkreślił, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydawania pozwolenia na budowę w 1984 r. w razie braku warunków przyłączenia do sieci wodociągowej wymagane było zaprojektowanie urządzeń budowlanych zapewniających korzystanie z indywidualnego ujęcia wody. Organ wywiódł, iż posiadanie przez inwestora pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi uzasadnia zastosowanie w sprawie przepisów aktualnie obowiązujących dotyczących warunków techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wynika z nich, iż odległość od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia do granicy nieruchomości powinna wynosić 5 m, a do budynku inwentarskiego – 15 m. W rozpoznawanej sprawie odległości te zostały zachowane. Ponadto studnia nie jest użytkowana ani do celów gospodarczych, ani socjalno-bytowych, albowiem miejscowość korzysta z wodociągu gminnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. T. zarzucając, iż treść jej uzasadnienia nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Zakwestionował w szczególności przyjętą w decyzji odległość spornej studni do studzienki kanalizacyjnej wskazując, iż odległość 13,35 m dotyczy studzienki położonej dalej, podczas gdy odległość do studzienki położonej bliżej wynosi 12 m, co jego zdaniem wynika z jednej z wizji lokalnych przeprowadzonych w sprawie. Zarzucił brak odniesienia się w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. do faktu "unieważnienia" na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2006 r. znak [...] rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia [...] października 2000 r. jako niezgodnego z przepisami ustawy Prawo budowlane z 07 lipca 1994 r., przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz decyzją Naczelnika Gminy O. z dnia [...] kwietnia 1984 r. Wskazał na brak w aktach sprawy pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wydanego na rzecz M. G., jak również brak w dokumentacji dotyczącej tego pozwolenia jakiegokolwiek odniesienia się do budowy studni. W kolejnym piśmie wniesionym w sprawie niniejszej S. T. zarzucił, że sporna studnia jest nadal użytkowana do pojenia zwierząt gospodarskich oraz że granica pomiędzy działkami o nr [...] nie została ustalona prawnie (pismo zatytułowane "Skarga" z dnia 25 lipca 2006 r. k. 84 akt adm. I inst.). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż budynek mieszkalny M. G. usytuowany na działce o nr [...] wzniesiono na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r. w okresie, gdy miejscowość G. nie posiadała sieci wodociągu gminnego. Pozwolenie to obejmowało zatem budowę studni kopanej, która pierwotnie, do czasu wybudowania wodociągu gminnego, służyła do zaopatrywania w wodę całego gospodarstwa państwa G. Obowiązujące obecnie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) ustala odległości pomiędzy studnią dostarczającą wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a innymi urządzeniami i obiektami budowlanymi – nie ma ono jednak zastosowania w sprawie, albowiem sporna studnia nie jest wykorzystywana do pobierania wody dla celów bytowych. Przepisy wskazanego rozporządzenia nie mają z kolei zastosowania do studni wykorzystywanych do celów gospodarczych, a zatem fakt pobierania ze spornej studni wody do pojenia krów nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia o jej prawidłowym zlokalizowaniu. Skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. wniósł do sądu administracyjnego S. T. zarzucając jak w odwołaniu, iż treść jej uzasadnienia nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Zwrócił po raz kolejny uwagę na wydanie decyzji w oparciu o nieprawidłowe wyniki pomiarów spowodowane przyjęciem, iż punktem pomiarowym jest studzienka usytuowana dalej. Powtórzył zarzut z postępowania administracyjnego, iż budynek mieszkalny M. G. stanowił w dacie jego wzniesienia samowolę budowlaną, a decyzja legalizująca tę samowolę została uchylona przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Podał, iż uchylone zostało również pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego. Zarzucił niekompletność dokumentów dotyczących zabudowy nieruchomości nr [...] we wsi G., co nie pozwala na precyzyjne wyjaśnienie, czy pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego obejmowało również budowę studni i nie pozwala na ocenę legalności wybudowania znajdującego się na tej działce szamba. Podniósł wykorzystywanie istniejącej studni do celów gospodarczych, a nie bytowych, co jest niezgodne z jej przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wskazując, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy prawidłowości usytuowania na działce nr [...] w G. kopanej studni, a nie szamba czy budynku mieszkalnego. W toku postępowania skarżący wielokrotnie kierował do sądu obszerne pisma (np. k. 15-20, 27-30, 60-61, 63-69, 187-190, 193), w których przedstawiał swoje stanowisko w sprawie - wyrażone już wcześniej w skardze i licznych pismach składanych w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny został upoważniony wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Oznacza to, że kontroli sądu z natury rzeczy nie może podlegać pozaprawna (celowościowa, słusznościowa) strona rozstrzygnięcia, jak również że kontrola ta dotyczy tylko i wyłącznie zgodności z przepisami prawa mającymi w sprawie zastosowanie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia [...] czerwca 2006 r. odpowiadają prawu, dlatego skarga nie może zostać uwzględniona. Prawidłowo organy nadzoru budowlanego ustaliły okres wybudowania spornej studni i zbadały jej charakter konkludując, iż w dacie wybudowania stanowiła ona urządzenie budowlane związane z funkcjonowaniem budynku mieszkalnego. Inwestor bezspornie uzyskał pozwolenie na budowę domu mieszkalnego (w uzasadnieniu organu II instancji podano jego nr [...] i datę wydania [...] kwietnia 1984 r.). Jakkolwiek w aktach postępowania brak jest tego dokumentu, a złożona w sprawie sygn. akt II SA/Bk 338/07 kopia planu realizacyjnego zagospodarowania działki stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę nie została potwierdzona za zgodność oryginałem, to