II SA/Bk 686/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. i W. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E. W. i W. W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką małoletnich córek (k. 16). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż ich rodzina uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 6.570 zł brutto tj. wynagrodzenia skarżącego na kwotę 3.420 zł oraz wynagrodzenia skarżącej na kwotę 3.150 zł. W skład majątku wnioskodawców wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2, działka budowlana o powierzchni [...] m2, samochód osobowy R., rok produkcji [...], samochód osobowy F. M., rok produkcji [...], a także oszczędności w kwocie 15.000 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podnieśli, iż wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ planują budowę domu, a poniesione w związku z tym wydatki poważnie nadwyrężają domowy budżet. Dodatkowo początek roku szkolnego również zobowiązał ich do wydatkowania dość dużych kwot pieniężnych. Natomiast nieznajomość prawa oraz zasad postępowania przed sądami skłania wnioskodawców do złożenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego, który mógłby profesjonalnie reprezentować interesy wnioskodawców przed sądem (k. 16-17). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna E. W. i W. W. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, są oni w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką małoletnich dzieci. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z wynagrodzeń za pracę w łącznej kwocie 6.570 zł brutto (k. 17). W skład majątku wnioskodawców wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2, działka budowlana o powierzchni [...] m2, samochód osobowy R., rok produkcji [...], samochód osobowy F. M., rok produkcji [...], a także oszczędności w kwocie 15.000 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżących stałych źródeł dochodów w kwocie 6.570 zł brutto (wynagrodzenia za pracę) oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności w kwocie 15.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem, działką budowlaną oraz samochodami) pozwalają na uznanie, iż E. W. i W. W. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (15.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżących kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w ich utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawców. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.