II SA/Bk 686/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr), Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie: zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Nr [...], wydaną w dniu [...] sierpnia 2004 roku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania Pana K. M. zam. Z., ul. S. [...], od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości 50 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji, Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Pan K. M. w dniu 7 maja 2004 roku złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej oraz przyznania pomocy na pokrycie kosztów podróży. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...].07.2004 roku przyznał stronie zasiłek celowy w formie pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności w wysokości 50 zł oraz odmówił przyznania pomocy na pokrycie kosztów podróży. Z decyzją tą nie zgodził się pan K. M. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że decyzja rażąco narusza art. 38, art. 100 i art. 108 ustawy o pomocy społecznej, gdyż wysokość przyznanego zasiłku nie zaspokaja podstawowych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz uniemożliwia im bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący zarzucił ponadto, że skarżona decyzja nie określa kryteriów, jakimi kierował się organ I instancji przy ustalaniu wysokości zasiłku i sposobu rozdysponowania środków. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż pan K. M., lat 40, mieszka w domu jednorodzinnym, którego jest współwłaścicielem w 1/3. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, a orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] listopada 2003 roku został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 91,18 zł (miesięcznie). Ponadto skarżący korzysta z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że stosownie do art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593) rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielnie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie organu II instancji, z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że na realizację podań o zasiłki celowe złożonych w miesiącu maju 2004 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. rozdysponował również budżet przypadający na miesiąc czerwiec 2004 roku. Do dnia 25 maja 2004 roku Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznał pomoc 246 rodzinom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło skarżącemu, że przyznana pomoc nie musi w całości zaspokajać zgłoszonych przez niego potrzeb. Organ wskazał, że skarżący powinien również przyczyniać się do zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie np. pozyskując środki z wynajmu wolnych pomieszczeń w posiadanym domu jednorodzinnym. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w miarę posiadanych możliwości i uprawnień obejmuje skarżącego pomocą i uznało, że organ ten nie przekroczył granic tzw. uznania administracyjnego przyznając zasiłek celowy w wysokości 50 zł. Odnośnie zarzutu, że skarżona decyzja nie zawiera sposobu rozdysponowania środków i kryteriów przyznawania zasiłków celowych, Kolegium stwierdziło, że jest on niezasadny. Informacja o sposobie rozdysponowania środków zawarta jest w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie potwierdził się również zarzut, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z póz. zm.) tj. przez osobę nieupoważnioną oraz zarzut nie zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przez organem I instancji. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku – K. M.– wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Skarżący wskazał, że w rozpatrywanej sprawie rażąco dopuszczono się naruszenia ustawy o pomocy społecznej, tj. art. 38 ust. 3, art. 39 i art. 106 ust. 3 jak i rażącej dyskryminacji jego osoby. Podkreślił, że wysokość przyznanego mu zasiłku celowego w wysokości 50 zł, nie zaspokaja podstawowych (niezbędnych) potrzeb bytowych umożliwiających bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zaznaczył przy tym, iż ustalone kryterium dochodowe w ustawie określa minimalną kwotę dla osoby na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych człowieka. W ocenie skarżącego wysokość przyznanego zasiłku celowego uniemożliwia mi realizacje podstawowych potrzeb, takich jak zakup żywności. W jego odczuciu przyznanie tylko częściowej pomocy jest rażąco sprzeczne z ustawą. Skarżący wskazuje ponadto, że w decyzji brak jest kryteriów, którymi kieruje się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w przyznawaniu zasiłków, sposobów rozdysponowania posiadanych środków. Na obowiązek ujawnienia powyższych okoliczności, jego zdaniem, zwrócił uwagę NSA o/z w Białymstoku w wyrokach SA/Bk 872/00 i SA/Bk 1103/00. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, iż zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w skarżonej decyzji wyjaśniło panu K. M., że stosownie do art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593), rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nietrafny jest zarzut, że wydając decyzję organ I instancji nie wskazał w niej sposobu rozdysponowania środków oraz nie wyjaśnił skarżącemu, czemu przyznał zasiłek celowy w wysokości 50 zł. Informacje na temat sposobu rozdysponowania środków zawarte są w decyzji organu I instancji, na co Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło uwagę skarżącemu w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ podkreślił ponadto, iż z akt organu I instancji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie prowadziło dodatkowego postępowania wyjaśniającego ani nie zbierało nowych dowodów, zatem niecelowe było wzywanie skarżącego do zapoznania się z tymi samymi aktami w siedzibie organu odwoławczego, co w trudnej sytuacji materialnej skarżącego wiązałoby się z poniesieniem przez niego dodatkowych kosztów przejazdu do Łomży. Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593) celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 cyt. ustawy - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z art. 7 kpa wynika nakaz załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.(por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt. I SA 945/00, opubl. LEX nr 79608). Dodać należy, że przyznanie zasiłku celowego, czego zdaje się w ogóle nie zauważać skarżący, nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Z charakteru świadczeń z pomocy społecznej jednoznacznie wynika bowiem, iż osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc. Mówiąc jeszcze inaczej, po ustaleniu, że pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności - przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Wreszcie udzielanie pomocy społecznej jest również limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Trafnie w tej sprawie Kolegium zauważyło, że udzielenie skarżącemu zasiłku celowego w większym rozmiarze nie było możliwe z uwagi na ograniczone środki pozostające do dyspozycji MOPS w Z.. Z uzasadnienia decyzji I instancyjnej wynika, że na realizację 329 podań o zasiłki celowe złożonych w miesiącu maju 2004 roku MOPS w Z. rozdysponował również budżet przypadający na miesiąc czerwiec 2004 roku. Kwotę którą ośrodek posiadał na miesiąc czerwiec 2004 roku tj. 23.000 zł rozdysponowano w całości do dnia 25 maja 2004 roku przyznając pomoc 246 rodzinom. W przedmiotowej sprawie organ I instancji, na co wskazał też organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego została prawidłowo ustalona sytuacja materialno-rodzinna i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Równocześnie należy podnieść, iż organy obu instancji prawidłowo wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, a w szczególności jakie względy wpłynęły na ograniczony charakter jej zakresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów administracji w tej mierze. Podkreślić bowiem należy, iż skarżący posiada dochód z gospodarstwa rolnego i przyznanego zasiłku okresowego w wysokości 73,96 zł, z którego również można przeznaczyć środki na zakup żywności. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. W skardze K. M. wskazywał, iż obowiązkiem organu jest zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Nie wskazał jednak, w czym miałoby się przejawiać naruszenie w/w nakazu przez organ administracyjny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący miał w pełni zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów i materiałów zebranych w trakcie postępowania. W obliczu powyższej zasady ogólnej postępowania administracyjnego, skoro organ odwoławczy nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, to zaniechanie ponownego wzywania skarżącego do ustosunkowywania się do zgromadzonego w sprawie materiału nie stanowi istotnego naruszenia art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 140 Kpa. W świetle tego, mając na względzie trudną sytuację materialną skarżącego, należało uznać, iż odstąpienie przez organ II instancji od zapoznawania skarżącego z aktami w siedzibie tegoż organu było niecelowe, i w tej mierze nie doszło do tak istotnego naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogłoby mieć znaczący wpływ na jego ostateczny wynik. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów ze skargi podlega ona oddaleniu – zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).