II SA/Bk 692/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. D. K. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż przebywa w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż uzyskuje dochody z tytułu emerytury w łącznej wysokości 1.171,18 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Ze względu na zajęcia komornicze (także w związku z pobytem w domu pomocy społecznej) skarżąca tytułem emerytury otrzymuje kwotę 195,66 zł, a cała należność która został już potrącona wnioskodawczyni z tytułu zajęć komorniczych wynosi 68.330,77 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzą jedynie oszczędności w kwocie 28.379,95 zł (k. 7-8). Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopie: rodzinnego wywiadu środowiskowego (k. 9-10), odcinka za emeryturę (k. 11), decyzji ZUS (k. 12), decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego (k. 13), wyciąg z operacji na depozycie (k. 14), zaskarżoną decyzję (k. 15-16), postanowienie Sądu w sprawie przyjęcia do domu pomocy społecznej bez jej zgody (k. 17), zaświadczenia lekarskie (k. 18-21). Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych Niniejsza sprawa dotyczy odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez D. K. D. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, m.in. kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna D. K. D. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego ustanowienia radcy prawnego, jest ona w stanie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż przebywa w domu pomocy społecznej i nie posiada żadnego majątku. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącej stanowi dochód z emerytur w kwocie 195,66 zł po zajęciach komorniczych (k.11) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł (k. 13). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzą oszczędności w kwocie 28.379,95 zł (k. 8). Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą oszczędności w kwocie 28.379,95 zł pozwala na uznanie, iż D. K. D. jest w stanie pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (28.379,95 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Końcowo podnieść należy, iż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie wypełniła rubryki stan rodzinny, jednakże ze względy, iż z samego wniosku i dołączonych dokumentów wynika, że przebywa ona w domu pomocy społecznej niecelowe było wzywanie skarżące do uzupełnienia tego braku.