okoliczność uzyskania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jest niesporna, a także podaną przez inwestora datę wybudowania studni w latach 1984 -1985 potwierdził na oględzinach w dniu 05 kwietnia 2006 r. skarżący. Słusznie zatem dokonano kwalifikacji prawnej studni na datę jej wybudowania. Wyprowadzone wnioski podlegają aprobacie sądu. Niespornie studnia została wybudowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tego aktu prawnego przez "obiekty budowlane" rozumie się stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. Zatem w sytuacji, gdy niespornie, w dacie budowy budynku mieszkalnego nie było zaopatrzenia w wodę z wodociągu – studnia służyła do zapewnienia funkcjonowania budynku, czyli nie stanowiła odrębnego obiektu budowlanego (jak uważa skarżący), a stanowiła (jak przyjęły organy nadzoru budowlanego) urządzenie niezbędne do spełnienia funkcji przeznaczonej dla budynków na działce inwestora. Zgodnie z art. 28 prawa budowlanego z 1974 r. i regulacją rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) pozwolenia na budowę wymagała budowa budynków, natomiast nie było wymagane odrębne pozwolenie na budowę studni. Dokładny katalog obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę wyszczególniał § 44 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. Jak stanowił § 48 tego aktu prawnego pozwolenie na budowę domu obejmowało całość inwestycji, a więc i urządzenia budowlane w postaci studni. Stąd podzielić należy ocenę organów nadzoru budowlanego o braku podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej polegającej na usytuowaniu przez M. G. studni kopanej w nieprawidłowych odległościach do studzienek szamba usytuowanego na działce inwestora i do granic działek. Podawane przez skarżącego odległości nie mają zastosowania w sprawie niniejszej. Przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) miałyby zastosowanie w sprawie wówczas, gdyby stwierdzono samowolę budowlaną, bowiem z mocy art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do spraw wszczętych pod rządem tej ustawy (po 01 stycznia 1995 r.) stosuje się przepisy nowej ustawy, ale w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegającego rozbiórce, których budowa została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro organy nadzoru budowlanego nie stwierdziły samowoli budowlanej, to prawidłowo badały zgodność spornej studni z wymogami prawa obecnie obowiązującego, a więc z wymogami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Studniom poświęcone zostały § 31 - § 33 tego rozporządzenia, jednak wymogi te dotyczą wyłącznie studni "dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi". W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości sądu ustalenie, iż sporna, ponad dwudziestoletnia studnia takiej roli obecnie nie pełni. Od kilku lat wieś, w tym zabudowania inwestora M. G., zostały podłączone do wodociągu i to urządzenie obecnie dostarcza wodę pitną. Jak oświadczył podczas oględzin w dniu 29 maja 2006 r. M. G. – wody ze studni obecnie nie pobiera. Jakkolwiek skarżący S. T. kwestionował to oświadczenie, wskazując na fakt co najmniej gospodarczego wykorzystania studni, to należy powtórzyć za organami nadzoru budowlanego, że aktualnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. dla studni służących celom gospodarczym nie przewiduje odległości do granic działek, rowów, budynków inwentarskich, zbiorników do gromadzenia nieczystości itp. Nota bene pomiary dokonane podczas oględzin wskazują odległości spornej studni do znajdujących się na działce obiektów i wynoszą odpowiednio: do osadnika na nieczystości płynne – 13, 35 m, do ściany budynku garażu – 6, 95 m, do ściany budynku inwentarskiego – 14, 7 m, do ogrodzenia z działką skarżącego – 9, 65 m, do ogrodzenia z działką G. D. – 7, 2m. W tym miejscu należy wskazać, iż rozważania dotyczące samowoli budowlanej w postaci wybudowania studni kopanej były już przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 07 stycznia 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 652/03 (nie publ.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyraził pogląd, iż budowa wolnostojącej studni nie podlegała i nie podlega rygorom pozwolenia na budowę. Nie może zatem zostać uznana za samowolę budowlaną. Zarówno bowiem pod rządami ustawy prawo budowlane z 1974 r. oraz rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r., jak i pod rządami wcześniej obowiązujących przepisów budowa studni nie wymagała pozwolenia na budowę. Stan faktyczny był porównywalny ze stanem faktycznym w sprawie niniejszej. Podobnych kwestii dotyczył wyrok NSA z dnia 07 listopada 2002 r. w sprawie sygn. akt SA/Rz 1893/01 (nie publ.), gdzie także podstawę oceny prawnego statusu studni kopanej stanowiła okoliczność, czy studnia była związana z funkcjonowaniem obiektu budowlanego. Rozważania i ocena prawna składu orzekającego w sprawie niniejszej pozostaje w zgodzie z powyżej wskazaną linią orzecznictwa. W świetle zaprezentowanego stanowiska sąd nie podzielił wniosku dowodowego skarżącego odnośnie uzupełnienia materiału dowodowego o nowe dokumenty, których miałby poszukiwać. Także złożone w sprawie sygn. akt II SA/Bk 338/07 kopie planów realizacyjnych – nie potwierdzonych za zgodność z oryginałem, w tym różniące się między sobą – nie miały istotnego znaczenia dla potrzeb sprawy niniejszej poza tym, że potwierdzają fakt istnienia studni na działce nr [...] od wielu lat, ale ta okoliczność, jak na wstępie zauważono, pozostaje niesporna. Dla oceny statusu prawnego spornej studni pozostają też bez znaczenia późniejsze decyzje – pozwolenia na budowę lub użytkowanie poszczególnych obiektów budowlanych. O ile w dacie budowy inwestor legitymował się ostatecznym pozwoleniem na budowę, to w przypadku późniejszego (po zakończeniu robót budowlanych) wyeliminowania z obrotu prawnego takiego pozwolenia nie można zarzucić inwestorowi, że działał w warunkach samowoli. Stąd i te okoliczności podnoszone przez S. T. pozostają bez istotnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Z wyżej wskazanych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.