II SA/Bk 685/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokatowi J. O. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 685/09 UZASADNIENIE W stosunku do obiektów budowlanych znajdujących się na działce przy ul. K. [...] w B. Prezydent Miasta B. wydał w 1998 r. kilka decyzji nakazujących doprowadzenie zabudowy działki do stanu zgodnego z prawem. Jednym z takich rozstrzygnięć była decyzja z [...] marca 1998 r. nr [...], którą w/w organ nakazał S. K. rozbiórkę dobudowanej części pawilonu handlowego o pow. 6,7 m2 z przeznaczeniem na zaplecze magazynowe. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 103 ust. 2 ustawy z 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) oraz art. 37 ust. 2 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) W dniu [...] czerwca 1998 r. wystosowano do zobowiązanej upomnienie, które okazało się bezskuteczne i spowodowało wystawienie w dniu [...] lipca 1998 r. tytułu wykonawczego, a następnie wydanie w dniu [...] września 1999 r. postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 2.586, 20 zł. W dniu 17 kwietnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. jako organ egzekucyjny został poinformowany przez pełnomocnika S. K. – M. K., że zobowiązana aktem notarialnym z 16 czerwca 2005 r. sprzedała D. K. nieruchomość przy ul. K. [...] w B. W związku z powyższym postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec S. K. wskazując, że własność nieruchomości ze znajdującym się na niej obiektem podlegającym nakazowi rozbiórki została przeniesiona na inną osobę, co powoduje niedopuszczalność prowadzenia egzekucji przeciwko byłemu właścicielowi. Wskazany organ w dniu [...] listopada 2008 r. wystawił upomnienie nr [...] znak [...], w którym wezwał D. K. do wykonania obowiązku rozbiórki części pawilonu handlowego o pow. 6, 7 m2 z przeznaczeniem na zaplecze magazynowe usytuowanego na działce przy ul. K. [...] w B. – w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Z uwagi na niezastosowanie się do upomnienia, w dniu [...] kwietnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wystawił przeciwko D. K. tytuł wykonawczy nr [...]. Zarzuty od powyższego tytułu wykonawczego złożyła D. K. wskazując, że nieruchomość przy ul. K. w dniu nabycia przez nią była już obciążona kilkoma obowiązkami rozbiórek znajdujących się na nieruchomości obiektów budowlanych, w tym części pawilonu handlowego objętego sporem w sprawie niniejszej. Wskazała, że nie jest w stanie ustalić zakresu i rozmiaru wykonanych samowolnie prac, bowiem jej kilkakrotne prośby o udostępnienie kopii decyzji rozbiórkowych oraz szkiców uzupełniających nie zostały przez organ uwzględnione. Podniosła, że uzyskanie w/w dokumentów jest jej niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku. Pismo jednakowej treści odnosiło się do wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych w przedmiocie wydanych w 1998 r. nakazów rozbiórki. Postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. nie uwzględnił zarzutów. Podniósł, że odpis decyzji nakazującej rozbiórkę z 1998 r. został jej doręczony jako załącznik do upomnienia nr [...] z [...] listopada 2008 r. wzywającego do dobrowolnego wykonania nałożonych obowiązków, natomiast o braku obowiązku przesyłania przez Inspektorat dokumentacji nakazanej rozbiórki została również informowana. Organ wskazał, że żadna z okoliczności podniesionych przez zobowiązaną nie spełnia warunku skutecznego zarzutu z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie pismem z tej samej daty wezwał zobowiązaną między innymi do wskazania konkretnej dokumentacji w aktach sprawy, wydania której kopii żąda. Zażalenie na powyższe postanowienie nieuwzględniające zarzutów złożyła D. K. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zobowiązanie organu egzekucyjnego do wydania kompletu potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii decyzji zawierającej nakaz rozbiórki wraz z załącznikami w postaci dokumentacji rysunkowej. Jako główny zarzut zażalenia podniosła niemożność przystąpienia do wykonania nakazu rozbiórki z uwagi na niezapoznanie się z treścią decyzji rozbiórkowej, w szczególności z jej częścią rysunkową (szkicem), co jest spowodowane nieudostępnieniem jej przedmiotowej dokumentacji przez organ. Wskazała na znaczny zakres prac rozbiórkowych, mogących być wykonanymi wyłącznie przez osoby posiadające stosowne uprawnienia i przy użyciu specjalnego sprzętu. Z uwagi na powyższe podniosła, że istotne jest ustalenie, na podstawie zażądanej, a nieudostępnionej dokumentacji, szczegółowego zakresu prac. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie nieuwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ przedstawił obszernie dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że przedstawione przez zobowiązaną zarzuty nie mieszczą się w regulacji art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał, że w sprawie nie zachodzi podmiotowa lub przedmiotowa niedopuszczalność egzekucji, co uniemożliwia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ podniósł, iż co prawda w stosunku do zabudowy przy ul. K. [...] wydanych zostało pięć egzekwowanych decyzji, to jednak nieuzasadnione pozostają twierdzenia strony o niemożności ustalenia zakresu egzekucji czy niebezpieczeństwa nieprawidłowego wykonania rozbiórki, skoro wykonanie tego obowiązku można powierzyć osobom o stosownych uprawnieniach. Organ zaprzeczył, iż nieudostępniono stronie żądanych przez nią dokumentów. Jak wskazał, do wydanego nakazu rozbiórki nie sporządzano szkicu uzupełniającego czy dodatkowego rysunku, zaś na wezwanie organu I instancji o sprecyzowanie dokumentów, które objęto żądaniem wydania z 29 września 2005 r. – strona nie odpowiedziała. Podniósł, że strona, jako następczyni prawna pierwotnie zobowiązanej – miała prawo wglądu do akt sprawy, również w zakresie akt postępowania toczącego się pierwotnie z udziałem S. K. Skargę na powyższe postanowienie złożyła do sądu administracyjnego D. K. wnosząc o jego uchylenie i o uchylenie orzeczenia organu I instancji jako naruszających art. 9 i art. 73 Kpa. Skarżąca powtórzyła argumenty dotychczas powoływane w zarzutach i zażaleniu, zgodnie z którymi, jej zdaniem, nie może przystąpić do wykonania nakazu rozbiórki do momentu otrzymania potwierdzonych za zgodność z oryginałem odpisów decyzji rozbiórkowej – bowiem nie jest w stanie ustalić prawidłowego zakresu rozbiórki, co – przy jej wykonaniu narażonym na niebezpieczeństwo nieprawidłowości – spowoduje dodatkowe koszty. Podniosła nieprzychylność pracowników urzędu. Wskazała, że jej zdaniem nie powinna być obciążona obowiązkiem rozbiórki w sytuacji, gdy nie była inwestorem samowolnych obiektów, a jedynie zakupiła działkę, na której je wzniesiono. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wskazał tytułem ustosunkowania się do zarzutów skargi, że D. K. nabywając nieruchomość obciążoną obowiązkiem rozbiórki – stała się stroną postępowań egzekucyjnych z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Celem egzekucyjnego postępowania administracyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków wymienionych w tytule wykonawczym. Przedmiotowe postępowanie toczy się według zasad określonych w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Jedną z nich jest ograniczenie kompetencji organu egzekucyjnego do badania wyłącznie dopuszczalności egzekucji administracyjnej z wyłączeniem oceny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej jest natomiast zarzut, którego podstawą mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 pkt 1 – 10 u.p.e.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być: 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4. błąd co do osoby zobowiązanego; 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Tylko zasadność powyższych przesłanek mogła być zatem rozpatrywana przez organy, w ramach wniesionych przez skarżącą zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie niniejszej jest wydane w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym postanowienie o nieuwzględnieniu zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów. Co prawda skarżąca nie wymieniła w zarzutach przepisu art. 33 u.p.e.a., jednak z treści skargi można wywieść, iż kwestionuje wykonalność nałożonego na nią obowiązku rozbiórki, co odpowiada treści art. 33 pkt 5 u.p.e.a. Podnosi bowiem, iż nie posiada potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii decyzji rozbiórkowych oraz dokumentacji rysunkowej precyzującej zakres prac rozbiórkowych nakazanych decyzją. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, bowiem zarzut niewykonalności obowiązku rozbiórki jest bezpodstawny. Niewykonalność obowiązku nałożonego tytułem wykonawczym ma miejsce wówczas, gdy obowiązek jest niemożliwy do wykonania w sensie obiektywnym, przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia dla wykonalności obowiązku pozostają takie okoliczności jak koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia (vide wyrok NSA z 08.02.2006 r., II OSK 509/05, Lex nr 196712). O trwałej niewykonalności można mówić wówczas, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym, gdy czynności składające się na treść obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją, choćby bardzo poważne, jak również negatywne stanowiska jej adresatów i zainteresowanych odnośnie zasadności obowiązku i chęć utrzymania dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (vide: wyroki NSA z 13.02.1986 r., III SA 1146/85, ONSA 1986/1/12; z 20.12.1984 r., I SA 804/84, ONSA 1984/123, z 13.11.2008 r., II OSK 1365/07, Lex nr 532603). W nawiązaniu do przedstawionej powyżej jednolitej od wielu lat linii orzeczniczej sądów administracyjnych, którą skład orzekający w sprawie niniejszej podziela, należy stwierdzić, iż powoływanie się skarżącej na niedostarczenie jej przez organ dodatkowej dokumentacji, nie stanowiło żadnej przeszkody do wykonania rozbiórki. Skarżąca otrzymała dokumenty niezbędne do wykonania obowiązku rozbiórki w zakresie określonym decyzją z [...] marca 1998 r. nr [...] tj. otrzymała wraz z upomnieniem odpis prawomocnej decyzji rozbiórkowej (vide k. 11 i 12 akt adm.) oraz doręczono jej tytuł wykonawczy, w którego pkt 25 czytelnie i jednoznacznie określono treść obowiązku (k. 21 akt adm.). Organ nie miał obowiązku doręczać skarżącej z urzędu innej dokumentacji z akt sprawy administracyjnej. Jeżeli skarżąca potrzebowała zapoznać się z dokumentacją sprawy, to nie było przeszkód, by jako aktualna strona postępowania egzekucyjnego zażądała akt do wglądu w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Jak podaje organ w odpowiedzi na skargę, skarżąca domagała się co prawda już w 2005 r. wydania z akt sprawy dokumentów (k. 7 akt adm.), lecz dopiero w 2008 r. udokumentowała przymiot strony – następstwo prawne po S. K. Natomiast po przejściu obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego na skarżącą i przyznaniu jej przymiotu strony – była wzywana przez organ I instancji pismem z 03 czerwca 2009 r. do sprecyzowania, jakiej dokumentacji rysunkowej wydania żąda oraz czy żąda również wydania drugiej kopii decyzji rozbiórkowej (k. 26). Z akt nie wynika, by w/w udzieliła na powyższe wezwanie odpowiedzi. W tych okolicznościach nie może odnieść skutku zarzut naruszenia przepisów art. 9 i art. 73 Kpa. Odnośnie zarzutu, iż brak jest podstaw do egzekwowania od skarżącej obowiązków rozbiórkowych w sytuacji, gdy nabyła nieruchomość wraz z nielegalnie wzniesionymi obiektami wskazać trzeba na przepis art. 28a u.p.e.a. Stosownie do jego treści w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Powyższy przepis dotyczy przypadku, gdy na skutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek. Taka sytuacja może polegać na sprzedaży obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydano nakaz rozbiórki. Wówczas obowiązek przechodzi na następcę prawnego, czyli nabywcę obiektu budowlanego. Obowiązek rozbiórki jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego administracyjnego. Jeżeli występuje następstwo prawne obowiązek administracyjny przechodzi na następcę prawnego zobowiązanego (vide wyrok WSA w Gdańsku z 18.11.2009 r., II SA/Gd 463/09, Lex nr 555321). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć nadto należy, iż skarżąca we wszystkich pięciu postępowaniach egzekucyjnych składała łączne, jednobrzmiące pisma procesowe, co świadczy o braku różnicowania spraw i nieczynieniu identyfikacji postępowań. W sprawie niniejszej obowiązek egzekucyjny był określony czytelnie i jasno – dotyczył zaplecza magazynowego pawilonu handlowego o powierzchni 6,7 m2. Decyzja administracyjna z [...] marca 1998 r. nie odnosi się do żadnych szkiców czy rysunków, których brak uczyniłby niemożliwym wykonanie nałożonego obowiązku. Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi oraz przepisów § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 138 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52.80 zł oraz obejmując opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.